Voyniçin sirli əlyazması orta əsrin şifrəsi ola bilər - Alimlər heyrətdədir
Uzun müddət dünyanın ən sirli kitabı hesab edilən və XV əsrin əvvəllərinə aid olan Voyniç əlyazması, naməlum şrift və bitkilərin, astroloji diaqramların, qalaların və insan fiqurlarının qəribə təsvirləri ilə doludur.
Uzunmüddətli araşdırmalara baxmayaraq, alimlərdən heç biri onun kim tərəfindən yazıldığını, nədən bəhs etdiyini və mətninin ümumiyyətlə hər hansı bir məna kəsb edib-etmədiyini inandırıcı şəkildə izah edə bilməyib.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Archaeologymag" yazır.
Son tədqiqat da sirrin tam açılması iddiasında deyil, lakin əlyazmanın orta əsr texnologiyalarının imkanları daxilində olan bir şriftlə yaradıla biləcəyini göstərir. İş elmi jurnalist Maykl Qreşko tərəfindən aparılıb.
Nəticədə, adını orta əsr İtaliya kart oyunundan alan "Naybbe şifrəsi" (Naibbe cipher) adlı metod təklif edilib. Bu şifrə əlyazmanı oxumaq əvəzinə, əks istiqamətdə işləyir: o, adi latın və ya italyan mətnini götürür və onu Voyniç mətninə çox bənzəyən qlif (işarə) ardıcıllığına çevirir. Buna kəsilməz mətni qısa hərf qruplarına bölmək və sonra onları strukturlaşdırılmış cədvəllər vasitəsilə əvəz etməklə nail olunur. Prosesə XV əsr Avropasında geniş yayılan zər və oyun kartları kimi alətlərin köməyi ilə təsadüfilik elementləri də daxil edilir.
Yeni tədqiqat sirli Voyniç əlyazmasının orta əsr şifri ola biləcəyini ehtimal edir. Müxtəlif mətn nümunələrinə tətbiq edilən Naybbe şifrəsi Voyniç əlyazmasının bir çox əsas xüsusiyyətlərinə cavab verən nəticələr hasil edir: simvolların tezliyi, "sözlərin" tipik uzunluğu və alimləri uzun müddətdir çaş-baş qoyan müəyyən mövqe qanunauyğunluqları bura daxildir.
Üstəlik, heç bir qlif mətnin heç bir hərfinə ardıcıl olaraq uyğun gəlməsə də, metod orijinal linqvistik strukturun fraqmentlərini qısa hərf ardıcıllığı şəklində qoruyub saxlayır.
Nəticələr göstərir ki, uzun müddətdir müzakirə edilən "şifrə hipotezi" hələ də aktualdır. Tədqiqat eyni zamanda belə bir şifrin necə görünə biləcəyi barədə təsəvvürləri məhdudlaşdırır: əlyazmanın əsasında duran hər hansı real sistem çox mürəkkəb olub və adi əvəzetmə şifrlərinə qətiyyən bənzəməyib.
Tədqiqat həmçinin rəqib interpretasiyalara da yol açır və iddia edir ki, mətn süni yaradılmış bir sistemi, naməlum dili və ya hətta mürəkkəb bir saxtakarlığı əks etdirə bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 458 Tarix: 07 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
NASA Aya uçuş missiyasını təxirə saldı
ABŞ-nin Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar Agentliyi (NASA) texniki nasazlıqlar səbəbindən Ay missiyası üçün nəzərdə tutulmuş "Space Launch System" (SLS) daşıyıcı raketini "Orion" kosmik gəmisi ilə birlikdə Floridadakı start meydançasından yenidən yığım sexinə qaytaracaq. NASA-nı
22 fevralMask ömrünün sonunadək nə qədər vergi ödəyəcəyini hesablayıb
Amerikalı iş adamı, milyarder, "SpaceX", "Tesla" və "xAI"nin sahibi İlon Mask ömrünün sonuna qədər ehtimal ki, 500 milyard dollar vergi ödəməli olacağını bildirib. xəbər verir ki, bu barədə o, "X" sosial şəbəkə hesabında yazıb. ABŞ tarixində ən böyük vergi ödəyicis
22 fevralCNN: Çin yeni nəsil nüvə silahları hazırlaya bilər
ABŞ-nin xüsusi xidmət orqanları hesab edir ki, Çin yeni nəsil nüvə silahları hazırlayır və nüvə arsenalının transformasiyası çərçivəsində artıq bir sınaq keçirib. "Report" xəbər verir ki, bu barədə CNN mənbələrə istinadən məlumat verib. Mənbələrin məlumatına görə, Çin nüvə arsenalına qoyula
22 fevralUitkoff: Yeni Rusiya-Ukrayna danışıqları üç həftə ərzində baş tuta bilər
ABŞ Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Stiven Uitkoff Ukrayna ilə bağlı yeni danışıqlar raundunun yaxın üç həftə ərzində baş tutacağına ümid etdiyini bildirib. "Report"un məlumatına görə, o, bunu "Fox News"a müsahibəsində bildirib. Uitkoffun sözlərinə görə, hər iki tərəfə təqdim edilə
22 fevralHind-Sakit Okean enerji sammiti keçiriləcək
ABŞ Prezidenti Donald Trampın enerji dominantlığı üzrə milli şurası Yaponiya ilə birgə Hindistan-Sakit Okean enerji təhlükəsizliyi üzrə nazirlər görüşünü və biznes forumunu ilk iclasını keçirəcək. "Report" "Reuters"ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə bu gün ABŞ-ın Yaponiyadakı səfirliy
22 fevralQlobal istiləşmə ilə mübarizənin əsas üsulu əks effekt verdi
Milyonlarla ağac əkilməsi qlobal istiləşmə ilə mübarizənin ən yaxşı yolu kimi görünür. Ağaclar havadakı karbon qazını (istixana təsirini gücləndirən) sorur, onu odun və köklərə çevirirlər. Sanki ideal həll! Amma son araşdırmalar göstərir ki, vəziyyət düşündüyümüz qədər sadə deyil. Qaynarinfo xəbər veri
23 fevralXil Pinto: Venesuela ABŞ-ni faydalı münasibətlər mərhələsinə keçməyə çağırır
Venesuela 2015-ci il martın 8-dən qüvvədə olan fərmana əsaslanan Amerika sanksiyalarının uzadılmasını rədd edir və Vaşinqtonla qarşılıqlı faydalı münasibətlərə çağırır. "Report" xəbər verir ki, bu, Venesuelanın xarici işlər naziri İvan Xil Pintonun teleqram kanalında dərc edilən hökumət bəyanatınd
22 fevral