Nəsib bəy Yusifbəylini kim qətlə yetirib?-Bolşevik xəfiyyələri yoxsa erməni millətçiləri?

Nəsib bəy Yusifbəylini kim qətlə yetirib?-Bolşevik xəfiyyələri yoxsa erməni millətçiləri?Bu gün görkəmli dövlət xadimimiz, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dördüncü və beşinci hökumət kabinetlərinin sədri Nəsib bəy Yusifbəylinin faciəli ölümünün 100-cü ildönümüdür.

Sonxeber.az siyasi xadimin həyatına qısa olaraq nəzər salıb.

Nəsib bəy Yusifbəyli Azərbaycanın təkcə görkəmli dövlət və siyasi xadimi deyil, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banilərindən, eləcə də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hökumət başçılarından biri olub.

O 1881-ci ildə Gəncədə ziyalı ailəsində doğulub. Gəncə klassik gimnaziyasını bitirən Nəsib bəy 1902-ci ildə Odessa Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olub. Tələbələrin inqilabi mübarizəsindən qorxuya düşən çar hökuməti 1907- ci ildə universiteti müvəqqəti olaraq bağladıqdan sonra, Nəsib bəy Krımda Bağçasaray şəhərinə gedərək İsmayıl bəy Qaspralının nəşr etdiyi "Tərcüman" qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. O, Qaspralının qızı Şəfiqə Soltan xanımla evlənərək, bir müddət orada yaşayıb.

Ehtiyac üzündən təhsilini başa çatdıra bilməyən Nəsib bəy çar xəfıyyələrinin təqibindən yaxa qurtarmaq üçün 1908-cu ildə əhəyatının geri qalan hissəsini Türkiyəyə mühacirət etməyə qərar verib. 1909-cu ildə Gəncəyə qayıdaraq, şəhər bələdiyyəsində çalışan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə tanış olub.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra Fətəli Xan Xoyskinin təşkil etdiyi 1-ci hökumət kabinəsində Yusifbəyli maliyyə və xalq maarifi naziri vəzifəsini, Xoyskinin 2-ci və 3-cü hökumət kabinələrində də xalq maarifı və dini etiqad naziri vəzifələrini tutub. Xalq maarifi nazirliyinin həyata keçirdiyi ilk tədbirlərdən biri Azərbaycan dilinin dövlət dili elan edilməsi idi. Bu vəzifəni həyata keçirmək üçün isə təhsil sistemini milli zəmin üzərində tamamilə yenidən qurmaq və Azərbaycan dilini mükəmməl bilən ixtisaslı milli kadrlar yetişdirmək tələb olunurdu. Məhz buna görə N.Yusifbəylinin təqdimatı ilə hökumət 1918-ci il avqustun 28-də Azərbaycan məktəblərinin milliləşdirilməsi haqqında qərar qəbul edildi. Xalq Maarifı Nazirliyinin səyləri nəticəsində artıq 1919-cu ilin əvvəllərində Azərbaycanda dövlət hesabına 637 ibtidai və 23 orta ixtisas təhsili məktəbi fəaliyyət göstərirdi. 1919-cu ildə 4-cü hökumət kabinetinin təşkili Yusifbəyliyə tapşırıldı və aprelin 14-də elan olunan tərkibdə o, baş nazir vəzifəsindən əlavə, daxili işlər naziri vəzifəsini də tutdu.

Yusifbəylinin baş nazir olduğu dövrdə Azərbaycan xalqının tarixində ən mühüm hadisə 1920-ci il yanvarın 11-də Azərbaycanın istiqlaliyyətinin böyük dövlətlər tərəfindən de-fakto tanınması olub. Bu münasibətlə yanvarın 14-də Yusifbəyli Azərbaycan xalqına müraciət edib. Müraciətdə: "Azərbaycanın müstəqilliyi Böyük Avropa millətlərinin Ali Şurası tərəfindən yekdilliklə tanınıb. Azərbaycanın Qərb xalqları ailəsinin tamhüquqlu üzvlüyünə daxil olması onun tarixində ən işıqlı gündür. Bu gündən onun mənəvi qüvvələrinin yeni çiçəklənmə dövrü başlanır. Hökumət inanır ki, bütün vətəndaşlar yenidən hər hansı bir maneə və təhlükə yaranarsa belə, azad və müstəqil Vətənin xoşbəxtliyini təmin etmək üçün birləşəcəklər. Yaşasın müstəqil Azərbaycan xalqı!"- deyilirdi.

Cümhuriyyətin Sovet Rusiyasının hərbi təcavüzü nəticəsində süqutundan sonra Nəsib bəy Yusifbəyli təqibdən yaxa qurtarmaq məqsədilə Bakını tərk edib.O 1920-ci il mayın 31-də o, Kürdəmir yaxınlığında qətlə yetirilib. Nəsib bəy Yusifbəylinin kimlər tərəfindən öldürüldüyü barədə bu gün də tarixçilər arasında mübahisələr gedir. AXC baş nazirinin bolşevik xəfiyyələri və ya erməni millətçiləri tərəfindən qətlə yetirildiyi güman edilir.


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 1210   Tarix: 01 iyun 2020  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti


DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Arıqlamaq istəyənlər bu xəbəri oxusun!

Arıqlama məhsullarından istifadə etmək, artıq çəkidən azad olmaq üçün böyük addımlardan biridir. Ancaq hər arıqlama məhsulunu etibarlı şəkildə istifadə etmək, həmin məhsula güvənmək də elədə asan deyil. Mühüm olanı sağlamlığa zərər vermədən, organizminizə ağır olmayacaq və istehsal şərtləri ilə etibarl

10 iyun 2020

"Azərişıq" 2 mln manatlıq elektron sayğac alacaq

"Azərişıq" ASC 1 fazalı elektron sayğacların və Smart abonent kartlarının satınalınması ilə bağlı elan etdiyi açıq tenderə yekun vurub.. . "Report" vahid dövlət satınalmaları portalına istinadən xəbər verir ki, tenderin qalibi "Meqaplus" firmasıdır.. . Qalib şirkətə 1,9

1 iyun 2020

Siyavuş Novruzov: "Demokratik cümhuriyyətin varisi bizik"

"İndi üç-beş adam özünü demokratik cümhuriyyətin varisi hesab edir. Ancaq demokratik cümhuriyyətin varisi bizik".. . Sonxeber.az xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin sədri Siyavuş Novruzov parlamentin bu gün keçirilən plenar iclasında deyib.. . Onun sözlərinə görə

1 iyun 2020

Azərbaycanda gizli fəaliyyət göstərən tədris mərkəzi AŞKARLANDI

Gəncə Şəhər Baş Polis İdarəsinin əməkdaşları şəhərin Nizami rayonu ərazisində gizli şəkildə fəaliyyət göstərən özəl tədris mərkəzi aşkarlayıb. . . DİN-in Mətbuat Xidmətinin Gəncə şəhərindəki regional qrupundan Sonxeber.az-a verilən məlumata görə, dərhal polis əməkdaşları tərəfindən vətəndaş Fətəli Əliyevi

1 iyun 2020

Sərhəddə toqquşma baş verdi, 20 nəfər YARALANDI

Qırğız Respublikasının Özbəkistanın Sox anklavı ilə sərhədində bir neçə yüz adamın iştirak etdiyi yerli sakinlərin toqquşması baş verib.. . Sonxeber.az "Report" istinadən xəbər verir ki, toqquşma zamanı 20-dən çox qırğız xəsarət alıb.. . Qeyd olunur ki, münaqişə su səbəbindən baş verib: sakinlə

1 iyun 2020

Bu ay havanın temperaturu 40 dərəcəyədək YÜKSƏLƏCƏK

İyun ayına olan hava proqnozu açıqlanıb.. . Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən Sonxeber.az-a verilən məlumata görə, iyun ayında havanın orta aylıq temperaturunun iqlim normasına yaxın, bəzi yerlərdə bir qədər normadan yüksək, aylıq yağıntının miqdarının isə iqlim normasına yaxın, bəzi yerlərdə normada

1 iyun 2020

Rezidenturaya qəbul imtahanının vaxtı AÇIQLANDI

Rezidenturaya qəbul imtahanının iyulun sonu, avqustun əvvəlində keçirilməsi nəzərdə tutulur.. . Trend-in məlumatına görə, bunu Dövlət İmtahan Mərkəzinin Direktorlar Şurasının sədri Məleykə Abbaszadə bu gün keçirdiyi mətbuat konfransında deyib.. . Onun sözlərinə görə, rezidenturaya qəbul imtahanı ik

1 iyun 2020

COVID-19-la bağlı ən son məlumatları paylaşan "WhatsApp" botu İSTİFADƏYƏ VERİLDİ

Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyi (TƏBİB), Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı (BMTİP) və yerli startap şirkəti olan Botbox ilə birgə, günün 24 saatı əhalinin koronavirus ilə əlaqədar suallarını cavablandırmaq, həmçinin, tez, etibarlı və rəsmi məlumat vermək üçün WhatsApp botun

1 iyun 2020

Tibbi maska taxmayanların Milli Məclisin binasında hərəkəti QADAĞAN EDİLDİ

Milli Məclisin (MM) inzibati binasına tibbi maskadan istifadə etməyən şəxslər buraxılmır.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, bu gündən MM-in inzibati binasına daxil olan şəxslərdən tibbi maska taxmaq tələb olunur.. . Belə ki, Milli Məclisin əməkdaşlarının, deputatların və jurnalistlərin tibbi maska taxmada

1 iyun 2020