80 milyon il əvvəl dinozavrlar sümük infeksiyasından tələf olub (ARAŞDIRMA)
Braziliyanın San-Paulu ştatındakı İbira ərazisində aparılan tədqiqatlar göstərib ki, təxminən 80 milyon il əvvəl nəhəng sauropod dinozavrlar ağır sümük infeksiyası – osteomielit səbəbindən məhv olublar.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu nəticələr "Interesting Engineering" nəşrində dərc edilib.
Araşdırma Keara ştatında yerləşən Kariri Regional Universitetinin (URCA) alimlərinin rəhbərliyi ilə aparılıb. Onların sözlərinə görə, xəstəliyin izləri altı fərqli dinozavr qalıqlarında aşkarlanıb. Sümüklərdə sağalma əlamətlərinin olmaması heyvanların xəstəlik aktiv mərhələdə olarkən öldüyünü göstərir.
Osteomielit – bakteriya, virus və ya göbələk mənşəli patogenlərin törətdiyi sümük infeksiyasıdır. Bu gün bu xəstəlik məməlilərdə, quşlarda və sürünənlərdə rast gəlinir.
Tədqiqat zamanı alimlər sümükləri skan edən elektron mikroskop və stereomikroskop vasitəsilə incələyiblər. Aşkarlanan izlərdən bəziləri yalnız sümük iliyində məhdudlaşıb, bəziləri isə sümük səthinə qədər yayılıb. Zədələnmiş nahiyələrin süngərəbənzər quruluşu qan damarlarının iştirakı ilə xəstəliyin inkişaf etdiyini təsdiqləyib. Bu, osteomieliti digər sümük xəstəliklərindən, məsələn, osteosarkoma və ya şiş törəmələrindən fərqləndirməyə imkan verib.
Alimlər ilk dəfə olaraq sauropod qalıqlarında üç yeni forma osteomielit qeydə alıblar: kiçik dairəvi çıxıntılar, barmaq izi naxışına bənzər oval izlər və böyük dairəvi deformasiyalar. Tədqiqatın müəllifi Tito Aurelyano bildirib ki, bu ağır lezyonlar əzələlər və dəri ilə bağlı olub, qan və irin axıntısına səbəb ola bilərdi.
Əvvəlki, 2021-ci ildə aparılmış bir tədqiqatda həmin bölgədə tapılan kiçik növ sauropod – Ibirania parva-da qan paraziti mənşəli osteomielit aşkarlanmışdı.
Milyon illər əvvəl bölgədə quraq iqlim hökm sürüb, dayaz və ləng axan çaylar, həmçinin iri dayanıqlı göllər mövcud olub. Alimlərin fikrincə, belə mühit patogenlərin yayılmasına, onların su və ya həşəratlar vasitəsilə dinozavrlara, tısbağalara və qədim timsahəbənzər canlılara ötürülməsinə şərait yaradıb.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı Baxılıb: 545 Tarix: 11 sentyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
6 ildir sirri açılmır - Parçalanan quyruqlu ulduzdan nə qalıb?
Günəşə yaxınlaşarkən parçalanan "C/2019 Y4 ATLAS" adlı kometanın tamamilə yox olub-olmadığı hələ də dəqiq bilinmir. Qaynarinfo-nun -a istinadən məlumatına görə, 2020-ci ilin aprel ayının sonlarında kometa Günəşə yaxınlaşarkən onlarla hissəyə parçalanıb. Bu hadisə həm səma müşahidəçilərini məyu
13 fevralArıqlamaq üçün əlcək taxdı, Avropa çempionu oldu
Sakaryada 9 il əvvəl arıqlamaq məqsədilə boksa başlayan 23 yaşlı Ece Asudə Ekiz qısa müddətdə böyük uğurlara imza atıb. türk mediasına istinadən xəbər verir ki, Sakarya Böyükşəhər Bələdiyyəsi İdman Klubunun üzvü olan Ece Asudə Ekiz 9 illik idman yolunda intizamlı məşqləri ilə seçilir. Arıqlamaq üçü
13 fevralAna və oğul Qış Olimpiya Oyunlarında tarixə düşdülər
47 yaşlı meksikalı xizəkçi Sara Şleper Qış Olimpiya Oyunlarının dağ xizəkçiliyi üzrə ən yaşlı idmançısı olub və eyni oyunlarda yarışan ilk ana-oğul dueti kimi tarixə düşüb. -ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, Olimpiya tarixində ilk dəfə olaraq ana və oğul eyni oyunlarda yarışırlar. Meksikan
13 fevralSərnişinlər ŞOKA düşdülər - Qadın təyyarədə ailəsi üçün şam yeməyi bişirdi
ABŞ-da 71 yaşlı qadın Şelli Merfi təyyarədə ailəsi üçün sendviç hazırlayıb. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, digər sərnişinlər həmin anları kameraya çəkib. Beş saatlıq uçuş zamanı Şelli Merfi ekonom sinifdəki qatlanan masanın üzərində sendviçlər hazırlayıb. Kadrlarda onun çörəyin üzərinə vetçina
11 fevralDöyməsi olan qadınların ortaq xarakter xüsusiyyəti var - ARAŞDIRMA
Döymələr uzun illərdir özünüifadə və incəsənət forması kimi qəbul olunur. Aparılan araşdırmalar göstərib ki, döyməsi olan qadınların özünə hörmət səviyyəsi, xüsusilə bir neçə döyməyə malik olanlardan, daha yüksək olur. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, döyməyə sahib qadınlar gözəllik standartlar
12 fevralZəlzələlərin yeraltı mikro orqanizmlərə təsiri açıqlandı - 6.5 dəfə...
Alimlər müəyyən ediblər ki, zəlzələlər təkcə süxurları deyil, həm də yerin dərin qatlarında yaşayan mikroorqanizmləri dəyişir. Qaynarinfo xəbər verir ki, araşdırmalara görə, Yer kürəsində həyatın təxminən 30 faizi heç vaxt Günəş işığı görmür. Bu orqanizmlər enerjini su ilə süxurlar arasında baş verə
13 fevralPaltarlarınızı evdə 3 yerə atmayın - Niyə pis əlamət sayılır?
Paltarı stulun arxasına atmaq, çarpayının üstünə qoymaq və ya bir dəqiqəlik qapıdan asmaq bir çoxları üçün adi vərdişdir. Ancaq xalq inanclarına görə, məhz bu cür məişət vərdişləri təhlükəli sayılır. İnanclara əsasən, düzgün yerə qoyulmayan geyim yorğunluq, münaqişə və hətta maddi çətinlikləri özün
10 fevral