Yer üzünün çapığı: ABŞ-nin ən dərin dərəsinin gizli tarixi öyrənildi
Aydaho və Oreqon ştatları sərhədində yerləşən və dərinliyi 2 400 metrə çatan - ABŞ-nin ən dərin çay dərəsi olan Hells kanyonunun mənşəyi ilə bağlı yeni məlumat öyrənilib. Alimlər müəyyən ediblər ki, məşhur Qrand kanyonundan xeyli dərin olan bu möhtəşəm kanyon geoloji miqyasda nisbətən yaxın zamanlarda - təxminən 2,1-1 milyon il əvvəl əmələ gəlib.
Oxu.Az xəbər verir ki, bu barədə PNAS jurnalında dərc edilmiş son tədqiqatda məlumat verilib.
Kosmogen nüklid tarixi təyin etmə metodundan istifadə edərək tədqiqatçılar kanyon üzərindəki mağaralarda qorunub saxlanmış qədim çay çöküntülərini təhlil ediblər. Bu, təxminən 2,1 milyon il əvvəl baş vermiş Sneyk çayının axınında monumental dəyişikliyin Hells kanyonunun formalaşmasında əsas rol oynadığını müəyyən etməyə imkan verib. Həmin vaxt çay öz məcrasını dəyişərək yeni istiqamətdə axmağa başlayıb və Kolumbiya çay sisteminə qoşulub.
Alimlər kosmik şüaların təsiri ilə formalaşan radioaktiv izotoplara əsaslanaraq dərənin təxmini yaşını müəyyən ediblər. Hesablamalar göstərir ki, bu geoloji dəyişikliklər çox sürətli baş verib - yerin səthi ildən-ilə 16 dəfə daha tez aşınıb. Bu da sübut edir ki, dərələrin yaranması milyonlarla il deyil, qısa zaman ərzində baş verə bilər.
Hells kanyonu dünyanın digər kanyonları kimi, tektonik fəaliyyət və iqlim dəyişiklikləri nəticəsində yaranan qlobal dəyişikliklərin bir növ qalığı olan mühüm coğrafi obyektdir. O həmçinin su növlərinin dağlıq ərazilərdən miqrasiyası üçün təbii dəhliz rolunu oynayır.
Bu tədqiqatın nəticələri bütün dünyada kanyonların formalaşma mexanizmlərini anlamaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlar su toplama zonalarındakı kəskin dəyişikliklərin landşaftın sürətli transformasiyasına və Hells kanyonu kimi möhtəşəm geoloji strukturların əmələ gəlməsinə necə səbəb ola biləcəyini əyani şəkildə nümayiş etdirir.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 1127 Tarix: 04 iyun 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Dünyanın ən soyuq 5 yeri: - 272 dərəcə
Kainatda temperaturun çata biləcəyi ən aşağı hədd mütləq sıfır hesab olunur. Bu göstərici -273,15 dərəcə selsiyə bərabərdir və nəzəri olaraq maddənin hissəciklərinin maksimum dərəcədə hərəkətsiz olduğu vəziyyəti ifadə edir. Alimlər uzun illərdir bu sərhədə yaxın şəraitləri araşdırır və müəyyən ediblə
8 iyun39 yaşlı Jiru Fransa klubu ilə müqaviləsini uzatdı
Hücumçu Olivye Jiru "Lill" ilə müqaviləsini uzadıb. xarici mediaya istinadən bildirir ki, bu barədə Fransa klubunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. 39 yaşlı fransız futbolçunun yeni müqaviləsi 2027-ci ilin yayına qədərdir. Olivye Jiru 2025-ci ildən "Lill"də çıxış edir. O, ötən mövsü
9 iyunEvə oğurluğa girməyə çalışan qızlar kameranı görəndə qaçdılar - VİDEO
İstanbulun Kartal rayonunda yaşayış binasında baş verən oğurluq cəhdi təhlükəsizlik kameraları tərəfindən anbaan qeydə alınıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki,görüntülərdə ən azı iki nəfərin mənzillərdən birinin qapısı önündə gözlədiyi, onlardan birinin isə qapının kilidini açmağa çalışdığı görünür
9 iyunİyunun 15-də Super Təzə Ay hadisəsi baş verəcək
İyunun 15-də Super Təzə Ay (Super New Moon) müşahidə olunacaq. Bu hadisə Ayın həm Təzə Ay fazasında olması, həm də Yerə minimum məsafəyə - perigey nöqtəsinə çox yaxın yerləşməsi ilə xarakterizə olunur. Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Astrofizika kafedrasından -a verilən məlumata görə
5 iyunSoyuducunun buzunu bir neçə dəqiqəyə belə əridin
Dondurucu kameranın əridilməsi bir çox insan üçün ən xoşagəlməz ev işlərindən biri hesab olunur. Buz saatlarla əriyir, su mətbəxə yayılır və bütün proses çox vaxt və enerji aparır. Lakin təcrübəli evdar qadınlar artıq uzun illərdir ki, bıçaqdan, buz qırmaqdan və texnikaya zərər vermək riskindən uza
5 iyunQızıl Yer kürəsinə necə gəlib? - Alimlər TAPDI
Yer üzündəki demək olar ki, bütün qızıl milyardlarla il əvvəl sönmüş ulduzların toqquşması nəticəsində yaranıb. xəbər verir ki, bu barədə "Space Daily" yazıb. Məlumata görə, 2017-ci il avqustun 17-də Yerdən təxminən 130 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən NGC 4993 qalaktikasında iki neytro
7 iyun