Qəzadan sonra susdurulmaq: "Hər detalı görməyən insan sonra depressiyaya düşür" - MÜSAHİBƏ

Qəzadan sonra susdurulmaq: "Hər detalı görməyən insan sonra depressiyaya düşür" - MÜSAHİBƏ"Avtoqəza baş verən yerdə hər detalı görməyən insanlar sonradan dəhşətli natamamlıq yaşayırlar. Nəticədə onlar suallarına cavab tapa bilmirlər və bu da gətirib depressiyaya çıxarır".

Bunu Oxu.Az-a müsahibəsində psixoloq Vəfa Rəşidova deyib. Psixoloq günümüzdə getdikcə artan problem - avtoqəzaların insan beynində yaratdığı fəsadlardan danışıb. Qəzalarla bağlı ən üzücü statistika, adətən, bayram tətillərinə təsadüf edir. İstirahətə köklənən insanların ani diqqətsizliyi bir ömür unuda bilməyəcəkləri hadisələrə yol açır. Məsələn, bir öncəki bayram tətili ərzində - martın 20-dən 27-dək respublika ərazisində 39 yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib, həmin qəzalarda yeddi nəfər həyatını itirib.

Psixoloqun fikrincə, avtoqəza insan hafizəsində uzun müddət qalan travmalardan hesab olunur:

- Yol-nəqliyyat hadisələri güclü fobiya yarada bilər. İnsan nəinki qəzadan sonra avtomobil idarə etməkdən çəkinir, çox vaxt avtobusa, hətta etibar etdiyi birinin maşınına da əyləşə bilmir. Qəza anını dəfələrlə yada salaraq təkrarlanacağından qorxur. Qəza keçirmiş insanda digərlərinə nisbətən üç-dörd dəfə artıq həyəcan, təşviş pozuntuları yaranır. Həmin şəxs bunu digər insanlara da ötürür və o qorxunu gözündə adiləşdirməyənə kimi bu hal davam edir.

- Bəzən insanlar posttravmatik sindrom yaşadıqlarının fərqində olmurlar. Bəs bu onların hansı hərəkətlərində özünü büruzə verir?

- Həyəcan-təşviş pozuntusu zamanında korreksiya olunmursa, o zaman posttravmatik stres yaşana bilir. Bu zaman insan yol keçərkən qorxur, avtobus, taksi sürücülərinə diqqət edir. Qəzaya düşdüyü andakı sürücünün keyfiyyətləri ilə eyniləşdirir.

- Böyüklər və uşaqlar bu qorxunu eyni cür büruzə verirlər, yoxsa hansısa fərq olur?

- Qorxu hər yaşda qorxudur, lakin buna reaksiyalar fərqlidir. Uşaqlar qorxularını səsli şəkildə ifadə edə bilirlər. Böyüklər isə qorxularını daxillərində basdıra bilirlər və bu daha təhlükəlidir.
- Ağır qəza törədən, yaxud qəza zamanı əzizlərini itirən insanlara ilk məqamlarda necə yardım etmək olar? Hansı sözlər, yaxud hərəkətlər onları dərin depressiyaya düşməkdən xilas edə bilər?

- Qəzadan sonra həmin insanların bağırıb, ağlayıb sakitləşmələrinə şərait yaratmaq lazımdır. Onları susdurmaq, hadisə yerindən uzaqlaşdırmaq məhz posttravmatik stressə yol açan səbəblərdir. Hisslərini yetərincə yaşaya bilməmək dərin depressiyaların yaranmasına və uzunmüddətli olmasına gətirib çıxarır. Hadisə yerində hər detalı görməyən insanlar sonradan dəhşətli natamamlıq yaşayırlar. Nəticədə onlar suallarına cavab tapa bilmirlər və bu da gətirib depressiyaya çıxarır.

- Qəza törədən, qəzaya düşən şəxslərin əksəriyyəti sonradan avtomobil sürməkdən imtina edir, sürücülük vəsiqəsi olmayanlar isə hətta öyrənməyə də cəhd etmirlər. Bunu necə aradan qaldırırlar?

- Qəzadan sonra belə hal yaşandıqda mütləq psixoloji dəstək alınmalıdır. Əks halda insanlar ömürlərinin sonuna qədər qorxu və imtinalarla yaşaya bilirlər.

- Sizcə, avtoqəza hadisələrindən sonra psixoloji dəstək alınmasını məcburi etməyə ehtiyac varmı?

- Bu elə bir mövzudur ki, şəxsin razılığının olması mütləqdir. Əgər terapist və ya ailə üzvləri həmin şəxsi məcbur edirlərsə, bu korreksiya, əlbəttə ki, effektiv olmayacaq. Şəxs yalnız özü bu travmadan qurtulmaq istədikdə sağala bilər.


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 466   Tarix: 13 aprel 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Türkiyə ordusu şəhid verdi

Türkiyə ordusunun hərbçisi İraqın şimalında şəhid olub. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi məlumat yayıb. Bildirilib ki, İraqın şimalında "Pence-Kilit" əməliyyatı bölgəsində Türkiyə ordusunun hərbçisi Vedat Zorba partlayış zamanı həlak olub

23 may
.

Evinin vanna otağında ölən aktyorla bağlı istintaq başladıldı

Evinin vanna otağında ölü tapılan aktyor Metyu Perri ilə bağlı yenidən istintaq başladılıb. xəbər verir ki, "Friends" ulduzunun ölüm səbəbi göstərilsə də, Los-Anceles polisi və Narkotiklərlə Mübarizə İdarəsi bu barədə yenidən araşdırmalara başlayıb. İndi onun bədənində tapılan ketamini harada

23 may
.

Üç ölkə Fələstin dövlətini tanıdı - Yenilənib

Norveç Fələstini suveren dövlət olaraq tanıyıb. "Qafqazinfo" "NRK" telekanalına istinadən xəbər verir ki, bu barədə məlumatı ölkənin Baş naziri Yonas Qar Störe mətbuat konfransında açıqlayıb. Sözügedən qərar mayın 28-də qüvvəyə minəcək. "Politico"nun məlumatına görə isə

22 may
.

Bu ölkədə saqqız çeynəmək olmaz - Dünyada 10 qəribə QADAĞA

Dünya dövlətlərinin cəmiyyətdə asayişi qorumaq üçün müəyyən qadağaları var. Sosial nizamı təmin etmək üçün müəyyən edilmiş bəzi qaydalar universaldır, digərləri isə hər ölkədə dəyişir. Amma bəzi qadağalar onları eşidənləri təəccübləndirir. Saqqız çeynəmə qadağasından tutmuş ketçup qadağasına qədər ölkələri

22 may
.

Yaponiyalı alimlərin yeni ixtira etdiyi qaşıq şit yeməyi duzlu edir

Unikal texnologiyaları ilə tanınan yaponiyalı alimlər daha bir müasir cihazları ilə gündəm olmağı bacarıblar. Budəfəki ixtira insan sağlamlığını qorumaq üçündür. Belə ki, onlar şit yeməyə duzlu dad verən "ağıllı" qaşıqlar hazırlayıblar. Elm adamlarının sözlərinə görə, cihaz zəif elektrik cərəyan

23 may
.

Bəşər Əsədin həyat yoldaşına qan xərçəngi diaqnozu qoyulub

Suriya prezidentinin həyat yoldaşı Əsma Əsədə qan xərçəngi diaqnozu qoyulub. "RİA Novosti"yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə dövlət başçısının ofisində bildirilib. Bəyanatda Əsədin xəstəliyin bir sıra simptomları və klinik əlamətlərinin olduğu bildirilir. Hərtərəfli müayinədən sonra on

21 may
.

Kirkorov Azərbaycan dilində oxudu - VİDEO

Rusiyanın NTV televiziyasında müğənni Filip Kirkorovun Azərbaycan dilində mahnı oxuyub. Ölkə.Az xəbər verir ki, o, "Роза чайная" mahnısını "Pəhləvanlar" KVN komandasının üzvü, azərbaycanlı Ruxin Məhərrəmovla duet ifa edib. "Ulduzlar" yumoristik şousunun efirində hər kə

22 may
.

Moskvada 40° isti olacaq - Tarixlər açıqlandı

Yaxın 10-12 ildə Rusiyanın paytaxtı Moskvada 40 dərəcəyə qədər istilər müşahidə oluna bilər. bu barədə Rusiya mediasına istinadən xəbər veirr. Qeyd olunur ki, son 50 ildə bütün dünyada temperatur yüksəlirb. Yaxın onillikdə baş verəcək 40 dərəcəyə qədər istilərin Moskvada daimi olma ehtimalı azdır

23 may
.

Rəisinin cənazəsi Məşhədə aparıldı - Video

Mayın 19-da helikopter qəzasında həlak olan İran Prezidenti İbrahim Rəisinin cənazəsi paytaxt Tehrandan doğulduğu Məşhəd şəhərinə aparılıb. "Qafqazinfo" "Mehr" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, İran liderinin cənazəsini daşıyan təyyarə Məşhədin Haşeminecad aeroportunda yerə enib

23 may