Krım və Qarabağ reallıqları - Bakı üçün yeni şans

Krım və Qarabağ reallıqları - Bakı üçün yeni şansMartın 19-da Ukraynanın Krım vilayəti və Sevastopol şəhərinin rəsmən Rusiyaya birləşdirilməsinin 5 ili tamamlanır (İşğaldan sonra "referendum" martın 16-da keçirilib, prezident Putin isə martın 19-da birləşmə haqda sərəncam imzalayıb). Martın 18-də Avropa Birliyi (AB) Krımın anneksiyanın qəbuledilməzliyi barədə prinsipial mövqeyini bir daha bəyan edib.

Sonxeber.az "yeni müsavat"a istinadla xəbər verir ki, qurumun xarici siyasət məsələləri üzrə ali komissarı Federika Moqerinin adından yayılan bəyanatda AB-nin Ukraynanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə sadiqliyi növbəti dəfə əksini tapıb.

"Krımın ilhaqı beynəlxalq təhlükəsizliyə birbaşa təhdiddir və özündə dünya düzəni üçün ciddi təhlükələr daşıyır", - deyə yazılı bəyanatda deyilir. Sənəddə həmçinin əksər ölkələrin bu ilhaqı tanımadığı, ilhaqdan sonra yarımadada insan haqlarının vəziyyətinin pisləşdiyi, o sırada beynəlxalq humanitar hüquqa zidd olaraq, Krım sakinlərinin Rusiya silahlı qüvvələrində hərbi xidmət keçməyə məcbur edildiyi də vurğulanır.

Eyni mövqeni təbii ki, ABŞ da bölüşür. Artıq 5 ildir AB və ABŞ qanunsuz işğala etiraz olaraq, Rusiyaya qarşı maliyyə-iqtisadi və texnoloji sanksiyalar tətbiq edir. Sanksiyalar ilbəil daha da sərtləşir.

Belə görünür, 2008-ci ildə Abxaziya və Cənubi Osetiyanı rahatlıqla işğal edib onların "müstəqilliyini" tanıyan, ardınca separatçı bölgələri özünün marionetinə çevirmək və orada böyük hərbi qüvvə saxlamaq üçün "qanuni əsas" yaradan Rusiya Krımla bağlı belə kəskin reaksiya gözləmirmiş. Odur ki, Rusiyanın bu ilhaqla nə qazandığı mühüm suallardan biridir.

Bu xüsusda "Atlas" araşdırmalar mərkəzinin şərhi diqqət çəkir: "Kreml Krımı işğal etməklə bütün "qırmızı cizgi"ləri aşdı. Rusiyanın Krımı işğal etməkdə əsas arqumenti bu idi ki, Krım həmişə Rusiyanın tərkibində olub. Sanki tarixdə Krım xanlığı olmayıb və ya yarımada tatarların tarixi vətəni deyil. Bu baxımdan Rusiyanın yaxın müttəfiqi Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun reaksiyası maraqlı idi: "Əgər Moskvanın Krımı Rusiyaya qatması məntiqini qəbul etsək, onda gərək Rusiyanın yarısı monqol-tatarlara məxsus olsun". Lukaşenko bunu həm də ona görə söyləyirdi ki, bir gün Moskvanın Belarus torpaqlarına da gözü düşə bilər.

V.Putin Krımın ilhaqına belə haqq qazandırır: "Tarixi ədalət bərqərar olunub". Ancaq Putinin bu qərarı beynəlxalq aləmə, bölgəyə və elə Rusiyanın özünə aşağıdakı çətinliklər gətirib: birincisi, 2014-cü ilə qədər qardaş adlandırılan Rusiya-Ukrayna münasibətləri gərginləşib və bundan sonra Ukraynada prezident dəyişsə belə, Krımın işğalına görə Kiyevin Moskva ilə əvvəlki isti münasibətlərini bərpa edəcəyi problematikdir.

İkincisi, Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyaları Krımın işğalı davam etdikcə ortadan qaldırılmayacaq. Aydındır ki, Moskva heç bir halda Krımı geri qaytarmayacaq. Demək, sanksiyalar da davam edəcək. Sanksiyaların davamı isə Rusiyanı Qərblə normal münasibətlərdən məhrum edib və Rusiya iqtisadiyyatına mənfi təsir edir.

Üçüncüsü, Krımın ilhaqı olmasaydı, bu gün beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizədə vahid mərkəz formalaşa bilərdi, ABŞ Rusiya ilə indiki qədər münaqişə içərisində olmayacaqdı, iki dövlət "soyuq müharibə" illərində olduğu kimi bir-birini uzaq mənzilli raketlərdə hədələməzdi. Krımın işğalı onu da sübut etdi ki, Rusiyanın siyasətində separatizmə dəstək davam edəcək".

Buna biz az öncə (5-6 mart) Moskvada Kremlin rüsxəti ilə yaradıldığı şübhə doğurmayan "Lazerev klubu"nun iclasına Qarabağdakı separatçı rejimin "iqtisadiyyat naziri" Levan Qriqoryanın iştirak etməsi ilə bir daha əyani şahidlik elədik.

Ola bilsin, bir səbəb də odur ki, Azərbaycan Ukraynanın ərazi bütövlüyü məsələsində prinsipialdır, Krımı Ukraynanın ərazisi sayır və BMT səsvermələrində dünya ölkələri ilə, Qərblə eyni mövqe sərgiləyir. Kremlin Krımı dünyaya Rusiyanın ərazisi kimi tanıtdırmaq siyasəti isə 5 ildə iflasa uğrayıb. O da var ki, Krımı Rusiya ərazisi kimi göstərən xəritələr və ya Krım istehsalı olan mallar zaman-zaman Azərbaycanda da peyda olur. Ancaq Azərbaycanın müvafiq orqanları bu təxribatların qarşısını alır.

Bəs Krımın işğalı konkret olaraq Azərbaycana Dağlıq Qarabağ ixtilafının həll perspektivi baxımından nə verdi?

Əvvəla, dünya birliyi, onun aparıcı gücü olan Qərb sanki ayıldı və sərhədlərin zorla dəyişdirilməsinin və yenidən müəyyənləşməsini qlobal sülh üçün hansı böyük fəsadlar törədəcəyini fərq elədi. O səbəbə dövlətlərin ərazi bütövlüyü məsələsi, Helsinki Yekin Aktının (1973) əsas müddəası olan ərazi bütövlüyü prinsipi bütün ciddiliyə ilə gündəmə gəldi.

Diqqətçəkəndir ki, məhz Krımın işğalından sonra Avropa Parlamentinin qəbul elədiyi qətnamələrdə və digər sənədlərdə, NATO sammitlərində (Brüssel və s.) qəbul olunan yekun bəyannamələrdə Azərbaycanın da daxil olduğu "Şərq Tərəfdaşlığı" ölkələrinin ərazi bütövlüyünə hörmət birmənalı şəkildə əksini tapıb. Keçən həftə isə ABŞ Dövlət Departamentinin dünyada insan haqlarının 2018-ci ildəki vəziyyətinə dair yaydığı hesabatda Ermənistanı işğalçı adlandıran bənd yer alıb. Orada deyilir: "Separatçılar Ermənistanın dəstəyi ilə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsinin əksər hissəsini və ona bitişik 7 rayonu nəzarətdə saxlamaqda davam edirlər".

İkincisi, işğalçı Ermənistan Krımdakı saxta referendumu tanımaqla Rusiyanın ilhaqını da tanıyıb və Rusiyanın yanında yer alıb. Bununla da özünü beynəlxalq hüquqa, dünya birliyi və beynəlxalq rəyə və iradəyə qarşı qoyub.

Yeri gəlmişkən, BMT-də Krımla bağlı hətta humanitar xarakterli sənədlərin səsverməsi zamanı Ermənistan Azərbaycandan fərqli olaraq, həmişə Rusiyanın mövqeyini müdafiə edib və Qərbə qarşı çıxıb. Ukraynanın ərazi bütövlüyü əleyhinə səs verib. Bu da faktiki, Rusiya ilə işğal ortağı olan Ermənistan haqda neqativ rəyi möhkəmlədib.

Ötən həftə isə İrəvanda Krımı Rusiyanın tərkib hissəsi olaraq təsdiqləyən "Krım həftəsi" keçirilib. Beləcə, Qarabağı işğal altında saxlayan Ermənistan Rusiya kimi dünya düzəninə, beynəlxalq hüquqa meydan oxumaqda davam edir. Görəsən, Qərb bu reallığa da, nəhayət, sərt təpki verəcəkmi?..


Sonxeber.az Telegramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 1657   Tarix: 20 mart 2019  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Ermənilər artıq Qarabağ üçün ölmək istəmirlər - Deputat

Başabəla, avantürist, şovinizm xəstəliyinə yoluxmuş erməni siyasətçilərinin, Ermənistan rəhbərlərinin apardıqları antiinsani, antibəşər, antixalq siyasəti artıq sadə ermənilərin özlərini də bezdirib, usandırıb.. . Artıq xalq xəstə təfəkkürlü erməni siyasətçilərinin və Ermənistan rəhbərlərinin insanlıq

20 mart 2019

Deputat: Minnətdarlıq etməyi bacarmırsınızsa, heç olmasa, susun

Azərbaycan Respublikasının prezidenti cənab İlham Əliyev xeyirxah, humanist, ölkənin hər bir vətəndaşının sevincinə, kədərinə şərik olan, xalqının gələcəyini, xoşbəxtliyini düşünən bir insandır.. . Bu insanpərvərlik, qayğıkeşlik onun bu günlərdə imzaladığı əfv fərmanında da bir daha özünü göstərdi.

20 mart 2019

Benəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi Elvin İbrahimovla görüşdü

Ermənistan tərəfə girov düşən mülki şəxs, Qazax sakini Elvin Arif oğlu İbrahimovla martın 18-də Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin nümayəndələri görüş keçiriblər. Bu barədə Sonxeber.az-a qurumun ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri İlahə Hüseynova məlumat verib. . . Onun sözlərinə görə, görüş konfidensia

19 mart 2019

Dağlıq Qarabağda Novruz şənliyi keçirilib

"...Biz öz torpağımızda yaşayırıq, keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Azərbaycana məxsus olan ərazidir, torpaqdır. İndi biz sizinlə bu torpaqda – işğalçılardan azad edilmiş torpaqda görüşürük. Burada Azərbaycan vətəndaşları yaşayacaq və Azərbaycan bayrağı dalğalanır". Prezident İlham Əliye

19 mart 2019

Əli İnsanovun həyat yoldaşı ilə bağlı bunu söyləməsi biabırçılıqdır - Deputatdan SƏRT SÖZLƏR

Sonxeber.az Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasını sədri, millət vəkili Qüdrət Həsənquliyevin partiyanın mətbuat xidmətinə müsahibəsini təqdim edir:. . - Qüdrət bəy, Prezidentin son əhv fərmanını necə qiymətləndirirsiniz?. . - Həm beynəlxalq, həm yerli hüquq müdafiəçiləri həbs olunmalarında siyas

18 mart 2019

"Əli İnsanov çox gözəl bilir ki, törətdiyi konkret cinayət əməllərinə görə həbs edilib"

"Əli İnsanovun həbsdən çıxdıqdan sonra ilk təəssüratı belə olmalıydı ki, Bakı şəhəri nə qədər dəyişib, mən Bakını tanıya bilmədim". Bunu Sonxeber.az-a Milli Məclisin deputatı Elman Nəsirov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı əfv sərəncamına və keçmiş səhiyyə naziri Əli İnsanovu

18 mart 2019

"Əli İnsanov Qərbi azərbaycanıların adından danışa bilməz!" - Fəzail Ağamalı sabiq nazirə CAVAB VERDİ

Ölkə Prezidentinin 16 mart 2019-cu il tarixli əfv sərəncamı ilə azadlığa çıxan sabiq səhiyyə naziri Əli İnsanov iddialı bəyanatlar səsləndirib. O, Azərbaycandan çıxıb gedəcəyi barədə deyilənləri təkzib edib və siyasətlə məşğul olacağını vurğulayıb.. . Əli İnsanovun uzun həbsxana məhkumluğundan sonr

18 mart 2019

Bu şəxslərin maaşları artırılacaq - Qanunda dəyişiklik

Azərbaycan Hesablama Palatasının üzvlərinin maaşı artırılır.. . "Report" xəbər verir ki, bununla bağlı "Hesablama Palatası haqqında" qanuna dəyişiklik edilir.. . Dəyişikliyə əsasən, Hesablama Palatasının üzvlərinin əməkhaqqına bir aylıq vəzifə maaşı həcmində əlavə olunacaq.. . Xatırlada

18 mart 2019

Azərbaycanlı yüksək vəzifəli məmur vəzifədən azad edildi

Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov Rəşad Xudiyevin Naxçıvan Muxtar Respublikası mədəniyyət nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.. . "Report"un məlumatına görə, sərəncamla Rəşad Xəlil oğlu Xudiyev Naxçıvan Muxtar Respublikası mədəniyyə

18 mart 2019