İnsanlar əvvəlcə kor olurdular, sonrasa boğulurdular… - Dünya tarixinin ən dəhşətli faciəsinin TƏFƏRRÜATI - FOTO

İnsanlar əvvəlcə kor olurdular, sonrasa boğulurdular… - Dünya tarixinin ən dəhşətli faciəsinin TƏFƏRRÜATI - FOTO20-ci əsrin tarixinə kütləvi insan qırğını ilə nəticələnən bir çox hadisələr yazılıb. Birinci və İkinci Dünya müharibələri, Yaponiyaya iki atom bombasının atılması, "İspan qripi" pandemiyası, təbii fəlakətlər, zəlzələlər, sunamilər, milli münaqişələr, qəzalar və s...

Sonxeber.az musavat.com-a istinadən bildirir ki, dünyanın yaxın tarixində böyük faciə ilə nəticələnən belə hadisələrdən biri də 1984-cü ildə Hindistanın Bhopol şəhərində baş verib.

Bhopol faciəsi kimi tarixə düşən bu hadisə dünya tarixində qurbanlarının sayına görə ən böyük kimyəvi fəlakət sayılır. Şəhərdə fəaliyyət göstərən "Union Karbide" şirkətinin kimyəvi zavodunda baş verən qəza nəticəsində 18 min insan həlak olub, 500 mindən artıq adam qəzadan ciddi zərər çəkib.

1970-ci ildən başlayaraq Hindistan hökuməti iqtisadiyyatının dirçəlməsi üçün xarici investorları ölkəyə cəlb etmək istiqamətində iş aparanda, Amerika Birlşmiş Ştatlarının "Union Karbide" şirkəti də Bhopol şəhərində kimyəvi zavod açıb. Zavod kənd təsərrüfatında istifadə edilmək üçün pestisid istehsal edib.

Qeyd edək ki, zəhərli kimyəvi maddələrdən hazırlanan pestisidlər kənd təsərrüfatında becərilən mədəni bitkiləri və məhsulları ziyanvericilərdən qorumaq, eləcə də bitkilərin məhsuldarlığını artırmaq üçün istifadə olunub.

Şirkət rəhbərliyi hər il dünyada istehsal olunan dənli bitkilərin üçdə birinin ziyanvericilər və fitopatoloji göbələklər vasitəsilə məhv olduğunu nəzərə alaraq, belə düşünüblər ki, istehsal etdikləri məhsula dünya bazarında xüsusi tələbat olacaq və zavod kifayət qədər böyük gəlirlə işləyəcək.

İlk illərdə hər şey düşünüldüyü kimi olub, zavod gəlirlə işləyib. Amma ötən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərindən başlayaraq istehsal olunan məhsula tələbat kəskin şəkildə azalıb. Gəlirlər azaldıqca zavodda işləyənlərin maaşları da azaldılıb, ixtisarlar olunub. Amma bunlar zavodu çətin vəziyyətdən çıxara bilməyib.

Vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq üçün şirkət rəhbərliyi bütün vasitələrə əl atıb. Zavodun normal fəaliyyəti üçün sərf olunan vəsaitlərə qənaət edilməyə başlanıb. O cümlədən, texniki təhlükəsizlik sahəsinə ayrılan vəsait də dörd dəfə azaldılıb.

Zavod inşa edilərkən onun yeraltı rezervuarlarında texniki göstəricilərə görə 1 ton metilizosionat maddəsinin saxlanılması nəzərdə tutulub. Yəni, rezervuarlara bundan artıq kimyəvi maddənin yerləşdirilməsi təhlükəsizlik baxımından ciddi pozuntu sayılıb. Buna baxmayaraq 4 yeraltı rezervuarda 42 ton metilizosionat saxlanılıb.

Əsas təhlükəsizlik şərtlərindən biri rezervuarlarda tələb olan temperaturun saxlanılması olub ki, bu şərtə də əməl edilməyib. Belə ki, rezervuarlarda temperatur 39.5 dərəcəyə qalxıb və yaranmış təzyiq qəza klapanlarını dağıdıb.

Beləliklə, 1984-cü il dekabrın 3-də, gecə saat 2-də rezervuarların yeraltı partlayışından sonra havaya 42 ton metilizosionat qazının sızması başlanıb.

Qəzanın ilk saatlarında 3 min nəfər həlak olub. Sonrakı bir il ərzində isə həlak olanların sayı 15 minə çatıb. Bhopol faciəsi sonralar 500 mindən artıq insanın səhhətində ciddi problemlər yaradıb.

Qəza gecə baş verdiyindən şəhər əhalisi ilk dəqiqələrdə çaşqın vəziyyətdə qalıblar, nələrin baş verdiyini anlamayıblar. Öskürək, təngnəfəslik, hava çatışmazlığı, gözlərdə və ürəkdə dəhşətli ağrılar qısa zaman kəsiyində çoxsaylı ölümlərlə nəticələnib.

Həkimlər dərhal səfərbər olsalar da, onlar insanlara lazımi yardımı edə bilməyiblər. Çünki tibb işçiləri onların nədən zəhərləndiyini bilməyiblər. Zavod rəhbərliyi kommersiya sirri olaraq, hansı kimyəvi maddələrdən istifadə etdiklərini, havaya hansı zəhərli qazın sızmasını məxfi saxlayıblar.

Hadisənin şahidi olan ingilis mühəndis Jeyms Beyker sonralar Bhopol faciəsi ilə bağlı yazdığı xatirələrdə həmin dəhşətli hadisəni belə xatırlayıb: "Bu faciəni dünyanın ən ağır müharibələrindəki ən dəhşətli döyüş səhnələri ilə də müqayisə etmək olmaz. İnsanlar bir göz qırpında məhv olurdular. Burada nə silahların tətiyi çəkilirdi, nə də atəş səsləri eşidilirdi. Bir dəfə dərindən nəfəs almaq kifayət edirdi ki, həyatınla vidalaşasan. Adamların çoxu əvvəlcə kor olurdular, sonra isə boğulurdular. Çoxları elə yataqda, yuxuda olduqları vaxt zəhərlənib, ölmüşdülər. Qəzanın gecə baş verməsi isə əhalini daha da təşvişə salmışdı, insanlar nə edəcəklərini bilmirdilər. Zəhərli hava təkcə insanları deyil, ətrafdakı bütün yaşıllıqları, heyvanları da məhv edirdi. Bhopol sözün əsl mənasında, dəhşətli bir cəhənnəmi xatırladırdı..."

Üstündən neçə illər ötsə də, Bhopol faciəsinin səbəbinin nə olduğu bu günə qədər də rəsmən bəyan edilməyib. Ümumi məlumat olaraq, qəzanın səbəbi texniki təhlükəsizlik qaydalarının pozulması kimi göstərilib.

Qəza ilə bağlı üç illik məhkəmə araşdırmalarından sonra "Union Karbide" şirkəti 1987-ci ildə qəzadan zərərçəkənlərə 470 milyon dollar təzminat ödəyib. Təzminat ödənilərkən, məhkəmə zərərçəkənlərin bir daha ittiham qaldırmayacağını rəsmən bəyan edib.

10 minlərlə insanın həyatına son qoyanların cəzası isə yüngül olub. "Union Karbide" şirkətinin 7 vəzifəli şəxsi 2 il müddətinə azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum ediliblər və 2 min dollar məbləğində cərimə olunublar.

Bhopolda baş verən qəzanın fəsadları bu gün də özünü göstərməkdədir. Statistik göstəricilərə görə, bu şəhərdə xərçəng və endokrin xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərin sayı daha çoxdur.


Sonxeber.az Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 7342   Tarix: 05 aprel 2020  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 3 600 nəfəri ötdü

Son gün ərzində İranda koronavirusdan 151 nəfər ölüb.. . "Report" xəbər verir ki, bu barədə ölkənin Səhiyyə Nazirliyi məlumat yayıb.. . Ölkədə koronavirusa yoluxanların sayı 58 226 nəfərə çatıb. Qeyd edilir ki, 3 603 nəfər epidemiyanın qurbanı olub.

5 aprel

ÜST: "Xəstə deyilsinizsə, maska taxmayın!"

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) xəbərdarlıq edib ki, xəstə olmayanlar üçün maska taxmaq koronavirusla mübarizədə fayda verməkdən daha çox əlavə risklər yarada bilər.. . Sonxeber.az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, ÜST tənəffüs qoruyucusu maskalarının istifadəsi ilə bağlı xəbərdarlıq edib.. . ÜST-i

5 aprel

Azərbaycanda 18 yaşlı oğlan yanaraq öldü

Quba rayonunda bədbəxt hadisə baş verib. . . APA-nın şimal bürosunun verdiyi məlumata görə, hadisə rayonun Qımıl kəndində qeydə alınıb. . . Kənd sakini, 2002-ci il təvəllüdlü Musayev Bəşir Çərkəz oğlu həyətdə ocaq qalayarkən, üstünə yanacaq düşərək yanıb. . . O, dərhal Qusarda yerləşən özəl tibb müəssisəsin

5 aprel

Virusun yoluxa bildiyi məsafə, əsas əlamətləri... Pulmonoloq COVİD-19-un fərqlərini AÇIQLAYIB

Başqa koronaviruslar kimi (eləcə də qripdə olduğu kimi) Covid-19 zamanı infeksiya əsasən respirator damcılar formasında 2 metr məsafəyə kimi yoluxa bilir.. . Bunu Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) Tədris Terapevtik Klinikasının Pulmonologiya şöbəsinin həkim-pulmonoloqu, professor Əlizamin Sadıqo

5 aprel

Səs analizi ilə koronavirus testi edən sayt

Karnegi Mellon Universiteti və digər təşkilatların bir qrup araşdırmaçısı, yalnız səsinizi analiz edərək koronavirusa tutulub tutulmadığınızı təyin edə biləcəkləri sayt hazırladı.. . Karnegi Mellon Universitetindən layihədə işləyən tələbə Benjamin Striner bu barədə belə deyib: "Edə biləcəyiniz ə

5 aprel

Almaniyada koronavirusa yoluxanların sayı 90 mini keçib

Almaniyada koronavirusdan ölənlərin sayı 1444 olub, 96 092 nəfər isə bu virusa yoluxub.. . Milli.Az xəbər verir ki, statistikanı "worldometers.info" saytı yayıb.. . Almaniyada koronavirusun episentri Bavariya hesab olunur. Ondan sonra Şimali Reyn - Vestfaliya və Baden - Vürtemberq gəlir. Ölkəd

5 aprel

Özbəkistanda xüsusi karantin rejimi elan edilib

Özbəkistan hakimiyyəti, COVID-19 virusunun yayılması ilə əlaqədar aprelin 6-dan etibarən xüsusi karantin rejimi elan edib.. . Sonxeber.az APA-ya istinadən bildirir ki, vətəndaşlara məcburi təcrid rejimində şəxsi avtomobil, motosiklet, velosiped və skuterlərlə gəzinti qadağan edilib.. . Qeyd edək ki

5 aprel

Çində son sutkada cəmi 3 nəfər koronavirusdan ölüb

Çində son sutka ərzində 30 nəfər yeni növ koronavirusa yoluxub, onlardan 25-i ölkəyə xaricdən gəlib.. . APA "TASS"-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə ÇXR-in Dövlət Gigiyena və Səhiyyə Komitəsi məlumat yayıb.. . Məlumata görə, koronavirusa yoluxmuş üç xəstə ölüb, daha 213 nəfər isə sağalıb

5 aprel

Dibala üçün növbəti şok: sevgilsi ilə yenidən koronavirusa tutuldu

"Yuventus"un futbolçusu Paulo Dibala və sevgilisi Oriana Sabatinidə yenidən koronavirus aşkarlanıb.. . Sonxeber.az goal.az-a istinadən xəbər verir ki, onların bir neçə gün əvvəl testlərinin cavabı mənfi çıxsa da, növbəti test müsbət olub. Dibala və sevgilisinin yenidən karantinə alındığı bildirilib.

5 aprel