Üzeyir Hacıbəyovun riyaziyyat kitabı yazdığını bilirdinizmi? - TARİX
Azərbaycanın görkəmli bəstəkarı, dirijoru və musiqişünası Üzeyir bəy Hacıbəyovun riyaziyyat kitabı yazdığını bilirdinizmi?
Bəri başdan deyək ki, bu fakt mətbuatda və ensiklopedik mənbələrdə işıqlandırılıb.
Biz, yazımızda diqqəti əsasən onun "nəşr il"inin bəzən yanlış göstərilməsinə, eləcə də bu kitabın Azərbaycan dilində "ilk riyaziyyat dərsliyi" hesab edilməsinin nə dərəcədə doğru olmasına dair münasibətimizi bildirməyə yönəltmişik.
Üzeyir Hacıbəyov, "Aritmetik məsələlər toplusu" adlı "Tatar (yəni o dövrün terminologiyası ilə Azərbaycan - Y.X.) ibtidai məktəbləri üçün" Azərbaycandilli riyaziyyat dərsliyi (ərəb əlifbası ilə) yazıb və kitab 1908-ci ildə Bakıda Nikolayevskaya küçəsində yerləşən "Orucov qardaşlarının mətbəəsi"ndə nəşr olunub.
Lakin təəssuf ki, mətbuat yazılarında bəzən kitabın çap tarixi səhvən "1907-ci il" kimi göstərilir.
Kitabın titul səhifəsində onun qiymətinin altmış (60) qəpik olduğu qeyd olunub.
O, üç hissədən ibarət olan həmin dərsliyinin müqəddiməsində belə yazırdı:
"Mənim qəsdim şagirdlərimizi məsələ həllində müzakirə və mübahisəyə adət etdirməkdir. Çünki çox vaxt müsəlman şagirdləri hesab məsələlərini "nə üçün" və "çünki"siz həll edib, dəlil və sübutlar gətirməyə aciz olurlar".
Əslində dahi şəxsiyyətin ərəb əlifbasında olan kitabının adı M.F.Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasının biblioqrafik icmalında iki formada qeyd olunur:
1. Hacıbəyov Üzeyir. Əsərləri: Hesab məsələləri.
2. Hacıbəyov Üzeyir. Hesab məsələləri: İbtidai məktəblərin birinci və ikinci şöbələri şagirdlərindən ötrü lüzumlu 6 dərs kitabı
"Tərcüman" qəzetinin 28 dekabr 1908-ci il tarixli nömrəsində kitab barədə belə yazılmışdır:
"Hesab məsələləri müəllim Üzeyir Hacıbəylinin əsəridir, gözəl üsul ilə tərtib edilmişdir… Azərbaycan-türk şivəsində olduğundan məhəlli məktəblər üçün faydalı və lazımdır."
Bəzi mənbələrdə bu kitabın "Azərbaycan dilində ilk riyaziyyat dərsliyi" olduğu qeyd olunsa da, təəssüf ki, bunu dəqiq şəkildə təsdiqləyən akademik bir araşdırmaya rast gəlmədik. Lakin kitabın Azərbaycan türkcəsində yazılmış ən erkən riyaziyyat dərsliklərindən biri olmasını rahatlıqla deyə bilərik.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 749 Tarix: 15 avqust 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Çoban iti yaş yarımlıq uşağı parçaladı
Rusiyanın Primorski diyarında çoban iti yaş yarımlıq uşağı parçalayıb. yerli mediaya istinadla bildirir ki, hadisə Barano-Orenburgskoye kəndində, sərhəd dairəsinə daxil olan fərdi yaşayış evinin həyətində baş verib. İlkin məlumata görə, azyaşlı oğlan həyətdə böyük bacısı ilə birlikdə olarkən itin ye
1 iyunBarselonada 700 il sonra İspan kraliçasının meyiti tapıldı
Barselonada qazıntılar zamanı İspan kraliçasının qalıqları tapılıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, XIV əsrdə əsası qoyulmuş Santa Maria de Pedralbes Monastery monastırının ərazisində aparılan qazıntılar aparılıb. Tapılan skeletlər arasında Elisenda de Monkadanın qalıqları da olub. Araqon v
2 iyunToy hazırlığında olan fenomendən ayrılıq xəbəri gəldi
Türkiyədə evlilik proqramları ilə tanınan və sonradan sosial media fenomeninə çevrilən Hanifə Gürdal sevgilisi Okan Kurtla ayrılıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bir müddət əvvəl evlilik təklifi alan Gürdal münasibətlərinin ciddi mərhələyə keçdiyini nümayiş etdirərək gəlinlik sınağından görüntülə
3 iyunGənc qız avropada yaşadıqlarına üsyan etdi - VİDEO
Budapeşt hava limanında Türkiyəyə qayıtmağa hazırlaşan türk vətəndaşı gömrük nəzarəti zamanı saxlanıldığını bildirib. Sosial şəbəkədə paylaşdığı videoda o, çantasının axtarıldığını və gömrük əməkdaşlarının ona üzərində nə qədər pul olduğu, hansı şəhərləri gəzdiyi və ölkədə neçə gün qaldığı barədə sualla
4 iyunYuxuda gördüyü qoca kişiyə görə milyonlar uddu
Tailandda bir qadın yuxusunda gördüyü yaşlı kişinin məsləhətinə əməl edərək lotereyada 6 milyon bat (təxminən 312 min 876 manat) udub. xarici mediaya istinadla bildirir ki, uğur Kampinq Fet Provins əyalətində yaşayan, tərəvəz satışı ilə məşğul olan 25 yaşlı hamilə qadın İntira Saisuna nəsib olub. Qadını
5 iyunBoynunuzun qalın olması insult və diabet XƏBƏRDARLIĞIDIR
Ənsə nahiyəsində ortaya çıxan bir əlamət insult riskinə xəbərdarlıq edə bilər. Kişilərdə enli və sıx boyun çox vaxt sadəcə bədən quruluşunun anatomik xüsusiyyəti hesab olunur və bir çox insan bunu valideynlərindən irsi olaraq aldığını düşünür. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, müasir tibb boyu
1 iyunXörək duzunun orqanizmə təsiri: Gündəlik norma nə qədər olmalıdır?
Xörək duzu insan orqanizmi üçün həyati əhəmiyyət daşıyan mineraldır. O, maddələr mübadiləsi proseslərində, həmçinin sinir sisteminin, əzələlərin fəaliyyətində və orqanizmdə su balansının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. xəbər verir ki, bu barədə "T-online" portalında dərc olunan materiald
5 iyunİldırım çaxan zaman duş qəbul etməməlisiniz - sizi öldürə bilər
İldırım su boruları vasitəsilə binaya daxil ola bilər, buna görə də ildırım zamanı axar su ilə təmasdan çəkinmək yaxşıdır. Bir çox insan ildırımın qapalı məkanda baş verməsini gözləsələr, təhlükəsiz olduqlarına inanır. Bununla belə, əl yumaq və ya duş qəbul etmək kimi gündəlik fəaliyyətlər çöldə ildırı
31 may