3800 il əvvələ aid şəhər tapıldı - İnsanlar quraqlıqda necə sağ qalıblar?

3800 il əvvələ aid şəhər tapıldı - İnsanlar quraqlıqda necə sağ qalıblar?Arxeoloqlar Limadan 180 km şimalda yerləşən Suxe səhralıq vadisində təxminən 3800 illik Pəniko şəhərini aşkar ediblər. Bu şəhər alimlərin Amerikanın ən qədim sivilizasiyası hesab etdiyi qədim Karal mədəniyyətinə aid olub. Kəşf 2025-ci ilin iyul ayında, artıq otuz ildən çoxdur ki, bu regionu araşdıran arxeoloq, doktor Rut Şedi tərəfindən edilib.

Lent.az xəbər verir ki, Pəniko əsas Karal-Suxe mərkəzindən cəmi 10 km aralıda yerləşir və həmin mərkəz 2009-cu ildə UNESCO-nun dünya irsi siyahısına daxil edilib. Burada arxeoloqlar artıq mərasim məbədlərindən yaşayış komplekslərinə qədər 18 tikilini aşkar ediblər. Karal kimi bu şəhərdə də nə istehkamlar, nə də silah tapılıb ki, bu da karalların sülhsevər xalq olduğunu təsdiqləyir.

Sivilizasiya e.ə. 3000-ci ildən e.ə. 1800-cü ilə qədər mövcud olub. Karallar pambıq, balqabaq, şirin kartof və digər bitkilər yetişdirir, balıqçılıqla məşğul olur, həmçinin And regionları ilə Amazon arasında ticarət əlaqələri saxlayırdılar.

Pənikonun kəşfi insanların iqlim böhranına necə uyğunlaşdıqlarına dair yeni sübutlar verir. Təxminən 4000 il əvvəl region 130 il davam edən quraqlıq dövrü yaşayıb və bu, bir çox yaşayış məntəqələrinin dağılmasına səbəb olub. Əhalinin bir hissəsi buzlaqlardan qidalanan dağ bulaqlarına yaxın ərazilərə köçərək müharibə və işğallara əl atmadan sağ qala bilib.

Pənikoda tapılan artefaktlar arasında gil fiqurlar, bəzək əşyaları və oyma sümüklər var. Xüsusilə, arxeoloqlar qırmızı piqmentlə boyanmış qadın başı heykəlciyi və pelikan sümüyündən hazırlanmış fleytalar da daxil olmaqla musiqi alətləri aşkar ediblər. Bu isə göstərir ki, hətta demoqrafik tənəzzül dövründə də icma öz mədəni və ritual ənənələrini qoruyub saxlayıb.

Məkan artıq turistlərin ziyarəti üçün açıqdır. Karal kimi Pənikoya da hər gün saat 09:00-dan 17:00-dək baş çəkmək olar. Ekskursiyalar yerli bələdçilər tərəfindən keçirilir və onların əksəriyyəti ispan dilində danışır, buna görə arxeoloqlar səyahətçilərə tərcüməçi ilə getməyi tövsiyə edirlər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 564   Tarix: 14 sentyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Dubay polisi niyə "Ferrari" və "Lamborghini" sürür? - Məsələ sürətdə deyil

Dubay avtomobillər arasında dəbdəbənin təcəssümü kimi tanınır. Şəhərdə çoxsaylı bahalı avtomobillərə rast gəlmək mümkündür. Hətta Dubay polisinin də parkında lüks avtomobillər yer alır. Qaynarinfo xəbər verir ki, "Jalopnik"in yazdığına görə, Dubay polisinin parkına qiyməti yüz minlərlə, hətt

26 avqust
.

Robert və Sedrak Koçaryanlar həbs olunublar

Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryan və böyük oğlu Sedrak Köçəryan həbs edilib. xəbər verir ki, Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsi bu xəbəri təsdiqləyib. Xatırladaq ki, bu səhər radələrində hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları Milli Məclisin deputatı Levon Köçəryanın evinə basqın ediblə

25 avqust
.

İsrail Ordusu Qəzzada HƏMAS-ın bölük komandirini zərərsizləşdirib

İsrail hərbçiləri Qəzza zolağının mərkəzində HƏMAS hərəkatının "Deyr əl-Bəlah" batalyonunun bölük komandirini zərərsizləşdirib. "Report"un xəbərinə görə, bu barədə İsrail Müdafiə Ordusunun mətbuat xidməti məlumat yayıb. "Zərbə Deyr əl-Bəlah ərazisində HƏMAS-ın hərbi qanadı ola

23 avqust
.

İki dünya müharibəsi və pandemiya görən 117 illik ömür: Britaniyalı qadın ad gününü qeyd edir

Hazırda dünyada yaşayan ən yaşlı insan hesab edilən britaniyalı Etel Katerhem özünün 117-ci doğum gününü qeyd edir. BBC-yə istinadən xəbər verir ki, London yaxınlığındakı Surrey qraflığında yerləşən qocalar evində yaşayan uzunömürlü qadın doğum gününü ailəsi və dostlarının əhatəsində keçirəcək. Bu əlamətda

23 avqust
.

Uqanda Prezidentinin oğlu seçkilərdə iştirak etmək niyyətindədir

Uqanda Prezidenti Yoveri Museveninin oğlu, Silahlı Qüvvələrin rəhbəri Muhuzi Kayneruqaba 2031-ci ildə prezident postuna namizədliyini irəli sürəcəyini bildirib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "Reuters" agentliyi məlumat yayıb. "Mən 2031-ci ildə ölkədəki ən ali posta namizədliyim

26 avqust
.

"Tərcüməçi" filminin aktyoru Maykl Rayt vəfat etdi

"Tərcüməçi" ("The Interpreter") və "Şuqar Hill" ("Sugar Hill", 1993) filmlərindəki rolları ilə tanınan ABŞ-li aktyor Maykl Rayt 70 yaşında vəfat edib. xəbər verir ki, bu barədə aktyorun ailəsi TMZ portalına məlumat verib. Rayt avqustun 19-da Los-Ancelesdə vəfa

23 avqust
.

ABŞ İrana və Hörmüz boğazına zərbə endirə bilər

Vaşinqton Hörmüz boğazı bölgəsi də daxil olmaqla, İrana qarşı hərbi güc tətbiqini istisna etmir. xəbər verir ki, bunu Pentaqon rəhbəri Pit Heqset bildirib. Hegseth jurnalistlərə bildirib ki, "Hörmüz boğazında və ya İran ətrafında hərbi hücumların mümkünlüyünü istisna etmirik". Pentaqon rəhbər

25 avqust
.

Rusiyada ata yol qaydalarını pozan oğlunun avtomobilini qəsdən yandırdı

Rusiyanın Blaqoveşensk şəhərində ata yol hərəkəti qaydalarını (YHQ) davamlı olaraq pozduğuna görə oğlunun avtomobilini yandırıb. xəbər verir ki, bu barədə "Amur Mash" "Telegram" kanalı məlumat yayıb. Məlumata əsasən, 50 yaşlı kişi övladının mütəmadi olaraq YHQ-ni pozmasından bezi

23 avqust
.

Peskov: Ermənistan KTMT-dən çıxmaqda sərbəstdir

Əgər Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatında (KTMT) üzvlüyə artıq ehtiyacı yoxdursa, İrəvan müvafiq qərar qəbul etməkdə və təşkilatı tərk etməkdə sərbəstdir. "Report" Rusiya mediasına istinadən xəbər verir ki, bu barədə jurnalistlərə Rusiya Prezidentinin mətbuat katib

24 avqust