İranın İsrailə müəmmalı hücumu: Böyük savaşda kimlər maraqlıdır?

İranın İsrailə müəmmalı hücumu: Böyük savaşda kimlər maraqlıdır?İranın İsrailə dron və qanadlı raketlərlə hücumu bir daha göstərir ki, Yaxın Şərq regionu hələ uzun illər dünya siyasətində mühüm geosiyasi nöqtə olaraq qalacaq.

Hələ 2023-cü ilin oktyabrın 7-də HƏMAS-ın İsrailə hücumu İranı yenidən münaqişənin mərkəzinə gətirib. Çünki İraq, Suriya və Əfqanıstan münaqişəsi zamanı Tehranın adı bu və ya digər formada proseslərdə hallanırdı. Belə ki, İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası (SEPAH) bu ölkələrdə "müqavimət hərəkatı" adı altında "Həşdi-Şəbi", "Zeynəbiyyun", "Fatimiyyun", husilərin "Ənsarullah" kimi qruplarını yaradıb. Bununla da o, regionu bu qruplar vasitəsilə qarışdırır, hərbi münaqişələrdə iştirak edirdi. Ancaq İsrailə hücumda İran hakimiyyəti özünü gizlədə bilmədi. Dəməşqdə Tehranın diiplomatik missiyasının binası saydığı yerin bombalanması və SEPAH-ın iki generalı da daxil olmaqla yüksək rütbəli yeddi zabitinin ölməsi gərginliyi artırdı. İranın iddiasına görə İsrail Suriyadakı diplomatik missiyanın binasını vurmaqla İslam Respublikasına hücum edib. Bu səbəbdən də beynəlxalq normalara görə İsraili günahkar sayır.

İran İslam Respublikası qurulduğu gündən İsrailə qənim kəsilib. Bu 45 ildə Tehran hakimiyyətinin birbaşa iştirak etdiyi ikinci savaşdır. Yenicə qurulan İslam Respublikası ötən əsrin 80-ci illərində Səddam Hüseyn rejimi ilə müharibə aparıb. Müharibə heç bir tərəfə uğur gətirməyib. Çünki İran Kərbəla və Nəcəfi ələ keçirməyi, oradan Qüds və Məkkəyə irəliləməyi hədəfləyirdi. Səddam Hüseyn isə İranın ərəblər yaşayan bölgəsini ələ keçirmək və Ərəb çayına tam nəzarət etmək istəyirdi. 1988-ci ildə müharibə atəşkəslə dayansa da, bu günə qədər tərəflər arasında sülh müqaviləsi imzalanmayıb. Müharibədən sonrakı siyasətin hədəfi isə birbaşa İsrail idi. İran hakimiyyəti bu dövləti öz təhlükəsizliyinə təhdid kimi görməyə başladı və dini, siyasi və hərbi cəhətdən İsraili hədələdi: "Yanlış addım atacaqları halda İran Təl-Əviv və Hayfanı Yer üzündən siləcək". HƏMAS-ın İsrailə hücumu isə İrana 44 ildən sonra özünü göstərmək, güclü dövlət olduğunu təsdiqləmək üçün yenə şərait yaratdı.

Regiondakı hadisələr beynəlxalq aləmdə qütbləşməni aydın şəkildə göstərdi. İranın dünənki hücumu həm də dünya güclərinin Tehranın əli ilə ABŞ, İsrail və müttəfiqlərinə qarşı müharibə kimi də qiymətləndirilə bilər. Ehtimal etmək olar ki, Tehran hakimiyyətinə arxa olanlar Dəməşqdə baş verən hadisələrə görə İsrailin və ABŞ-nin İran tərəfindən "cəzalandırılmasını" istəyiblər. Çünki son günlər ABŞ-nin Dövlət katibi Antoni Blinken və Böyük Britaniyanın xarici işlər naziri Devid Kameron İranı İsrailə hücumdan çəkindirmək üçün cəhdlər göstərib. Belə görünür ki, HƏMAS-ın İsrailə hücumunda maraqlı olan tərəflər bu dəfə aksiyanın daha da böyüməsini istəyiblər. Odur ki, İsrail istiqamətində Yəməndən husilər, Livandan "Hizbullah", Suriyadan Bəşşar Əsəd qoşunu, İraqdan isə "Həşdi-Şəbi" fəaliyyət göstərməklə İrana dəstək verirlər. Başqa sözlə, Tehran regiondakı bütün komandası ilə birlikdə İsrail dövləti ilə müharibəyə başlayıb.

Yeri gəlmişkən, bu, 1941-ci il dekabrın 7-də Yaponiyanın ABŞ-nin Sakit Okean Donanmasının Pörl-Harbor hərbi-dəniz bazasına gözlənilməz hücumu yada salır. Yaponlar həmin hücumun acı nəticəsini təəssüf ki, günümüzədək yaşayır. İsrail hökuməti də İrana cavabın ağır olacağını bildirir.
Dünyanın aparıcı gücləri hazırda Yaxın Şərqdə və Ukraynada elan olunmamış dünya müharibəsi aparır. İranın 5 saatlıq hücumu regiona sabitlik deyil, gərginliyin artması üçün yeni əsas verib. Azərbaycan dövləti bütün mürəkkəb vəziyyətlərdə tənzimləyici rol oynayıb. Uzun illər qaynar bölgə sayılan Cənubi Qafqaz regionunda sabitliyi də məhz Azərbaycan bərpa edib. 2020-ci ildə 44 günlük müharibə bölgənin təhlükəsizliyi üçün güclü stimula çevrilib. İndi bölgədə sülh və əməkdaşlıq kimi həyati vacib məsələlər müzakirə olunur. Rəsmi Bakının yürütdüyü siyasət Azərbaycanı təhlükəsiz və iqtisadi baxımdan səmərəli ölkəyə çevirib. Azərbaycan bu baxımdan bölgənin sabitləşdirici faktoru olaraq çıxış edir. Həm Rusiya, həm də İran hazırda Azərbaycanın yürütdüyü siyasəti dəstəkləyir.

Buna baxmayaraq, aprelin 5-də Brüsseldə ABŞ, Avropa İttifaqı və Ermənistanın iştirakı ilə keçirilən məlum toplantıdan sonra Azərbaycanın narahatlığı əbəs deyil. Bu toplantıya beynəlxalq səviyyədə sərt münasibət göstərilməməsi gələcəkdə Cənubi Qafqazda yeni eskalasiyaya səbəb ola bilər. Yaxın Şərqdə baş verən son hadisələrin də bizim regionda fərqli şəkildə təkrarlanması riski artır. Odur ki, Azərbaycanın təhlükəsizlik və sabitlik modeli bütün beynəlxalq aktorlar üçün nümunə olmalıdır.

"Report" İnformasiya Agentliyi


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 509   Tarix: 14 aprel 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Kadırovun böyük oğlu nazir təyin edildi

Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırov 18 yaşlı oğlu Axmata yüksək vəzifə verib. Bu barədə Çeçenistanın Nazirlər Kabinetində qərar qəbul olunub. Belə ki, Kadırovun fiziki tərbiyə və idman naziri təyin edib. Buna qədər eyni vəzifəni tutmuş İsa İbrahimov isə Ramzan Kadırov və hökumət administrasiyası rəhbərini

22 may
.

Diri-diri basdırılan 62 yaşlı kişi belə xilas olundu - VİDEO

Moldova polisi diri-diri basdırılmış 62 yaşlı kişinin xilas edilməsini əks etdirən video yayımlayıb. Görüntülər Moldova Baş Polis Müfəttişliyinin saytında yerləşdirilib. xarici mediaya istinadla bildirir ki, hadisə mayın 11-də Qlodyanski rayonunun Ustye kəndində baş verib. Sərxoş şəxs mübahisə zaman

21 may
.

Elon Mask daha bir insana mikroçip taxacaq

İlon Maskın neyrotexnologiya şirkəti "Neuralink" ikinci xəstəyə beyin implantı yerləşdirmək üçün icazə alıb. xəbər verir ki, bu barədə The Wall Street Journal (WSJ) məlumat yayıb. Mikroçipləmə ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) tərəfindən təsdiqlənib. Qəzetin jurnalistləri şərh üçün təşkilatl

21 may
.

Polisi bu əməllərinə görə işdən qovub həbs etdilər - VİDEO

Rusiyada polis təqaüdçüyə qarşı 15 milyon rublluq (təxminən 282 min manat) dələduzluq edib. yerli KİV-ə istinadla bildirir ki, Ufadan olan bir polis məmuru mövcud olmayan qatilləri tutmaq üçün üç ay müddətində təqaüdçünü icarəyə götürdüyü "təhlükəsiz mənzildə" saxlayıb. Zərərçəkən Qalina Malomojnovanı

23 may
.

Gəlini ilə eşq yaşadı: "Qardaşımın yoldaşı ilə onu zəhərləyib öldürdük, peşmanam"

İstanbulun evində ölü tapılan iki uşaq atası Eyüp Çevikin ölümünün səbəbi məlum olub. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, ölən şəxsin qardaşı hər şeyi etiraf edib. Hadisə aprelin 28-i bazar günü saat 18:00 radələrində baş verib. Hadisə baş verən gün bazara gedən Halime Çevik həyat yoldaşı 37 yaşl

23 may
.

İranda prezidenti Seyid İbrahim Rəisinin vəfatından sonra ilk hökumət iclası keçirilib

İranda Prezident İbrahim Rəisinin vəfatından sonra ilk hökumət iclası keçirilib. Tədbirə İran prezidentinin səlahiyyətlərini icra edən, birinci vitse-prezident Məhəmməd Moxber rəhbərlik edib. İclasda İran Prezidenti İbrahim Rəisi ilə vida mərasimində iştirak edəcək xarici ölkələrdən nümayəndə heyətlərini

22 may
.

Rəssam kralın bu portretini çəkəndə infarkt keçirib - FOTO

Bir neçə gün əvvəl kral II Çarlzın nümayiş edilən qırmızı portreti müzakirələrə səbəb olub. Şəkilin qırmızı rənglə çəkilməsi birmənalı qarşılanmayıb. Bəzi sosial şəbəkə izləyiciləri portretdən kralın cəhənnəmə düşəcəyinin aydın olduğunu qeyd ediblər. xəbər verir ki, portretin müəllifi olan Conatan Yey

21 may
.

Ərdoğan İrana gedir

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan helikopter qəzasında həlak olan İran Prezidenti İbrahim Rəisinin dəfn mərasiminə qatılacaq. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə hakim Ədalət və İnkişaf Partiyasının (AKP) sözçüsü Ömər Çelik məlumat yayıb. Qeyd edək ki, İran Prezidenti İbrahim Rəisi

22 may
.

17 yaşlı qızı öldürən qatil:"Ürəyim rahatdı, heç kimi öldürmək istəmədim"

İstanbulun Fatih qəsəbəsində yeni il gecəsi 17 yaşlı Melek Nur adlı qızı başından vuraraq öldürən şəxsin ifadəsi ortaya çıxıb. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, qızı öldürən şəxs məhkəmədə bunları deyib. "Əgər mən qəsdən belə bir şey etmişəmsə, onu niyə xəstəxanaya aparım? Ürəyim rahatdı

23 may