İran nefti bazara çıxır: nə dəyişəcək? – TƏHLİL

İran nefti bazara çıxır: nə dəyişəcək? – TƏHLİLQərbin İranın üzərindən bütün sanksiyaları aradan qaldırmasının nə demək olduğu aydındır. Beləliklə, adı çəkilən ölkənin gəlirləri artacaq, onun regionda iqtisadi güc mərkəzinə çevrilməsi üçün maneə qalmayacaq.

Amma əsas sual başqadır: İranın neft bazarına çıxması doğrudanmı, qiymətləri daha da aşağı salacaq və bir daha onun 50 dolla da qalxmasına imkan verməyəcək?!..

İranın OPEK üzrə ümumi ehtiyatlarda payı cəmi 13% təşkil edir. Bu gün Tehran sutkada 3 milyon barrel neft hasil edir ki, bunun bir hissəsini – gündəlik 500 min barreli onsuz da xaricə satırdı. İndi ən yaxşı halda bunu 500 min barel də artıra bilər. Üstəlik, bu, indiki qiymətlər şəraitində baş tutmaya da bilər.

Bundan əlavə, xam neft ambarda saxlanılan meyvə-tərəvəz deyil ki, şərait yaranan kimi ağzını açıb, satışa çıxarasan. Bunun üçün hasilatı artırmaq lazımdır. Hasilatı artırmaq üçün isə texnoloji imkan tələb olunur. Konservləşdirilmiş yataqları birdən-birə işə salmaq isə mümkün deyil...

İranın bazara daxil olması ilk dövrlərdə yalnız psixoloji təsir yarada bilər. Təsadüfi deyil ki, "sanksiyalar götürülür" deyəndə dünya bazarlarında neftin qiyməti 30 dollardan da aşağı düşdü.

Ümumiyyətlə, son vaxtlar iqtisadi faktorlar daha mühüm rol oynayır: Əvvəl iqtisadi amillər siyasi addımlar atıldıqdan sonra meydana gəlirdisə və özünü əyani olaraq, daha yaxşı büruzə verməyə başlayırdısa, son vaxtlar rollar dəyişib.

Misal olaraq, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında münasibətləri götürək. Bu, onsuz da əvvəlcədən də yaxşı deyildi. Yaxın Şərqdəki bir çox münaqişələrdə bu iki ölkə həmişə üz-üzədir. Ümumiyyətlə, həmin regionda bir çox münaqişələrin əsas səbəbkarları həmişə elə məhz bu ölkə sayılıb. Sadəcə olaraq, Tehran indiyədək iqtisadi sanksiyalar altında idi ki, Səudiyyə Ərəbistanı dünya bazarlarında heç bir rəqabətlə üzləşmirdi. Əslində, İranın buna heç gücü də çata bilməzdi. O səbəbdən ki, Tehranın bilavasitə neft sarıdan Ər-Riyad ilə rəqabər apara biləcək imkanı yoxdur. Ona görə də, 2 ölkə arasında münasibətlərin pozulmasının açıq müstəviyə keçməsi neftin qiymətini bir anlıq bahalaşdırdısa da, sonra heç bir təsirə malik olmadı. Çünki hazırda bazarda sırf iqtisadi amillər mühüm rol oynamaqdadır. ABŞ 40 illik embarqodan sonra özü də bazara neft çıxarmağa başlayıb. Üstəlik, Çin iqtisadiyyatı da geriləyir.

Bütün bunlar olmasa belə, Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında münaqişə nefti birincinin istəyi olmasa, qətiyyən bahalaşdıra bilməz. Hər şey bilavasitə, Ər-Riyaddan asılıdır. İran dünya bazarlarına yenicə çıxmağa başladığından çox istəyir ki, özünün də üzv olduğu OPEC ölkələri üzrə hasilat aşağı salınsın. Çünki bu, qiymətlərin yüksəlməsinə mühüm təsir göstərə bilər. Kartel gündəlik 32 milyon barrel neft hasil etməklə dünya üzrə bu sahədə tələbatın 40%-ni ödəyir ki, burada da əsas söz Səudiyyə Ərəbistanına məxsusdur.

OPEC üzrə neft hasilatının böyük bir hissəsi Ər-Riyadın payına düşür; gündə 3 milyon barel hasilatla Tehran bu qurumda qeyd etdiyimiz kimi cəmi 13%-lik paya sahibdir. İran üzərindən sanksiyalar götürülsə də, Tehran dünya bazarlarına Səudiyyə Ərəbistanı qədər neft çıxara bilməz. Təsadüfi deyil ki, Ər-Riyad bir az əvvəl Avropaya satdığı neftin qiymətini də aşağı saldı. Bu, özü də İrana qarşı atılan addım sayılırdı.

Sözün qısası, bu gün neftin dünya bazarında qiymətləri bilavasitə Səudiyyə Ərəbistanı ilə ABŞ-ın əlindədir. Sadəcə olaraq, görünən budur ki, Vaşinqton getdikcə bu sahədə hər şeyi öz əlinə almaqdadır. Hazırda bu 2 ölkə istəməsə, neft bahalaşan deyil. Söhbət, xüsən Ağ Evdən gedir…

Odur ki, iran neftinə görə narahat olmağa dəyməz... Və bazarda problem yaradan da bu deyil, olmayacaq da... Bizi daha çox cənub qonşumuzun iqtisadi yüksəliş əldə edəcəyi, dövlət gəlirləri artacağı, regionda böyük və mühüm iqtisadi güc mərkəzinə çevriləcəyi təqdirdə, bunun ölkəmiz üçün məhz hansı nəticələr doğura biləcəyi məsələsi düşündürməlidir...


Sonxeber.az Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 2166   Tarix: 18 yanvar 2016  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Azərbaycan nefti yenə ucuzlaşdı

Azərbaycanın Supsa, Batumi və Ceyhan limanları vasitəsilə dünya bazarına çıxararaq satdığı "Azeri LT CIF" markalı xam neftin bir barelinin qiyməti 0,82 dollar, yaxud 2,60% ucuzlaşıb.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, hazırda "Azeri LT CIF" markalı neftin bir barelinin qiyməti 30,72 dollar

16 yanvar 2016

Gəncədə yeni zavod açılacaq

Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Elmar Vəliyev vətəndaşların qəbulu zamanı sahibkarlara ayrılacaq kreditlər və ediləcək güzəştlərlə bağlı danışıb. Sonxeber.az-ın "Trend"ə istinadən xəbərinə görə, icra başçısı bildirir ki, "Elba" MMC-yə 5 milyon manat dəyərində kredit ayrılıb

16 yanvar 2016

Azərbaycanın yaratdığı bank işə başladı

Azərbaycanın da təsisçisi olduğu Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankı rəsmən fəaliyyətə başlayıb. Sonxeber.az bildirir ki, bu münasibətlə Çinin paytaxtı Pekində xüsusi mərasim keçirilib. Tədbirdə 57 ölkədən nümayəndələr iştirak edib və bankın işə düşməsi üçün rəmzi düyməni basıblar. Çin rəhbəri Si Szinpi

16 yanvar 2016

Azərbaycanda dollar bahalaşdı

Mərkəzi Bank dolların yanvarın 18-nə manata qarşı rəsmi məzənnəsini açıqlayıb.. . Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, 18.01.2016-cı il tarixinə USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5870 səviyyəsində müəyyən olunub.. . Qeyd edək ki, yanvarın 15-i üçün USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5706 səviyyəsində müəyyən olunmuşdu

15 yanvar 2016

Neft yenidən 29 dollar oldu

London və Nyu-york birjalarında, elektron ticarətin gedişi zamanı dünya bazarlarında neftin qiyməti yenidən aşağı düşməyə başlayıb.. . . Belə ki, Londonun İCE ("İnterContinental Exchange Futures") birjasında Brent markalı neftin 2016-cı ilin fevral ayına olan fyuçersinin dəyəri 3,8% azalara

15 yanvar 2016

Bu günə olan valyuta məzənnələri

Sonxeber.az Mərkəzi banka istinadən xəbər verir ki, bugünkü məzənnəyə əsasən, 1 dollar 1.5682 manat, avro isə 1,6980 manat təşkil edir.. . Digər valyutaların məzənnəsini öyrənmək üçün bu https://sonxeber.az/valyuta-mezennesi daxil olun.

15 yanvar 2016

Dolların kursu dəyişməyəcək - Sabahkı məzənnə

Mərkəzi Bank dolların manata qarşı sabaha olan rəsmi məzənnəsini açıqlayıb.. . Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, 15.01.2016-cı il tarixinə USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5706 səviyyəsində müəyyən olunub.. . Qeyd edək ki, yanvarın 14-ü üçün də USD/AZN rəsmi məzənnəsi 1,5706 səviyyəsində müəyyən olunmuşdu

14 yanvar 2016

Qara qızılın qara taleyi

Azərbaycan nefti ucuzlaşmaqda davam edir.. . London birjasında dünən keçirilmiş hərraclarda "AzeriLight" markalı neftin bir barelinin qiyməti 0,37 dollar və ya 1,16% azalaraq 31,55 dollar təşkil edib.

14 yanvar 2016

Bu günə olan valyuta məzənnələri

Sonxeber.az Mərkəzi banka istinadən xəbər verir ki, bugünkü məzənnəyə əsasən, 1 dollar 1.5682 manat, avro isə 1,6980 manat təşkil edir.. . Digər valyutaların məzənnəsini öyrənmək üçün bu linkə daxil olun.

14 yanvar 2016