Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: Azərbaycan regionun "zapravka"sına çevrilir

Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: Azərbaycan regionun "zapravka"sına çevrilirSon günlərdə dizel yanacağının Azərbaycandan qaçaq yollarla qonşu ölkələrə daşınması ilə bağlı məlumatlar yayılır. Bu məlumatlarda Rusiya və Gürcüstanla sərhədyanı məntəqələrdə ölkədən dizel yanacağının çıxarılmasının şəbəkələşmiş formada həyata keçirildiyi bildirilir. İddialara görə, Azərbaycanda satılan dizelin əhəmiyyətli hissəsi qonşu Gürcüstan və Rusiyanın Dağıstan vilayətinə qaçaq yollarla aparılır və satılır. Məlumatlarda qonşu ölkələrdə dizel yanacağının qiymətinin Azərbaycandakı daxili tariflərdən dəfələrlə yüksək olmasına görə, həmin ölkələrə Azərbaycandan yanacağın qaçaq yollarla (baklarda) daşındığı bildirilir.

Rəsmi statistikaya görə, son illərdə Azərbaycanda dizel yanacağının ixracının azalması müşahidə olunur. Bu azalma ölkədə dizel yanacağının tələbatının artımı kimi görünsə də, iddialara görə, qaçaqmalçılıq rəsmi ixracı əvəzləməyə başlayır. Bu da Azərbaycan dövlətinin ixrac gəlirlərindən məhrum qalmasına və Azərbaycanda yanacağın qıtlığına gətirib çıxarır.

"Report"un məsələ ilə bağlı araşdırmasına görə, dizel yanacağının ixracında mütəmadi azalma 2015-ci ildən bəri müşahidə olunur. Görünən odur ki, dizel yanacağının qaçaq yollarla xaricə daşınması elə bu ildən başlayıb. Bunun əsas səbəbi isə Azərbaycanda manatın devalvasiyası və devalvasiya nəticəsində yanacağın dollar ifadəsi ilə kəskin ucuzlaşmasıdır. Daha əvvəl qaçaqmalçılıq sərfəli olmayıbsa, devalvasiyadan sonra dizelin xaricə qaçaq yollarla daşınması sərfəli biznesə çevrilib.

Son illərin statistikası da bu iddianı bir növ təsdiqləyir. 2015-ci ildə dizel yanacağının ixracı 2014-cü illə müqayisədə 2,7% azalaraq 965,788 min ton təşkil edib. 2018-ci ildə isə ixrac miqdarı bu göstəricidən 2 dəfə az olub. 2016-cı ildə ixrac olunan dizel yanacağının həcmi 728,374 min ton (azalma 24,6%), 2017-ci ildə 561,5 min ton (2016-cı ildən 22,9% az), 2018-ci ildə 471 min ton (əvvəlki ildən 16% az), bu ilin 10 ayında 436,3 min ton təşkil edib.

Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: Azərbaycan regionun "zapravka"sına çevrilirMəbləğ ifadəsində azalma daha da nəzərə çarpır. Belə ki, 2014-cü ildə 718,2 mln. ABŞ dolları məbləğində olan ixrac 2018-ci ildə 2,8 dəfə azalaraq 254,2 mln. dollara düşüb. 2015-ci ildə 372,3 mln. dollarlıq, 2016-cı ildə 240,9 mln. dollarlıq, 2017-ci ildə 229,9 mln. dollarlıq dizel yanacağı ixrac edilib. Göründüyü kimi, rəsmi ixrac göstəricilərində kəskin azalma müşahidə edilir.

Ölkənin enerji təhlükəsizliyinə təhdid: Azərbaycan regionun "zapravka"sına çevrilir2016-2018 illərdə Gürcüstana dizelin rəsmi idxalı 652 min tondan 566 min tona düşüb. Bir halda ki, Gürcüstan iqtisadiyyatı dinamik inkişaf edir, hər il ÜDM-də bir neçə faiz artım qeydə alınır, yanacağın istehlak səviyyəsinin azalması uzaq ehtimal kimi görünür. Daha məntiqli ehtimal budur ki, Gürcüstan bazarına qaçaq yollarla Azərbaycandan ucuz dizel daxil olur və bazar tələbatının bir hissəsini ödəyir.
Bu gün Azərbaycanda dizelin topdansatış qiyməti 30 sent/litr, Gürcüstanda isə 3 dəfə daha yüksək – 90 sent/litr təşkil edir. Dizelin pərakəndə satış qiyməti Azərbaycanda 35 sent/litr olduğu halda, Rusiyada 70 sent/litr olaraq 2 dəfə yüksəkdir. Türkiyə və Ukrayna kimi ölkələrdə 1,16 sent/litr - Azərbaycandan 4 dəfə yüksəkdir. Qonşu ölkələrdə qiymətin yüksək olması Azərbaycandan dizelin qaçaq yollarla həmin ölkələrə daşınmasını sərfəli edib, bu isə ölkənin gəlirlərinə ciddi ziyan vurur.

2014-cü ildə devalvasiyadan əvvəl Azərbaycan təkcə dizelin satışından (daxili və xarici bazarlarda ümumilikdə) 1,7 mlrd.dollardan çox gəlir əldə edirdisə, son illər üzrə dizelin satışından gəlir 750-780 mln. dollar civarında dəyişir. Beləliklə, devalvasiya və ondan sonra baş alan dizel qaçaqmalçılığı Azərbaycan dövlətini hər il 1 mlrd. dollar gəlirdən məhrum edir.

Beləliklə, dizelin qiymətinin aşağı olması Azərbaycan dövlətini və xüsusən də əhalinin büdcədən maliyyələşən təbəqələrin gəlirlərini məhdudlaşdırır. Ölkədə dizelin ucuz olmasından qazanan isə nəticədə onu qaçaq yollarla idxal edən qonşu ölkələr olur.


Sonxeber.az Telegramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1584   Tarix: 05 dekabr 2019  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Nazirlikdən dəm qazından zəhərlənənlərlə bağlı VACİB AÇIQLAMA - ÖZƏL

Son bir neçə gündə dəm qazından zəhərlənmə hadisələri çoxalıb. . . Bununla bağlı Sonxeber.az-a danışan Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (FHN) mətbuat xidmətin rəhbəri Gülçin Mehdiyeva bildirib ki, bizim nazirlik tərəfindən bununla bağlı mütəmadı maariləndirmə tədbirləri həyata keçirilir: "Videoçar

10 dekabr 2019

Azərbaycanda BİABIRÇILIQ: Nişanlı qız toydan əvvəl uşaq doğdu - FOTO

Azərbaycanda nişanlı qız toy olmadan uşaq dünyaya gətirdi.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, bu barədə Xəzər televiziyasında yayımlanan və Xoşqədəm Hidayətqızının aparıcılıq etdiyi "Səni axtarıram" verlişinə müraciət edən gənc bildirib. . . O, qeyd edib ki, anası ilə atası nişanlı olan zaman cins

5 dekabr 2019

Nazirlər Kabinetindən Əli Əsədovun səs-küylü Qərarı ilə bağlı - AÇIQLAMA

Nazirlər Kabineti Baş Nazir Əli Əsədovun imzaladığı 463 nömrəli Qərarla bağlı izahat verib.. . Sonxeber.az-ın məlumatına görə, Nazirlər Kabineti bildirib ki, 463 nömrəli Qərarının birinci hissəsi istehsalçıların, ikinci hissəsi isə istehlakçıların maraqlarının qorunmasına xidmət edir.. . . "Beləki

5 dekabr 2019

Hökumətdən "7 gün istirahət" qərarı ilə bağlı açıqlama - RƏSMİ

Nazirlər Kabineti qeyri-iş günləri ilə bağlı məlumat yayıb.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, məlumatda deyilir:. . "İş və istirahət günlərinin ardıcıl olmasını təmin etmək məqsədilə 2019-cu ilin 28 və 29 dekabr istirahət günləri ilə 2020-ci ilin 3 və 6 yanvar iş günlərinin yerləri dəyişdirilsin.

5 dekabr 2019

Azərbaycanlı Xalq artisti mənzilində huşsuz vəziyyətdə tapıldı - FOTO

Əslən azərbaycanlı olan Rusiyanın Xalq artisti Tereza Durova öz evinin dəhlizində huşsuz vəziyyətdə tapılıb. Onu gec gəlməsindən narahat olan sürücüsü aşkarlayıb.. . Bu barədə "5-TV" xəbər verir.. . Həkimlər onun insult keçirdiyini bildiriblər. Hadisənin təfərrüatı məlum deyil.. . . Qeyd edə

5 dekabr 2019

Qarabağda ermənilərə qanudduran Azərbaycanlı qızdan DƏHŞƏTLİ ETİRAFLAR: Zəncirlə bağlayırdılar ki...

Onun üçün qanlı savaş hələ də bitməyib. Hər gecə yuxusuna erməni əsirliyindən qaytarılan yarıbədən adamlar girir. Hələ də gecələr yatmadan yuxu görür. 28 ildir "Qızartı" yüksəkliyinin şəhidləri səsini eşitməsinlər deyə, pıçıltı ilə danışır. Aldığı zərbələrdən qulağının biri, qolunun gücü daşlaşıb

5 dekabr 2019

"Valdayda və Aşqabadda İlham Əliyev Paşinyana tarix və diplomatiya dərsi keçdi"-Politoloq rəyi

Azərbaycan və Ermənistan Xarici İşlər nazirlərinin Bratislavada ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərinin vasitəçiliyi ilə baş tutan görüşü 3 saat yarımdan çox davam edib. Rəsmi məlumatda tərəflərin münaqişənin həlli ilə bağlı mövcud vəziyyəti və onun gələcəkdə sülh yolu ilə həlli istiqamətləri ətrafınd

5 dekabr 2019

Nazirlik bu şəxslə bağlı ƏHALİYƏ MÜRACİƏT ETDİ - FOTO

Yasamal Rayon Polis İdarəsinin İstintaq şöbəsində Cinayət Məcəlləsinin 263.2-ci (Yol hərəkəti və nəqliyyat vasitələrinin istismarı qaydalarını pozma - ehtiyatsızlıqdan zərərçəkmiş şəxsin ölümünə səbəb olduqda) maddəsi ilə istintaqı aparılan cinayət işi üzrə naməlum kişi meyitinin şəxsiyyətini müəyyə

5 dekabr 2019

"Balaca vaxtı yanıma bir direktor gəlirdi, elə bilirdim anamdı"- Anasını axtaran qadının ürəkdağlayan harayı

Atv telekanalına müraciət edən İradə adlı qadın ürəkləri dağlayan haray edib.. . Sonxeber.az bildirir ki, Atv telekanlında "Bizimləsən" layihəsinə müraciət edən İradə edən qadın anasını axtarır. Onun emosional çıxışı hər kəsə təsir edib:. "Ən çox anamı istəyirəm. Balaca vaxtı mənim yanım

5 dekabr 2019