Alimlər uşaqların nitq duyumunda beyinin hər iki yarımkürəsinin iştirak etdiyini müəyyənləşdiriblər

Alimlər uşaqların nitq duyumunda beyinin hər iki yarımkürəsinin iştirak etdiyini müəyyənləşdiriblərNitq duyumu zamanı beyin fəallığının müşahidə edilməsi göstərib ki, böyüklərdən fərqli olaraq uşaqlarda və yeniyetmələrdə hər iki yarımkürə iştirak edir. Tədqiqatın nəticələri "Proceedings of the National Academy of Sciences" jurnalında dərc edilib.

Sonxeber.az AZƏRTAC-a istinadən bildirir ki, tədqiqatın müəlliflərindən biri - Vaşinqtonda Corctaun Universitetinin professoru Elissa Nyuportun sözlərinə görə, bu kəşf beyin travması keçirmiş uşaqlar üçün yaxşı yenilikdir. Beyinin hər iki yarımkürəsindən istifadə etməyin mümkünlüyü nəticəsində onlarda itirilmiş funksiya kompensasiya oluna bilər. Məsələn, əgər körpə dünyaya gələndən dərhal sonra beyinin sol yarısında insult keçiribsə, onda nitqin tanınmasında sağ yarımkürə iştirak edəcək.

Ənənəvi olaraq hesab edilir ki, beyinin sol və sağ yarımkürələri müxtəlif vəzifələrin yerinə yetirilməsində ixtisaslaşıb. Sağ yarımkürə riyaziyyata və məntiqi təfəkkürə, sol yarımkürə şifahi və yazılı nitqə, yaradıcı qabiliyyətə cavabdehdir. Bu ideyalar beyinin müxtəlif nahiyələrinin zədələnməsinin onun fəaliyyətinə necə təsir etdiyinə dair aparılan eksperiment və müşahidələrlə təsdiqlənir. Məsələn, beyinin Brok mərkəzi və Vernike sahəsi sıradan çıxarsa, insan aydın tərzdə danışmaqdan məhrum olar. Əvvəllər alimlər hesab edirdilər ki, beyin quruluşunun bu xüsusiyyəti unikaldır və insanın fərqləndirici xüsusiyyətidir. Lakin son illər neyrofizioloqların çoxsaylı sübutları bunun heç də belə olmadığını göstərdi. Məsələn, üç il əvvəl okeanoloqlar müəyyən ediblər ki, göy balinalar sağ istiqamətlidir. Habelə kenquruların çoxunda solaxaylıq var. Bundan başqa, 2016-cı ildə alman alimlərin apardıqları tədqiqatlar göstərib ki, hesablama prosesində beyinin hər iki yarımkürəsi iştirak edir.

Elissa Nyuport və onun həmkarlarının fikrincə, müəyyən vəziyyətlərdə beyin yarımkürələri bir-birinin funksiyalarını yerinə yetirə bilər.

Tədqiqatçılar həm yaşlı könüllülərdə, həm də 12-13 yaşlı yeniyetmələrdə və 4-11 yaş arasında uşaqlarda beyinin fəaliyyətini müqayisə ediblər. Alimlər uşaqlarda və böyüklərdə müxtəlif audioyazıların dinlənilməsi zamanı yarımkürələrin hansı nahiyələrinin fəallaşmasını funksional maqnit-rezonans tomoqrafiya vasitəsilə müşahidə ediblər. Audioyazıların bəzisi heyvanı təsvir edən qısa cümlələrdən, bir qismi həmin yazının sondan əvvələ səsləndirilməsindən, yerdə qalanı isə mənasız səslərdən ibarət olub.

Bütün bunları dinləyən könüllülər heyvanın təsviri reallıqla uzlaşdığı halda düyməni basmalı idilər. Bu zaman alimlər beyinin hər yarımkürəsində fəallığın şəklinin dəyişməsini izləməklə, onun nitqin tanınmasında oynadığı rolu anlamağa çalışıblar.

Nəticələr göstərib ki, ən balaca uşaqlarda sol yarımkürə nitq səslərinə daha tez reaksiya göstərib. Eyni zamanda, sağ yarımkürə nitq səslərinin tanınmasında fəal iştirak edib. Özü də bu vəzifənin yerinə yeridilməsində yaşı az olan təcrübə iştirakçılarında hər iki yarımkürənin fəallığı daha çox qeydə alınıb. On səkkiz yaşında və daha böyüklərdə bu proses müşahidə edilməyib, yəni nitqin tanınması üçün beyinin yalnız sol yarımkürəsi fəal olub.

Professor Elissa Nyuportun fikrincə, uşaq beyinində müvafiq "ikili" xarakter bu fikri söyləməyə əsas verir ki, doğularkən və ya həyatının ilk aylarında beyinin sağ və ya sol yarımkürəsi zədələnmiş uşaqlar danışmaq və ya düşünmək bacarığından məhrum olmurlar.

Alimlər yaxın gələcəkdə uşaq vaxtı müvafiq beyin zədəsi almış yaşlıların və yeniyetmələrin beyin fəaliyyətini izləməklə bu nəzəriyyəni yoxlamağı planlaşdırırlar.


Sonxeber.az Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 3117   Tarix: 13 sentyabr 2020  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Bakı şəhərində ən ucuz Yük Daşıma Xidməti

"Ucuz Yük Daşıma" Bakı şəhərində və həmçinin respublika ərazisində kiçik və iri miqyaslı yük daşımalarını həyata keçirir. Həftənin 7 günü 24 saat bütün ölkə ərazisində yük+daşıma həyata keçirir. Əşyalar böyük bir diqqətlə və ən yüksək səviyyədə daşınır. Daşınan malların təhlukəsizliyinə 100

22 sentyabr

Artıq çəkidən bezmisiniz?

Məhsul haqqında. Ən çox artıq çəkili insanlar, həddindən artıq kilolardan qurtulmaq üçün asan yollar axtarışındadır. Kiloqramı atmaq daha çətindir, çünki bunun üçün diyetanızı qorumaq və həyat fəaliyyətini artırmaq lazımdır. Buna görə istehlakçı kütlələri arasında geniş tələbat kütləsinin sürətlə normallaşdırılmasın

21 sentyabr

Ağ saçları 5 dəqiqədə qaraldan şampun

Məhsul haqqında. Dexe Black Hair Shampoo. Ağ saçları qaraldan şampun. Artıq bəylərimiz də komplekslərindən asanlıqla qurtula bilər. Sizi cavan göstərəcək bu məhsul vasitəsiylə ağ saçlara əlvida deyin.. . Məhsulu BURADAN SİFARİŞ EDİN.. . WhatsApp:055 239 54 49

20 sentyabr

Dexe Hair Shampoo- Saç tökülməyə qarşı və saç bitirən şampun

Məhsul Haqda BURADAN. . Dexe - Saç tökülməyə qarşı və saç bitirən şampun.. Dexe Hair Shampoo- Saç tökülməyə qarşı və saç bitirən şampunlardan faydalana bilərsiniz. Dexe Hair Shampoo- Saç tökülməyə qarşı və saç bitirən şampunun tərkibindəki bitki ekstraktları sayəsində saç follikullarını möhkəmləndirir

19 sentyabr

BƏƏ və İsrail süni intellektin inkişafına dair saziş imzalayıblar

Məhəmməd bin Zayid adına Süni Zəka Universiteti (BƏƏ) və Veytsman adına İsrail Çoxprofilli Elmi-Tədqiqat İnstitutu arasında süni intellektin inkişafı və istifadəsi sahəsində əməkdaşlıq haqqında saziş imzalanıb.. . Sonxeber.az Trend-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə WAM informasiya agentliyi bildirib.

13 sentyabr

"İlin Dünya Avtomobili" adına namizədlərin ilkin siyahısı açıqlandı

"İlin Dünya Avtomobili" (World Car of The Year, WCOTY) müsabiqəsinin təşkilatçıları qələbəyə namizəd olan 24 avtomobilin adını açıqlayıblar. Siyahı ilkin xarakter daşıyır və dəyişiklik etmək üçün vaxt vardır, çünki son versiya yalnız dekabr ayına qədər formalaşmalıdır. Xüsusilə də, hələ təqdi

13 sentyabr

Şəkil çəkdir və oteldə pulsuz yaşa - Pandemiyaya görə

Yaponiyanın turistik bölgələrindən sayılan Sindzyuki şəhərindəki "New Shohei" oteli qonaqlara pulsuz xidmət və gecələməyi təklif edib.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, buna səbəb isə pandemiyaya görə ölkədə işgüzar fəallığın kəskin azalması və son aylarda otelə müştərilərin üz tutmaması olub.

13 sentyabr

Koronavirus əlamətlərini aşkarlayan maska istehsal edildi

Sinqapur alimləri koronavirus infeksiyasına yoluxmanın simptomlarını müəyyənləşdirə bilən maska hazırlayıblar.. . Sonxeber.az xəbər verirki, maskada nəbz, bədəninin istiliyi, təzyiqi, nəfəsalma vəziyyəti və digər bu kimi əlamətlər barədə məlumat toplayan sensorlar quraşdırılıb. Həkimlərin xəstənin vəziyyətin

13 sentyabr

Elektromobil sahəsi möhkəmlənir – Saziş

Nissan, Renault və Uber şirkətləri arasında Avropada elektriklə işləyən avtomobillərin tətbiqinin sürətləndirilməsini nəzərdə tutan memorandum imzalanıb.. . Sonxeber.az xəbər verir ki, elekktomobil sahəsində işlər bir neçə istiqamət üzrə aparılacaq. . . Sazişə əsasən, Uber əlavəsi vasitəsilə Avropa ölkələrini

13 sentyabr