Ermənistan-Hindistan əməkdaşlığı niyə alınmır?

Ermənistan-Hindistan əməkdaşlığı niyə alınmır?Bu yaxınlarda Hindistan hökuməti ilə İran arasında Çabahar limanının icarəyə verilməsi barədə sənəd imzalanıb. Hind okeanı və beynəlxalq sulara MDB ölkələrinin çıxışı üçün ən qısa tranzit marşrutlardan biri sayılan bu limana dünya dövlətlərinin də marağı böyükdür. İki ölkə arasında imzalanan müqavilə 10 illikdir və sonradan yenilənməsi nəzərdə tutulub. Limanın idarəçiliyi isə rəsmi Dehliyə aiddir. Bu müqavilə ilə Hindistan hökuməti Rusiya, Cənubi Qafqaz, Avropa və Orta Asiya ilə ticarət əlaqələrini genişləndirmək, Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinə qoşulmağı planlaşdırır. Sənədə əsasən, Rusiyadan göndərilən yüklər Azərbaycan və İran ərazisindən keçərək limana, oradan da Mumbaya çatdırılacaq. Eyni zamanda, əks istiqamətə də yüklərin daşınması planlaşdırılır.

"Kaspi" qəzeti mövzu ilə bağlı məqalə dərc edib.

Ermənistanın xam xəyalı

Məsələnin maraqlı tərəfi isə Ermənistanla bağlıdır. Erməni siyasi elitası ümid edir ki, bu layihə vasitəsilə yüklərin Avropaya və MDB ölkələrinə daşınmasında xüsusi paya malik olacaq və Avrasiya İqtisadi İttifaqının üzvü kimi piroqdan özünə pay götürəcək. Elə bu səbəbdən Ermənistanın keçmiş iqtisadiyyat naziri Vaan Kerobyan bir müddət əvvəl bəyan etmişdi ki, Dehli ilə İrəvan arasında İrandan keçən ticarət yolu cari ilin mayına qədər açılacaq. Təbii ki, söhbət Çabahar limanından gedirdi və tərəflər məsələni razılaşdırmışdılar. Paşinyan hökuməti bu xəbəri böyük iqtisadi uğur, çiçəklənməyə gedən yol kimi cəmiyyətə sırımağa macal da tapmışdı.

Amma necə deyərlər, sən saydığını say, gör fələk nə sayır. İran və Hindistan arasında 13 may tarixində imzalanan müqavilənin mürəkkəbi qurumamış, rəsmi Vaşinqton hərəkətə keçib.

ABŞ Dövlət Departamenti xəbərdarlıq edib ki, İranın Çabahar şəhərindəki Şəhid Beheşti limanını idarə və təchiz etmək üçün tərəfdaşlıq sazişi bağlayan Hindistan şirkəti sanksiyalarla üzləşə bilər.

Bu isə artıq müqavilənin icrasını sual altında qoyur. Ehtimal etmək olar ki, ABŞ-nin sanksiyalarına məruz qalmaq riski Hindistan hökumətini çəkindirəcək. Əgər əksinə hərəkət etsə, sanksiya zəncirinin uzanacağını və ABŞ-Hindistan münasibətlərinə xələl gətirəcəyini söyləmək mümkündür. Ağ Ev limanın fəaliyyətini mümkünsüz etmək üçün bütün yollara əl ata bilər.

Paşinyanın suya düşən arzusu

Hadisələrin məlum istiqamətdə inkişafı isə ilk növbədə Ermənistana zərbədir. Birincisi, Hindistandan Çabahar limanı vasitəsilə hərbi yüklərin daşınma ehtimalı risk altına düşür. Son günlər rəsmi İrəvan və Dehli arasında müdafiə sahəsində əməkdaşlığın daha da dərinləşməsi barədə ard-arda rəsmi məlumatlar yayılsa da, sanksiyalardan sonra bu planların fiaskoya uğrayacağı gün kimi aydındır. Eyni zamanda, Avropaya və MDB ölkələrinə daşınan yüklərdən pay uman erməni dövlətinin bu arzusu da puça çıxır. Çünki hər fürsətdə adı dəyişdirilmiş "erməni qovşağı" layihəsini bir sıra meqalayihələrə "pərçimləmək" eşqi ilə alışıb-yanan erməni baş nazir sözügedən limandan Hindistan yüklərini MDB və Aİİ ölkələrinə daşımaqla külli miqdarda qazanc umurdu.

Ermənilər nəyinə güvənirlər?

Ermənistan variantı ən uğursuz və potensialı olmayan marşrutdur. Bunun bir sıra səbəbləri var. Birincisi, erməni dövlətində infrastruktur yenilənməli, yollar genişləndirilməli, dəmiryolu şəbəkəsi inşa edilməlidir. Eyni zamanda, Ermənistanla İran arasında birbaşa dəmiryolu əlaqəsi də yoxdur. Avtomobil yolları isə çətin dağ relyeflərindən keçir və ilin bir çox aylarında istifadəsi qeyri-mümkündür. Avtomobil yolu Lars keçid məntəqəsindən keçməklə, Avropa və MDB məkanına çıxsa da, Kremlin Paşinyan hökumətini cəzalandırmaq üçün müntəzəm olaraq onu bağladığının da şahidi oluruq. Bu ssenari isə nə Qərb, nə də MDB ölkələri üçün məqbul deyil. Yüklərin daşınmasını asanlaşdırmaq və müddəti azaltmaq üçün nəzərdə tutulan yol Ermənistanda dalana dirənə bilər.

Ortada daha sərfəli alternativ variant da var

Ehtimal etmək olar ki, Avropa İttifaqı gərginliyi azaltmağa çalışacaq və ABŞ-nin sanksiya istəklərini pozmadan nəqliyyat dəhlizini qoruyub saxlayacaq kompromis həll yollu axtaracaq. Onlar bu məqsədlə diplomatik səyləri gücləndirə bilərlər. Amma başqa alternativ də var və Qərb uzun müddətdir bu layihəyə daha çox maraq göstərir. Təbii ki, söhbət Azərbaycan vasitəsilə yüklərin daşınmasından gedir. "Hind okeanı və dolayı yolla Çindən Avropa və MDB məkanına daşınan yüklər üçün ən potensial və uğurlu marşrut xətti Azərbaycanın Zəngəzur dəhlizi layihəsidir" fikrini tam əminliklə söyləmək mümkündür.

Hadisələrin gedişatı göstərir ki, Azərbaycan-Rusiya-Ermənistan üçtərəfli qrupu yaxın vaxtlarda yenidən fəaliyyətə keçəcək və bu dəfə daha real nəticələrin əldə ediləcəyi artıq qaçılmaz görünür. Ermənistan siyasi elitasının son günlər Naxçıvanla dəmir yolu əlaqəsinin bərpası, regionda infrastrukturun blokdan çıxarılmasına hazır olmaları ilə bağlı bəyanatına bu prizmadan yanaşmaq lazımdır. Rəsmi İrəvan növbəti dəfə dərk edir ki, regionda heç bir beynəlxalq layihəni, xüsusən də logistika sahəsindəki ideyaları Azərbaycanın iştirakı və icazəsi olmadan həyata keçirmək mümkün deyil.


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 403   Tarix: 26 may 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Tezbazar.az elanlar sayti

Oxşar xəbərlər

.

Gürcüstanın baş naziri: "ABŞ ilə münasibətlər 2025-ci ilin əvvəlindən yaxşılaşmağa başlayacaq"

Gürcüstanın Baş naziri İrakli Kobaxidze gələn ilin əvvəlindən ABŞ ilə münasibətlərin yaxşılığa doğru əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyinə əminliyini bildirib. bu barədə TASS-a istinadən xəbər verir. "Biz ABŞ ilə bir neçə dəfə danışdığımız münasibətləri mümkün qədər dərinləşdirmək istəyirik. Biz ö

13 iyul
.

ABŞ-də atışma: Çox sayda ölən və yaralanan var

ABŞ-nin Alabama ştatının Birmingem şəhərində gecə klubunun yaxınlığında baş verən atışma nəticəsində azı 4 nəfər ölüb, 9 nəfər yaralanıb. TASS-a istinadən xəbər verir ki, küçədə dayanan təcavüzkar gecə klubuna gələnlərə atəş açıb. Hadisə yerinə gələn polis əməkdaşları iki qadın və bir kişi meyiti aşkarlayıblar

14 iyul
.

Hakan Fidan Qəzza ilə bağlı xəbərdarlıq edib

"Qəzzada atılan hər hansı səhv addım geri dönüşü olmayan nəticələrə gətirib çıxara bilər". "Report" xəbər verir ki, bunu Türkyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Faysal bin Fərhan Əl Səud ilə telefon danışığı zamanı deyib. O qey

14 iyul
.

Trampa sui-qəsd cəhdinin şəkilləri olan paltarlar satışa çıxarılıb

Çinin "ticarət platforması Pensilvaniyada sui-qəsddən dərhal sonra ABŞ-nin keçmiş prezidenti (2017-2021) Donald Trampın təsvirləri olan paltarların satışına başlayıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "South China Morning Post" məlumat yayıb. Üç saat ərzində Çin və ABŞ-dən

14 iyul
.

Ekspert: Sui-qəsd cəhdindən sonra Trampın seçkidə qalib gəlmək şansı artıb

ABŞ-nin 45-ci prezidenti Donald Trampa sui-qəsd cəhdi onun noyabrda keçiriləcək prezident seçkilərində qalib gəlmək şansını artıra bilər. "Report" xəbər verir ki, bunu rusiyalı ekspert, ABŞ-də siyasi proseslər üzrə mütəxəssis Yevgeni Minçenko deyib. "İnanıram ki, bu, Trampın qalib gəlm

14 iyul
.

Çəkiliş zamanı operatorun qətlində ittiham olunan Alek Bolduinlə bağlı qərar verildi

Məhkəmə operator Qalina Hatçinsin qətlinə görə aktyor Alek Bolduinə qarşı ittihamları ləğv edib. xəbər verir ki, bu barədə BBC məlumat yayıb. ABŞ-nin Nyu-Meksiko ştatının məhkəməsi 2021-ci ilin payızında "Rust" filminin çəkiliş meydançasında ukraynalı kinooperator Qalina Hatçinsin ölümünə səbə

13 iyul
.

Baydendən ETİRAF: "Çoxlu səhvlər edirəm"

ABŞ Prezidenti Co Bayden tez-tez səhvlərə yol verdiyini və bəzən adları qarışdırdığını etiraf edib. TASS-a istinadən xəbər verir ki, buna baxmayaraq, Bayden seçki yarışından geri çəkilmək ehtimalını istisna edib. "Ola bilsin ki, debatdan sonra mətbuatın mənə hücumu oldu. Mən çoxlu səhvlər edirəm

13 iyul
.

FTB Trampa edilən hücumu "sui-qəsd cəhdi" kimi təsnifatlandırıb

ABŞ-nin Federal Təhqiqatlar Bürosu prezidentliyə namizəd Donald Trampa edilən hücumu "sui-qəsd cəhdi" kimi təsnifatlandırıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "The New York Times" yazıb. Rəsmilər şübhəli şəxsin təkbaşına hərəkət etdiyi qənaətindədir. Onun niyyəti hələli

14 iyul
.

Ərdoğan: İnanıram ki, Trampa hücumun təhqiqatı ən effektiv şəkildə aparılacaq

İnanıram ki, ABŞ seçkilərinə və qlobal sabitliyə kölgə salmamaq üçün hücumun təhqiqatı ən effektiv şəkildə aparılacaq, onu törədənlər və təhrik edənlər ən qısa zamanda ədalət qarşısında cavab verəcəklər. "Report" xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan "X" sosia

14 iyul