Fazil Mustafa: İşdə elə şərt qoyurlar ki, qadınlar başqa yollara üz tutur

Fazil Mustafa: İşdə elə şərt qoyurlar ki, qadınlar başqa yollara üz tuturSonxeber.az xəbər verir ki, millət vəkili Fazil Mustafa oxu.az-ın suallarını cavablandırıb:

- Fazil müəllim, "Gənclər siyasəti haqında" qanuna geniş dəyişiklikləri nəzərdə tutan və artıq iki oxunuşdan keçən qanun layihəsində "təhlükəsiz internet" ifadəsi öz əksini tapıb. Burada söhbət nədən gedir?

- Burada, əsasən, hakerlik, internet üzərindən terrorçuluq fəaliyyətinin, bank oğurluğu və başqa fəaliyyətlərin müəyyən dərəcədə məhdudlaşdırılmasından söhbət gedir. Eyni zamanda, şantajla, təhqirlə, başqa məsələlərlə məşğul olmağın qarşısını almaq məqsədilə belə bir məhdudiyyətin qoyulması nəzərdə tutulur. Yəni "təhlükəsiz internet" deyilərkən bu məqamlar əsas götürülür.

Bununla yanaşı, adıçəkilən qanun layihəsində gənclərə internet resurslarına çıxış və ondan istifadə məsələsində daha geniş şəraitin yaradılması nəzərdə tutulur. Bu da normal bilik, düzgün informasiya əldə eləməyə aid məqamlardır.

- Qanunlarla bunların qarşısını tam almaq mümkündürmü və ya mümkün olacaqmı?

- Təbii ki, xeyr. Açıq deyək ki, bizim texniki imkanlarımız o səviyyədə deyil ki, bu məsələlər tam şəkildə öz həllini tapa bilsin. Amma bununla belə, qanunda, ümumilikdə qanunlarda bəlli standartlar var ki, o standartlarda bu məqamlar qeyd olunmalıdır.

Məsələn, bizdə gender bərabərliyi ilə bağlı qanun qəbul olunub. Onunla bağlı Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri Üzrə Dövlət Komitəsi xüsusi hesabat verməlidir, həmin hesabatla əlaqədar rəy də parlament tərəfindən verilməlidir. Amma gender bərabərliyi Azərbaycanda mümkündümü? Bu, reallıqda necə tətbiq olunur? Bu suallar hələ də açıq, cavabsız olaraq qalır. Gündə intiharlar, gündə ailə-məişət zorakılıqları... Yəni tətbiqi mümkün olmayan məsələlərdir. Ona görə yuxarıda adıçəkilən məsələ də məhz bu kateqoriyadandır.

Bizim buna, kibertəhlükəsizliyin, internet təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə nəzarət imkanımız məhduddur.

- Gender bərabərliyi məsələsindən danışdınız. Artıq neçə illərdir ki, bu məsələ, xüsusilə gənc qızların təhsildən yayındırılması, erkən nikahlara məcbur edilməsi, bunun nəticəsində yaşanan ailə dramları, boşanmalar məsələsi cəmiyyəti ciddi şəkildə narahat etməkdə və sonu gəlməyən, uzun-uzadı müzakirələr getməkdədir.

Bir qisim bu məsələlərdə ailələri, valideynləri, bir qisim təhsil müəssisələrini, cəmiyyəti ittiham edir, bir qisim isə bu məsələlərdən çıxış yolu kimi maarifləndirməni əsas şərt olaraq irəli sürür...

- Burada maarifləndirmənin yolu yoxdur. Təhsil aşağı səviyyədə olanda ailə yüksək səviyyədə ola bilməz. Təhsilli insanlar bir-birinə tolerant, təmkinli, dözümlü yanaşa bilər. Təhsilsiz insanların isə bu yöndə problemləri isə istər-istəməz həmişə olacaq. Ona görə bu kimi məsələlərdə ibtidai zəminə baxmaq lazımdır. Zəmin düzgün deyilsə, sonrakı mərhələdə artıq problemlər qaçılmaz olacaq.

Məsələn, işsizliklə bağlı böyük bir problem var. Faktiki olaraq əhalinin böyük bir qismində gəlir yoxdur. Alver də bilmirlər, ticarət müəssisələri, ev, torpaq, əmlak alqı-satqısı dayanıb. Bunların önünü açmaq lazımdır. İndi qəbula gələn insanların böyük əksəriyyəti məhz işsizliyə görə gəlirlər. Ona görə bu məsələ çözülməsə, boşanmaların da qabağını ala bilməyəcəyik.

Boşanmadan sonra aliment məsələsi gəlir. Aliment niyə ödənmir? Çünki ödəməyə pul yoxdur, çoxları işsizdir. İş, gəlir olanda alimentə pul ödəyir və nəticədə uşaq ayaqda qalır. Yəni bunlar kompleks məsələlərdir.

- Amma hər halda erkən nikahlarda və bunun nəticəsi olaraq yaranan digər problemlərdə ailələrin də məsuliyyət, günah payı var. Çünki bəzən gənc ailələr heç də sosial duruma görə dağılmırlar. Yəni burada düşüncə, zehniyyət məsələləri də böyük rol oynayır.

- Axı ailələrdə nə problem var? Təhsilsiz insanın düşüncəsi necə olmalıdır? Yaxud ailədə xəyanət və başqa məsələlər daha çox mental çağırışlarla olur. Kişilər özləri bildiyini edir, sonra qadınlardan tələb edirlər ki, niyə belə edirsiniz. Qızların, qadınların çox böyük əksəriyyəti iş tapa bilmir. İş tapdığı yerlərdə də elə şərtlər qoyurlar ki, mütləq o şərtlərə uyğun olaraq, başqa yollara üz tutmalıdırlar. Yaxud hansı qadın, gənc qız müdirin əleyhinə işi uda bilər?

Bu mümkündürmü? Mümkün deyilsə, demək, onun çağırışına, tələbinə, nə dedisə, ona tabe olmalıdır. Bu da nəticə etibarilə ailələrin pozulmasına, dağılmasına gətirib çıxarır. Bunlar bir-birilə əlaqəli məsələlər olduğuna görə bunu çözmək, konkret problemin özündən başlamaq yanlışdır. Bunu cəmiyyətin alt qatlarından dəyişmək lazımdır. İşsizlik, müəyyən mənada insanların diskriminasiyası, qabiliyyətə görə müəyyən sahədə iş qura bilməməsi insanlara təsir edir.

Bu baxımdan, hesab edirəm ki, biz problemin özündən yox, onun mənbəyindən başlasaq, yəni bulağın gözünü təmizləmədən bulağın alt qatlarında suyun çirklənməsindən danışsaq, problemin həlli mümkün olmayacaq.

- Belə fikirlər daha çox yer almaqdadır ki, cəzaların sərtləşdirilməsinə ehtiyac var.

- Bilirsiniz, bəziləri üçün onsuz da yaşamaq çox vaxt cəzaya çevrilir. Bu formada yaşamaq, işsiz yaşamaq cəza deyil? İşsiz yaşayandan sonra ailəni yaşatmaq üçün haradansa beş manat oğurlayırsansa, deməli onsuz da o ağır cəzanı keçmisən. Əksinə, yüngül cəzaya doğru gedirsən. Həbsxanada gündə üç dəfə yemək verəcəklər.

Bu, əslində, həmin şəxs üçün bir növ "yüngülləşmə"dir. O yeməyi azadlıqda tapa bilmirsənsə, bu, özü artıq cəzadır. Ona görə insanları bu məsələlərdə bütöv şəkildə qınamaq düzgün deyil. Yəni problem insanla, insanlarla bağlı deyil. Problem insana, insanlara aid olan problemlərin vaxtında çözülməməsi ilə bağlıdır. Bunu çözməyin yolları, əslində, çox çətin deyil. Sadəcə, bu problemlərin üzərinə getmək lazımdır.

Sosial   Baxılıb: 1590   Tarix: 21 fevral 2019  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Şəhid olduqdan bir dəqiqə sonra qızından mesaj gəlmişdi: "ATA, SALAMAT QAL..." - FOTOLAR

Dostunu xilas edib, özü şəhid olan Sənan Axundovun həyat HEKAYƏTİ. . 1992-ci ildə Sənanın atası Tahir Axundov da könüllülər batalyonuna yazılıb, o da həmyerliləri kimi gecə-gündüz ermənilərin işğalı səbəbindən doğma torpaqlarımızda yaranmış sərhəd məntəqələrində keşik çəkməyə gedirdi. Vətən darda idi

21 fevral 2019

Prezidentdən minlərlə insanı sevindirən SƏRƏNCAM

Prezident İlham Əliyev Ağdam rayonunun Kolqışlaq-Mirəşelli-Əhmədağalı-Çıraxlı avtomobil yolunun tikintisi ilə bağlı tədbirlər haqqında sərəncam imzalayıb. . . Sonxeber.az-ın məlumatına görə, sərəncamla doqquz min nəfər əhalinin yaşadığı 5 yaşayış məntəqəsini birləşdirən Kolqışlaq-Mirəşelli-Əhmədağalı-Çıraxl

21 fevral 2019

Sınaq imtahanının nəticələri açıqlandı

Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) fevralın 10-da keçirilən sınaq imtahanının nəticələrini elan edib.. . DİM-dən Sonxeber.az-a verilən məlumata görə, hər bir abituriyent mərkəzin internet saytına daxil olaraq imtahan nəticələri və cavab kartının (vərəqinin) qrafik təsviri ilə tanış ola bilər.. . Abituriyentlə

21 fevral 2019

Növbəti avtobus BİABIRÇILIĞI: əlbəyaxa dava - VİDEO

Bakıda avtobus sürücüləri arasında dava düşüb. Onları sərnişinlər sakitləşdirib. Davaya səbəb isə sürücülərdən birinin digərinin vaxtına girməsi olub.. . Avtobus sürücüləri əvvəlcə mübahisə edib, daha sonra əlbəyaxa olublar.. . Görüntülər sərnişinlərdən biri tərəfindən çəkilərək "Xəzər Xəbər"i

21 fevral 2019

"Bu gecə ölsəm, sabah bu uşağa heç yerdən kömək yoxdur" - Nənə pensiyasına sığınmış ailə

Tovuzun Cəlilli kəndində yaşayan Bəsti İsmayılovanın aldığı pensiya dolanışığa güclə çatır.. . Oğlu iş tapa bilmədiyindən nəvələrinə də o baxır, üstəlik xəstə gəlninin də dərmanlarını almalıdır.. . Amma pensiyası cüzi məbləğdə olduğundan ailə sıxıntılar içindədir, o, hökumətdən yardım istəyir.|||bbc

21 fevral 2019

6 dərəcə şaxta, güclü külək olacaq - Sabahın HAVASI

Fevralın 22-nə gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb.. . Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Departamentindən Sonxeber.az-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Gecə və səhər bəzi yerlərd

21 fevral 2019

ATV-nin efirində gənc oğlandan atasının yanında qıza qarşı şok hərəkət - VİDEO

Ata əsəbilərinə hakim ola bilməyib.. . Ötən gün ATV telekanlında yayımlanan "Bizimləsən" verilişində həyəcanlı anlar yaşanıb.. . Sonxeber.az AzNews.az-a istinadən xəbər verir ki, verilişdə "hə" mərasimi baş tutan Röyal qəfildən fikrini dəyişib. O, qıza qarşı sevgi hissləri bəsləmədiyin

21 fevral 2019

Tikintiyə icazə asanlaşdırıldı

Dövlət Tikinti və Şəhərsalma Komitəsi və "ASAN xidmət" birlikdə "Ekspertizanın keçirilməsi tələb olunmayan tikinti obyektlərinin tikintisinə və istismarına icazələrin verilməsi" üçün elektron sistem yaradıb.. . Sonxeber.az oxu.az-a istinadla xəbər verir ki, Komitənin aparat rəhbər

21 fevral 2019

Xanım idmançıdan nümunəvi addım - Azərbaycan bayrağına görə şərt qoydu (VİDEO)

Cəlilabadlı idmançı Zəhra Salmanlı Tehranda keçirilən karate üzrə beynəlxalq turnirdə tatamiyə çıxmazdan əvvəl nümunəvi hərəkət edib. . . Belə ki, turnirin keçirildiyi zalda Azərbaycan bayrağı erməni bayrağının altında asıldığını görən Zəhra buna etirazını bildirib. O, təşkilatçılara bayrağın yerini

21 fevral 2019