"Dünya iqtisadiyyatında yeni konfiqurasiyaların formalaşmasının şahidi olacağıq"-RƏY

"Dünya iqtisadiyyatında yeni konfiqurasiyaların formalaşmasının şahidi olacağıq"-RƏYÇinin Vuhan şəhərində meydana gələn və 200 dən çox ölkəyə yayılan koronavirus pandemiyası gün keçdicə can almağa davam edir. Avropa ölkələri bu pandemiyadan ən çox zərər çəkənlər sırasındadır. Belə ki, Çindən sonra bu virusdan ölənlərin və yoluxma sayına görə İtaliaya üçüncü yerdədir.
Bugünlərdə bir yandan dini bayramın həyəcanını yaşayan İtalyan xalqı, digər tərəfdən qəzəb doludur. İtalyanlar dost bildikləri ölkələr tərəfindən ən çətin zamanlarında onları tək qoyduqlarını və digər inkişaf etmiş ölkələrdən qabağ bu böhranı yaşadıqları üçün onlarla zarafat edildiyini düşünürlər. Halbuki İngiltərə və ya Amerikada da bu kriz ən dərinliyi ilə yaşanır. Belə ki, yeni növ koronavirus pandemiyasından sonra səhiyyə sistemi, iqisadiyyat, beynəlxalq siyasi əlaqələr və xalqlar arasındakı güvən duyğusunun yenidən necə qurulacağı düşündürücüdür.

Mövzunun iqtisadi tərəfləri barədə iqtisadçı-ekspert Elşad Məmmədov Sonxeber.az-a açıqlama verib. O, bildirib ki, son həftələrdə koronavirusla bağlı proseslər dünya iqtisadiyyatına çox təsirli və sarsıdıcı zərbələr vurmaqdadır:

"Bu zərbələrin yalnız koronavirusla bağlı olması fikri ilə razı deyiləm. Hesab edirəm ki, daha dərin kompleksli və sistemli problemlər dünya iqtisadiyyatında mövcuddur. Bu problemlər kapitalın effektivliyinin kəskin şəkildə azalması, dünya iqtisadiyyatınıda maliyə köpüklərinin yaranması, yeni texnoloji təəssərüfat quruluşunun formalaşması ilə bağlıdır.
Görürük ki, artıq köhnə dollara söykənən dünya iqtisadi sistemi öz səmərəliliyini itirməkdədir və maliyə köpükləri faktiki olaraq geniş pul kütləsinin, pul emisiyyasının real iqtisadiyyata deyil, maliyə seqmentində cəmləşməsinə əsasən şəraitin yaranmasını göstərir. Əgər biz 2008-ci ildə dünya iqtisadiyyatındakı böhrandan sonra aparıcı mərkəzi bankların və ilk növbədə federal ehtiyyatlar sisteminin dünya iqtisadiyyatında geniş pul kütləsinin təhlini aparsaq görərik ki, bu pul kütləsi müəyyən mənada böhran amillərini, böhran göstəricilərini ört-basdır etmiş olur. Bu problemlərin dərinliyi və onların həllini tapmaması bir daha onunla izah olunur ki, bu pul kütləsi əksər hallarda məhz maliyə seqmentində qalır və real iqtisadiyyata getmir. Belə olan halda dünya iqtisadiyyatındakı sistemli böhran qaçılmazdır. Bu gün ABŞ dollarına söykənən milli beynəlxalq iqtisadi münasibətlər sistemi çox ciddi şəkildə sarsılmaqdadır.
ABŞ iqtisadiyyatında tələbin süni şəkildə stimullaşdırması nəticəsində müəyyən müddət ərzində iqtisadi problemlər ört-basdır edildi.

Əgər ötən əsrin 80-ci illərində Amerika iqtisadiyyatında orta hesabla borc kökü 60-65 faizidirsə, bu gün ev təsərrüfatlarının borc kökü 125-130 faizə qədərdir. Bu da onu deməyə əsas verir ki, artıq Amerika ev təsərrüfatları qazandığından 25-30 faiz artıq vəsait xərcləyir. Bu vəsait sözssüz ki, real sektorla bağlı deyil, ilk növbədə borc yükünün şişirdilməsi və borclanmanın artırılması ilə bağlıdır. Belə olan halda sözssüz ki, iqtisadi problemlər qaçılmaz idi. Biz görürük ki, aparıcı hesab olunan digər ölkələrin də iqtisadiyyatında bu cür struktur problemləri var. Ona görə də fikrimcə dünya iqtisadiyyatında baş verən problemlər məhz elə koronavirusla bağlı olan problemlərin bünövrəsindədir. Bu gün özlərini tərəfdaş, müttəfiq hesab edən, eyni inteqrasiya qurumlarında təmsil olunan dövlətlər koronavirusla bağlı olan problemlərin həllində bir-biri ilə heç tərəfdaşlılıq nümayiş etdirmirlər və faktiki olaraq hərəsi öz problemlərini özləri həll etmək fikrindədirlər.

Hər hansı bir həmrəylikdən söhbət gedə bilməz. Bu da bir daha qloballaşma ilə bağlı olan proseslərin iflasa uğramasını göstərir. Biz yaxın aylar, illər ərzində dünya iqtisadiyyatında yeni konfiqurasiyaların formalaşmasının şahidi olacağıq. Bunun nəticəsində yeni texnoloji valyuta, maliyə, bütövlükdə iqtisadi zonaların yaranması və bu regional zonalar dünya iqtisadiyyatının yeni konfiqurasiyasını müəyyən etməlidir. Köhnə qloballaşmaya söykənən bir valyutanın ehtiyyat valyuta kimi qəbuluna dayanıq iqtisadi idarəetmə sistemi öz effektivliyini itirir və belə olan halda sözssüz ki,dünya iqtisadiyyatının yenidən format edilməsi kifayət qədər ağrılı amma eyni zamanda zəruri bir proses olacaqdır.

F.Ağayeva


Sonxeber.az Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 670   Tarix: 06 aprel 2020  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Banklar kredit verməyi niyə dayandırıb? - RƏSMİ AÇIQLAMA

Bəzi vətəndaşlar Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bankların istehlak və biznes kreditlərinin verilişini dayandırdığını bildirir. Müştərilər müraciət etdiyi bir neçə bankdan ayın sonunadək kredit verilişinin dayandırıldığı cavabını alılar.. . Məsələ ilə bağlı Mərkəzi Bankın mətbuat xidmətindən Modern.az-ı

6 aprel

Bir aylıq tətilin İQTİSADİYYATA VURACAĞI ZƏRƏR - KOSMİK RƏQƏM

Rusiya koronavirusla mübarizə çərçivəsində aprel ayında bütün iş yerlərinin bir aylıq bağlanması ilə bağlı qərarın iqtisadiyyata vurduğu zərər ÜDM-in 2-2,5 faizini təşkil edəcəkdir.. . Sonxeber.az BiG.AZ-a istinadən verdiyi xəbərə görə, bu hesablamalar RBK nəşri tərəfindən banklar arasında aparılan sorğunu

3 aprel

İqtisadiyyatımızı koronavirus təsirindən qorumaq üçün hansı addımlar atıla bilər?-RƏY

Çində yaranan yeni növ koronavirus epidemiyasının artıq 200-dən çox ölkəyə yayıldığı bildirilir. Virusun qarşısını almaq üçün ölkələr müxtəlif ciddi tədbirlər həyata keçirirlər. Belə ki, başlıca tədbirlərdən biri də ölkələr arasında sərhədlərin müəyyən müddətlik bağlanması, səyahət, gediş-gəliş, idxal

3 aprel

Dünya ərzaq qıtlığı ilə qarşılaşacaqmı?

Almaniyalı ekspertlər tüğyan edən koronavirus pandemiyasının fəsadlarından biri kimi ərzaq qıtlığı yarana biləcəyini proqnozlaşdırırlar.. . Bu proqnoz onunla bağlıdır ki, dünyanın idxal-ixrac şəbəkəsinin və daxili bazarın parçalanması kənd təsərrüfatı işlərinin iflası ilə nəticələnə bilər. Ölkə bir müddə

2 aprel

İtaliyada koronavirusa yoluxanların sayı 6,5 milyon nəfərə çata bilər - ARAŞDIRMA

İtaliyan riyaziyyatçılar İtaliya, Almaniya və koronavirusun tüğyan etdiyi "Diamond Princess" gəmisindəki virusdan ölüm hallarını araşdırıblar. . . "Report" TASS-a istinadən xəbər verir ki, alimlər riyazi modelləşdirmənin nəticələrinə əsaslanaraq İtaliyada koronavirusun yayılma miqyasını

2 aprel

Problemli kreditlərlə bağlı verilən kompensasiyanın məbləği açıqlandı

2019-cu ildə problemli kreditlərin həlli ilə bağlı 600 min vətəndaşa 640 milyon manata yaxın kompensasiya ödənilib.. . Oxu.Az-ın məlumatına görə, bu barədə Nazirlər Kabinetinin 2019-cu il üzrə fəaliyyəti ilə bağlı hesabatında yazılıb.. . 135 min borcalanın 269 milyon manat məbləğində kreditləri güzəştl

2 aprel

Azərbaycanda vaxtı bitmiş bütün növ ödəniş kartlarının istifadə müddəti uzadılır

Vaxtı bitmiş bütün növ ödəniş kartlarının istifadə müddəti uzadılacaq. . . Sonxeber.az xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Banklar Assosiasiyası (ABA) ölkədə koronavirusun yayılmasının qarşısının alınması məqsədilə hökumət tərəfindən qəbul olunmuş qərarlara uyğun olaraq, bankların filial və şöbələrind

2 aprel

Nazirlər neft birjasını MÜZAKİRƏ EDİBLƏR

Rusiyanın Energetika naziri Aleksandr Novak ilə amerikalı həmkarı Dan Brouillette arasında telefon danışığı olub.. . Bu barədə Rusiyanın Energetika Nazirliyi məlumat yayıb.. . Açıqlamada bildirilib ki, nazirlər qlobal neft bazarındakı son vəziyyəti müzakirə edib.. . "Tərəflər qlobal neft bazar

1 aprel

"Karantindən sonra kuryer biznesi sürətlə inkişaf edəcək"-Ekspert rəyi

Koronavirus səbəbiylə karantin tədbirləri ilə əlaqədar, vətəndaşların küçələrə çıxmasına icazə verilməyən bir sıra ölkələrdə kuryer xidməti inkişaf edir. Bu biznes növü aktiv şəkildə inkişaf edir və kuryerlər insanların mənzillərinə zəruri ərzaq mallarının çatdırılması ilə məşğuldur.. Kuryer xidmətini

31 mart