Sosial şəbəkələr uşaqların koqnitiv bacarıqlarını azaldır? - Alimlərdən açıqlama

Sosial şəbəkələr uşaqların koqnitiv bacarıqlarını azaldır? - Alimlərdən açıqlama 9-13 yaş arası uşaqların sosial şəbəkələrdə keçirdiyi vaxtın artması, yaddaş, lüğət ehtiyatı və oxuma bacarıqları daxil olmaqla koqnitiv bacarıqların pisləşməsi ilə əlaqələndirilir.

Oxu.Az bildirir ki, bu barədə "Medical Xpress" jurnalında məlumat verilib.

ABŞ-nin Tibb Assosiasiyasının jurnalının (JAMA) 6554 yeniyetmənin iştirakı ilə aparılan araşdırması nəticəsində sosial şəbəkələrdə ən çox vaxt keçirən uşaqların daha pis nəticələr göstərdiyi müəyyən olub.

Orta statistik 9-13 yaşlı yeniyetmə gündə təxminən beş yarım saat ekran qarşısında keçirir və bu vaxtın əhəmiyyətli hissəsi sosial şəbəkələrdə keçirilir. Passiv video izləməkdən fərqli olaraq, sosial şəbəkələr daimi qarşılıqlı əlaqə tələb edir: lenti sürüşdürmək, bildirişləri yoxlamaq, digər istifadəçilərlə ünsiyyət qurmaq. Belə hərəkətlər beynin məlumatların emalı və qərar vermə üçün məsul olan hissələrini aktiv şəkildə cəlb edir və sosial şəbəkələrdə olmağı zehni cəhətdən daha yükləyici edir.

Alim komandası 21 tədqiqat mərkəzində uşaqların beyin inkişafını və koqnitiv bacarıqlarını müşahidə edən "Adolescent Brain Cognitive Development" (ABCD) proqramının məlumatlarından istifadə edib. Təhlil üçün 6554 yeniyetmə - 51.1% oğlan və 48.9% qız seçilib. Məlumatlar üç mərhələdə toplanıb: baza səviyyəsi (2016-2018, 9-10 yaş), birinci il (2017-2019) və ikinci il (2018-2020).

Yeniyetmələrin sosial vərdişləri qrup trayektoriya modelləşdirməsi ilə tədqiq edilib, bu da üç kateqoriya istifadəçini müəyyənləşdirməyə imkan verib: əksəriyyət (57.6%) demək olar ki, sosial şəbəkələrdən istifadə etməyib, təxminən üçdə bir (36.6%) tədricən onlayn vaxtını artırıb, 5.8% isə yüksək və artan aktivlik səviyyəsi göstərib.

Koqnitiv bacarıqlar şifahi oxuma, yaddaş, nümunələri müqayisə etmə sürəti və lüğət ehtiyatı testlərini əhatə edən "NIH Toolbox Cognition Battery" vasitəsilə qiymətləndirilib. Nəticələr göstərib ki, sosial şəbəkələrdə yüksək və artan aktivlik göstərən qrupdan olan yeniyetmələr, xüsusilə, dil və yaddaş testlərində daha pis göstəricilər nümayiş etdiriblər.

Sonxeber.az

Telegramda izləyin

Maraqlı Baxılıb: 619 Tarix: 22 oktyabr 2025

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

Həftəsonu dərsləri problemə çevrilməsin: Psixoloqdan valideynlərə üç vacib məsləhət

Həftəiçi ev tapşırıqlarını yerinə yetirmək uşaqlar üçün adi hal olsa da, istirahət günlərində bu proses tez-tez müqavimətlə qarşılanır. Həm özünüzün, həm də övladınızın həftəsonunu korlamadan onu dərslərini sakitcə yerinə yetirməyə yönləndirməyin üç səmərəli üsulu mövcuddur. xəbər verir ki, Moskva Təhsi

3 may

Ata və oğul arasında bıçaqlı dava: hər ikisi yaralandı - VİDEO

Türkiyənin Nevşehir şəhərində ata ilə oğul arasında baş verən mübahisə qanlı insidentlə nəticələnib. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, olay şəhərin 200 Evler məhəlləsində qeydə alınıb. İddialara əsasən, B.B. ilə atası Y.B. arasında yaşadıqları binanın girişində naməlum səbəbdən mübahisə yaranıb

4 may

Vatsap o telefonlarda işləməyəcək

Gündəlik ünsiyyətin əsas platformalarından birinə çevrilən Vatsap köhnə nəsil "Android" telefonlar üçün dəstəyini dayandırmağa hazırlaşır. Yeni qərar milyonlarla istifadəçini əhatə edəcək. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, "Meta"ya məxsus mesajlaşma tətbiqi 8 sentyabr 2026-c

1 may

Ata qızını görün, necə gəlin YOLA SALDI - VİDEO

Sosial şəbəkələrdə yayılan maraqlı görüntülər böyük diqqət çəkib. xəbər verir ki, qızını gəlin köçürən ata fərqli addımı ilə hər kəsi təəccübləndirib. O, bu özəl gündə sevincini musiqi ilə ifadə etməyə üstünlük verib. Görüntülərdə ata musiqiçilərə qoşularaq özünün nağara ifası ilə məclisə rəng qatır

3 may

Dünya bazarında ən ucuz metal bəlli oldu: Bir tonu 2000 dollardan aşağıdır

"Qurğuşun dünya bazarlarında alınıb-satılan ən ucuz metal hesab olunur, onun bir tonunun dəyəri 2 00 dollara çatmır". "İzvestiya" nəşrinə istinadən xəbər verir ki, bu barədə rusiyalı mütəxəssis Antonina Levaşşenko məlumat verib. "Dünya bazarlarında satılan ən ucuz metal qurğuşu

4 may

Narazı gəlin diqqət çəkdi - VİDEO

Toy məclislərindən birində lentə alınan görüntülər sosial şəbəkələrdə müzakirələrə səbəb olub. xəbər verir ki, yayılan kadrlarda ən çox diqqət çəkən məqam gəlinin üz ifadəsi olub. İzləyicilər onun narazı və bir qədər soyuq göründüyünü qeyd ediblər. Görüntülərdə cütlüyün rəqs etdiyi anlar da yer alıb

3 may

Neymar Robinyonun oğlunu döydü

"Santos"un hücumçusu Neymar məşq zamanı Braziliya millisinin keçmiş oyunçusu Robinyonun oğlu Robinyo Junior ilə münaqişəyə girib. -ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, hadisə klubun məşq meydançasında məşq zamanı baş verib. 34 yaşlı futbolçu oyun zamanı 18 yaşlı komanda yoldaşının on

4 may

Ev şəraitində cavanlaşmağın sadə üsulu tapılıb

Qadınlar ev şəraitində tətbiq edilə bilən sadə cavanlaşma üsulu tapıblar. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə viral olan bu üsula "The New York Post" diqqət çəkib. Belə ki, bloqerlər "liftinq effekti" yaradan pulsuz üsulu nümayiş etdirirlər. Vizajist Fro Moni

4 may

Mavi gözlülərin sirri: Hamısı tək bir adamın nəslindəndir

Təkamül biologiyası və genetika sahəsində aparılan bu araşdırma sübut edir ki, mavi göz rəngi sadəcə bir variasiya deyil, minlərlə il əvvəl baş vermiş spesifik bir genetik mutasiyanın nəticəsidir. xəbər verir ki, insanlıq tarixinin başlanğıcında bütün insanların qonur (qəhvəyi) gözlü olduğu elmi bi

30 aprel