"Oxucular Təhminə obrazına kənd kişilərinin kəndə gəlmiş rus qızına baxdıqları kimi baxırlar"-Aqşin Yenisey Anarı tənqid etdi

"Oxucular Təhminə obrazına kənd kişilərinin kəndə gəlmiş rus qızına baxdıqları kimi baxırlar"-Aqşin Yenisey Anarı tənqid etdiYazıçı-şair Aqşin Yenisey gənc yazarların ünvanına səsləndirilən tənqidlərə cavab verib. SONXEBER.AZ-ın məlumatına əsasən, Yenisey bu barədə sosial şəbəkədəki səhifəsində geniş status yazıb. O, statusunda Anarın "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" əsərini tənqid edib.
"Biri mənə yazıb ki, sizin nəsil Anardan zəif yazıçılar olduğunu bildiyi üçün bunun qisasını onun məmurluğundan alır. Anarın ən gözdə olan Təhminə obrazını bir-neçə cümlədə ədəbi-tarixi perspektivdən göstərərək xalq arasında yayğın olan bu fikrə cavab verəcəyəm ki, bizi özümüzdən əvvəlki nəslin yaradıcılığına baş qoşmağa vadar etməyin bir az təhlükəli istək olduğu anlaşılsın.
Anarın Təhminəsi maket obrazdır. Azərbaycanlı oxucular ona kənd kişilərinin kəndə gəlmiş rus qızına baxdıqları kimi baxırlar. Anar bu gözəl qadını milli məsələ kimi ortaya qoya bilməyib. Təhminə populyar kültürün şöhrət hərisliyi içində vurnuxan dünyadakı milyonlarla qadından biridir ki, dünya kinosu doludur bu cür qadınlarla. Halbuki o Kefli İsgəndərin qadın versiyası, modernizə olunmuş milli-mənəvi dişi davamçısı olmağa, bununla da orijinal olmağa, eyni zamanda ədəbiyyatımızın yarıda qalmış işini davam etdirməyə çox yaxın idi.
Cəlil Məmmədquluzadə Kefli İsgəndəri islam dini ilə konfliktdə verdiyi üçün onu milli şüurun mərkəzinə yerləşdirə bilmişdi. Təhminə, ən azı, müsəlman burjua əxlaqı ilə konfliktdə verilə bilərdi. Amma o, məişət dedi-qodularının mərkəzində də deyil, gizlinlərində, pıçapıçlarında verilir və konfliktdən yayındırılır, bununla da müəllifinin nəzəri cəhətdən ədəbiyyatı pis bildiyini, ya da ta qədim Yunastandan bu günəcən əsəri əsər yapan KONFLİKTƏ hazır olmadığını üzə çıxarır. Cabbarlının "Sevil"indən, "Almaz"ından sonra ədəbiyyatımızın "bu cür" Təhminəyə üz tutması, əslində, qadın azadlığına qurulmuş gizli tələdir. Anar, sanki, cəmiyyətə deyir, baxın, Cabbarlıda "çadrasını atan qadın" azadlıq əldə etdikdən sonra "bu cür" Təhminəyə çevrilir. Və bu gün cəmiyyətin cəzalandırdığı qadınlar ədəbiyyatımızın 60-cı illərində Təhminə obrazı ilə xalq və dini burjuaya göstərdiyi hədəflərdi.
Anar Təhminəni ədəbi-ideoloji məzmundan məhrum etməklə qaş düzəltdiyi yerdə, vurub gözü də çıxarıb. Çünki o, özü də bir xarakter olaraq azadlıq anlayışının antonimidir. Bütün bunlara baxmayaraq, mənə elə gəlir ki, onun Təhminəsi müəllifinin darısqal təxəyyülündən azad olduqdan sonra gec-tez hərlənib-fırlanıb ədəbiyyatımızın gələcək günlərinin birində Kefli İsgəndərlə görüşəcək və yalnız bu görüşdən sonra Təhminə milli məsələnin mərkəzinə gələcək, eyni zamanda, Kefli İsgəndərin həm cinsi, həm ideoloji yarımçıqlığını tamamlayacaq. Azərbaycan ədəbiyyatı gec-tez bu iki xarakteri bir yerə gətirməyə məhkumdur.
Cəmiyyətimizin psixoz durumunun səbəbi Kefli İsgəndərləri ilə Təhminlərinin bir-birilərini tanımasadır. Ədəbiyyat onları tanış etməlidir. Görünən o ki, Təhminə Kefli İsgəndərin deyil, Zaurun, ya da Anarın əlinə düşəndə zay olur. Anarın təxəyyülündəki Təhminə Kefli İsgəndəri heç it yerinə də qoymazdı. Kundera Servantesin Don Kixotu ilə Kafkanın K.sı arasında paralellər apararaq deyir ki, qəsrdə macəralarla əlləşən K. elə dörd yüz əvvəl İspaniyada macəra axtaran Don Kixotun özü idi. Amma Təhminə tək qaldığı cəmiyyətin Kefli İsgəndəri deyil, o cəmiyyətin daha keyfiyyətsiz bir üzvüdür.
Və nəticə belədir ki, Kefli İsgəndərlərin deyil, Zaurların, Anarların at oynatdığı Bakıda bu cür azad olmaq istəyən qadınlar təkcə kişilərin deyil, elə yazıçıların əli ilə də öldürülməyə məhkumdurlar".


Sonxeber.az
Mədəniyyət   Baxılıb: 1577   Tarix: 25 oktyabr 2019  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Azərbaycan istehsalı olan animasiya filmi Beynəlxalq Film Festivalında

"Azanfilm" animasiya studiyasının istehsalı olan "Mənim balaca Şahzadəm" ("My Little Prince") qısametrajlı animasiya filmi Türkiyədə keçirilən UNIVERSAL KIDS Beynəlxalq Film Festivalında iştirak edir.. "Azanfilm" animasiya studiyasından Sonxeber.az-a verilən açıqlamay

25 oktyabr 2019

"Xalq artisti olmasam da, əsas odur ki, məni xalq sevir" — Sənubər İsgəndərlidən doğum günü AÇIQLAMASI

Bu gün tanınmış aktrisa, əməkdar artist Sənubər İsgəndərlinin doğum günüdür.. Aktrisa özəl günündə "Ölkə.Az"-ın əməkdaşının suallarını cavablandırıb. . . O, ilk təbrikini tanımadığı bir insandan aldığını bildirib:. . "Ad günümdə ilk təbriki tanımadığım bir insandan almışam. Sosial şəbəkəd

25 oktyabr 2019

BANM-ın tələbələri "O olmasın, bu olsun" operettasını səhnələşdiriblər - VİDEO

Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində Bakı Ali Neft Məktəbinin (BANM) tələbələrinin ifasında dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun" operettası nümayiş olunub.. . Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətindən (SOCAR) "Report"a verilən məlumata görə, tamaşad

24 oktyabr 2019

Hacı İsmayılov: "Afaq Bəşirqızı qazandığı hörməti niyə aşağı salır?"

Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının sədr müavini, Xalq artisti Hacı İsmayılov Xalq artisti Afaq Bəşirqızının İttifaq barədə səsləndirdiyi fikirlərə münasibət bildirib.. . Sonxeber.az "apa"ya istinadən xəbər verir ki, H. İsmayılov jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, A. Bəşirqızının ittihamlarını

22 oktyabr 2019

"O, kreslosunu bərkitmək üçün dövləti də aldadıb" - Prezidentə müraciət

Xalq artisti Afaq Bəşirqızı teatrın ümumi problemləri və aktyorlar məsələsini yenidən gündəmə gətirib. . . "Qafqazinfo"ya bununla bağlı açıqlama verən sənətkar Azərbaycanın əsas teatrı hesab edilən Akademik Milli Dram Teatrının və Teatrlar İttifaqının rəhbəri Azərpaşa Nemətov barədə ciddi ittihamla

18 oktyabr 2019

Cəlaləddinin erməni-gürcü ordusu ilə müharibəsi, Şalvanın İslamı qəbul etməsi-TARİXİ FAKT

Cəlaləddin, böyük bir İmperatorluq halına gəlmiş olan Xarəzmşahlar Dövlətini tarimar və pərişan bir halda götürdü. Atası Məhəmməd xan, vəliəhd olaraq böyük oğlu Uzluğşahı elan etmişdi. Bu səbəbə görə də, Xarəzmşah ordusunun komandirləri və dövlətin rəhbərləri Cəlaləddinin böyük qardaşı Uzluğşahın hökmda

16 oktyabr 2019

Ekspert: "Gövhər ağa" məscidinin fars mədəniyyəti nümunəsi kimi təqdimi terrordur

Şuşada yerləşən və azərbaycanlılara məxsus olan "Yuхarı Gövhər ağa" məscidi təmirdən sonra Ermənistandakı işğalçı qüvvələr tərəfindən fars mədəniyyətinin dini-tarixi nümunəsi kimi təqdim edilir. Bu, işğal edilmiş ərazilərdə Azərbaycan irsinə qarşı aparılan ardıcıl və məqsədyönlü terror kim

14 oktyabr 2019

Qədim Azərbaycan ərazisinə türk tayfalarının yerləşməsi-TARİXİ FAKT

Azərbaycan ərazisi bineyi-qədimdən türk tayfalarının vətəni olub. Bu barədə Sonxeber.Az-a tarixçi alim Kərəm Məmmədov məlumat verib.. Qədim dövrlərdən Azərbaycan ərazisində məskunlaşmış kimmer-iskit-sak tayfaları burada öz varlıqlarını qorumaq üçün Əhəmənilərə, Makedoniyalı İskəndərə, daha sonra is

14 oktyabr 2019

"Joker": Dəli gülüşün faciəsi

Bu payızdan nümayişə çıxarılan "Joker" filmi elə ilk dəqiqələrdən tamaşaçını tamamilə çulğalayaraq unudulmaz təəssüratlar bəxş edir.. . Bədheybətli süjetinə baxmayaraq, filmdəki aktorların yüksək peşəkarlığı və hərarətli səhnələri tamaşaçıya dərin həyəcanlı anlar yaşadır. Filmin süjeti insa

11 oktyabr 2019