Sosial şəbəkələr uşaqların koqnitiv bacarıqlarını azaldır? - Alimlərdən açıqlama

Sosial şəbəkələr uşaqların koqnitiv bacarıqlarını azaldır? - Alimlərdən açıqlama9-13 yaş arası uşaqların sosial şəbəkələrdə keçirdiyi vaxtın artması, yaddaş, lüğət ehtiyatı və oxuma bacarıqları daxil olmaqla koqnitiv bacarıqların pisləşməsi ilə əlaqələndirilir.

Oxu.Az bildirir ki, bu barədə "Medical Xpress" jurnalında məlumat verilib.

ABŞ-nin Tibb Assosiasiyasının jurnalının (JAMA) 6554 yeniyetmənin iştirakı ilə aparılan araşdırması nəticəsində sosial şəbəkələrdə ən çox vaxt keçirən uşaqların daha pis nəticələr göstərdiyi müəyyən olub.

Orta statistik 9-13 yaşlı yeniyetmə gündə təxminən beş yarım saat ekran qarşısında keçirir və bu vaxtın əhəmiyyətli hissəsi sosial şəbəkələrdə keçirilir. Passiv video izləməkdən fərqli olaraq, sosial şəbəkələr daimi qarşılıqlı əlaqə tələb edir: lenti sürüşdürmək, bildirişləri yoxlamaq, digər istifadəçilərlə ünsiyyət qurmaq. Belə hərəkətlər beynin məlumatların emalı və qərar vermə üçün məsul olan hissələrini aktiv şəkildə cəlb edir və sosial şəbəkələrdə olmağı zehni cəhətdən daha yükləyici edir.

Alim komandası 21 tədqiqat mərkəzində uşaqların beyin inkişafını və koqnitiv bacarıqlarını müşahidə edən "Adolescent Brain Cognitive Development" (ABCD) proqramının məlumatlarından istifadə edib. Təhlil üçün 6554 yeniyetmə - 51.1% oğlan və 48.9% qız seçilib. Məlumatlar üç mərhələdə toplanıb: baza səviyyəsi (2016-2018, 9-10 yaş), birinci il (2017-2019) və ikinci il (2018-2020).

Yeniyetmələrin sosial vərdişləri qrup trayektoriya modelləşdirməsi ilə tədqiq edilib, bu da üç kateqoriya istifadəçini müəyyənləşdirməyə imkan verib: əksəriyyət (57.6%) demək olar ki, sosial şəbəkələrdən istifadə etməyib, təxminən üçdə bir (36.6%) tədricən onlayn vaxtını artırıb, 5.8% isə yüksək və artan aktivlik səviyyəsi göstərib.

Koqnitiv bacarıqlar şifahi oxuma, yaddaş, nümunələri müqayisə etmə sürəti və lüğət ehtiyatı testlərini əhatə edən "NIH Toolbox Cognition Battery" vasitəsilə qiymətləndirilib. Nəticələr göstərib ki, sosial şəbəkələrdə yüksək və artan aktivlik göstərən qrupdan olan yeniyetmələr, xüsusilə, dil və yaddaş testlərində daha pis göstəricilər nümayiş etdiriblər.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 676   Tarix: 22 oktyabr 2025  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Soyuducudakı rəflərin əsl qaydası: Bildikləriniz yanlış ola bilər

Çoxumuz soyuducudakı rəflərin temperaturuna görə bölündüyünü və "aşağı rəf daha soyuqdur" kimi qaydalara inandığımızı düşünürük. Lakin mütəxəssislər bildirir ki, bu, geniş yayılmış bir yanlış təsəvvürdür. Soyuducudakı temperatur sabit qatlar şəklində deyil, hava dövranı və qapının nə qədə

20 iyun
.

İlon Maskın "OpenAI" şirkətinə qarşı qaldırdığı məhkəmə iddiası rədd edilib

İlon Mask süni intellekt (Sİ) sahəsində əsas rəqibi Sem Altmana qarşı məhkəmədə yenə uduzub. xəbər verir ki, bu barədə "The Wall Street Journal" (WSJ) məlumat yayıb. Məlumata görə, San-Fransiskodan (Kaliforniya ştatı) olan federal hakim Rita Lin planetin ən zəngin adamına məxsus "xAI"

16 iyun
.

Ağcaqanadlar niyə bəzi insanları daha çox dişləyir? - Elmi izah

Niyə ağcaqanadlar bəzi insanları digərlərindən daha çox dişləyir? Səbəb qan qrupu, dəri rəngi, yoxsa başqa amillərdir? Alimlər bu suala cavab tapıblar. xəbər verir ki, bu barədə "Haber Global" məlumat yayıb. Araşdırmalar göstərir ki, ağcaqanadlar qurban seçərkən düşündüyümüzdən daha mürəkkə

19 iyun
.

Çayın ətrini artıran və bayatlaşmasının qarşısını alan üsul

Çay gün ərzində bir çox insanın zövqlə içdiyi əvəzolunmaz içkilərdən biridir. Lakin dəmlənmiş çayın qısa müddətdə bayatlaşması və zaman keçdikcə ətrini itirməsi tez-tez rast gəlinən problemlərdəndir. Buna görə də çayın daha uzun müddət təzə qalmasını təmin edən üsullar böyük maraq doğurur. xəbər veri

14 iyun
.

Qarğıdalı seçərkən ən dadlısını tapmağın sirləri

Yay aylarının sevimli ləzzəti olan qarğıdalı seçmək bir çox insan üçün çətindir, çünki qarğıdalının xarici yarpaqlarla tam örtülü olması içindəki dənələrin vəziyyətini görməyə mane olur. Çox vaxt ən yaşıl yarpaqlı qarğıdalını seçərək ən yaxşısını aldığımızı düşünürük, lakin evə gəldikdə dadı olmayan

20 iyun
.

Nagihana nə içizdirdilər? "Survivor 2026"-da qalmaqal - VİDEO

"Survivor 2026" yarışmasında final üçlüyünə vəsiqə uğrunda keçirilən dörddəbir final duelində Sercan Yıldırım mübarizəni dayandırıb. O, güclü rəqibi Nagihan Karadereye məğlub olaraq yarışma ilə vidalaşıb. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, gərgin keçən qarşılaşmadan sonra böyük məyuslu

18 iyun
.

İlk dəfə tısbağa görən pişiyin reaksiyası gülüş doğurdu - VİDEO

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülər izləyicilərin diqqətini çəkib. xəbər verir ki, kadrlarda bir pişiyin ilk dəfə gördüyü tısbağaya verdiyi reaksiya əks olunub. Tısbağa ilə qarşılaşan pişik əvvəlcə ona ehtiyatla yaxınlaşaraq maraqla müşahidə edib. Xüsusilə heyvanın təəccüb dolu baxışları və tərəddüdl

15 iyun
.

Tanrını görmək üçün 5 ildir ayaqüstə dayanır

Hindistanda yaşayan bir rahib beş ildir ki, nə oturur, nə də uzanıb yatır. O, bu qeyri-adi həyat tərzini dini andının bir hissəsi kimi davam etdirir və məqsədinin ruhunu təmizləyərək Şiva tanrısına yaxınlaşmaq, eləcə də onu görmək olduğunu bildirir. xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Daulat Gir

19 iyun
.

Böyük Britaniyada tarixi tapıntı - FOTO

Böyük Britaniyanın Çelmsford şəhərindəki "Nyu-Holl" məktəbinin ərazisində Tüdor dövrünə aid tunellər aşkar edilib. Bu tunellərin VII Henrinin itirilmiş Bolye sarayı ilə əlaqəli ola biləcəyi ehtimal edilir. Tapıntı artıq arxeoloqların diqqətini cəlb edib, çünki bu, İngiltərənin ən vacib XV

17 iyun