Milyonlarla ildir Yer kürəsinin dərinliklərində "yatmış" gizli həyat
Yer səthinin dərinliyində mikroskopik həyatın naməlum bir dünyası mövcuddur. Bu "yeraltı canlılar" son dərəcə sərt şəraitdə sağ qalır və yüz minlərlə, bəzən milyonlarla il sakit vəziyyətdə qala bilirlər. Tədqiqatçılar hələ də başa düşməyə çalışırlar ki, onlar niyə "gözləyir" və nə onları oyada bilər.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Live Science" yazıb.
"Yeraltı canlılar: Yerin ən qəribə həyatının kəşfi" (Princeton University Press, 2025) kitabında mikrob biogeokimyaçı Karən G. Lloid yazır: "Bəlkə də onlar yalnız minlərlə il sonra baş verəcək bir şeyi gözləyirlər".
Alimlər aşkar ediblər ki, okean dibinin çöküntü qatlarına basdırılmış mikroblar çox yavaş metabolizm ilə yaşaya və olduqca uzun müddət ərzində demək olar ki, bölünmədən qala bilirlər.
Belə orqanizmlər gündəlik və ya mövsümi dövrlərə reaksiya vermir, lakin onların "həyat ritmləri" geoloji proseslərlə - tektonik hərəkətlər, sürüşmələr, vulkan püskürmələri və ya minlərlə, milyonlarla il davam edən buzlaq dövrləri ilə əlaqələndirilə bilər. Lloid izah edir: "Əgər biz yatmış mikrobu çöküntü qatlarından çıxarsaq, ola bilsin ki, o sadəcə lövhələrin hərəkəti və ya zəlzələ yeni qida mənbələri açana qədər səbrlə gözləyirdi".
Alimlər həmçinin belə həyatın təkamül mənasını araşdırırlar. Ənənəvi darvinist təbii seleksiya çoxalma və mutasiyaları nəzərdə tutur, amma yeraltı canlılar demək olar ki, çoxalmadan sağ qalır. Onların uzun müddət sakit qalmaları üstünlük təmin edə bilər: geoloji dövrləri "öyrənmiş" fərdlər böyüməni bərpa etmək və şərait əlverişli olduqda genləri ötürmək şansını əldə edirlər.
Yeraltı canlıların kəşfi həyat və təkamül anlayışlarını yenidən düşünməyə məcbur edir: onlar göstərir ki, orqanizmlər yalnız ətraf mühitdəki sürətli dəyişikliklərə deyil, həm də milyonlarla il davam edən proseslərə uyğunlaşa bilərlər.
Bu heyrətamiz mikroblar qrupu elmi dairələrdə tanınmış və Pen/EO Wilson Ədəbiyyat və Elmi Yazı Mükafatının qısa siyahısına daxil edilmişdir. Belə "mikrob uzunömürlülərinin" öyrənilməsi həyatın ekstremal şəraitdə necə sağ qalmasını və gələcəkdə nə ilə qarşılaşa biləcəyini anlamağa kömək edə bilər.
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada Baxılıb: 547 Tarix: 11 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Sibiqa: Ukrayna PURL proqramı çərçivəsində bütün lazımi silahları alacaq
Amerikalı tərəfdaşlar yaxın vaxtlarda daha bir ölkənin qoşulacağı PURL proqramı çərçivəsində Ukrayna üçün nəzərdə tutulmuş silahların başqa yerə yönləndirilməsini planlaşdırmırlar. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukraynanın xarici işlər naziri Andrey Sibiqa martın 26-27-də Fransada keçirilə
29 mart45 yaşlı aktyor evində ölü tapıldı
Cənubi koreyalı aktyor Li Sanq-bo dünyasını dəyişib. Axşam.az xəbər verir ki, narkotik ittihamlarından bəraət aldıqdan sonra ekrana qayıdan 45 yaşlı aktyor evində ölü tapılıb. Onun meyiti ailə üzvlərindən biri tərəfindən evdə aşkarlanıb. Hüquq-mühafizə orqanları hadisədə zorakılıq əlamətlərinin olmadığın
29 martHonkonqda həbsxanaya kiberhücum: Minlərlə əməkdaşın məlumatı təhlükədə
Çin Xalq Respublikasına tabe olan Honkonq Xüsusi İnzibati Bölgəsinin İslah Xidmətləri Departamenti daxili məlumat bazasına kiberhücum edildiyini açıqlayıb. xəbər verir ki, bu barədə "South China Morning Post" nəşri məlumat yayıb. Məlumata görə, kiber cinayətkarlar təxminən 7 minə yaxın fəaliyyətd
29 martTramp: NATO-nun İrana qarşı əməliyyatda iştirak etməməsi səhv idi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, NATO İrana qarşı hərbi əməliyyatda Vaşinqtonu dəstəkləməməklə səhv edib. "Report"un məlumatına görə, o, bu barədə Mayamidə keçirilən investisiya forumunda deyib. "Düşünürəm ki, NATO-nun sadəcə iştirak etməməsi inanılmaz səhv idi", - o qey
29 martİrana endirilən zərbələr nəticəsində 226 şagirdlə 55 müəllim həlak olub
ABŞ və İsrailin birgə əməliyyata başladığı gündən etibarən İranda ümumilikdə 281 şagird və müəllim həlak olub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "Tasnim" agentliyi məlumat yayıb. "Hücumlar zamanı 226 şagird və 55 müəllim daxil olmaqla, 281 nəfər ölüb- məlumatda bildirilib. Qey
29 martKim Çen In Şimali Koreyanın xüsusi təyinatlı qüvvələrini yoxlayıb
Şimali Koreya lideri Kim Çen In xüsusi təyinatlı qüvvələrin təlim bazasına baş çəkib və müasir taktiki silahların sınaqlarının şahidi olub. "Report" xəbər verir ki, bu barədə dövlət xəbər agentliyi KCNA məlumat yayıb. Kim yeni əsas döyüş tankının sınaqlarını da izləyib. Agentliyin məlumatın
29 martİran Hörmüz boğazından keçmək istəyən Pakistan gəmilərinə yaşıl işıq yandırdı
İran hakimiyyəti Hörmüz boğazından Pakistan bayrağı altında üzən 20 gəminin keçməsinə icazə verib. xəbər verir ki, bu barədə Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar sosial şəbəkədə məlumat yayıb. Onun sözlərinə görə, hər gün boğazdan iki gəminin keçidi təmin olunacaq. Nazir bu addımı "yaxşı xəbər"
29 martZelenski: Ukrayna təhlükəsizlik sahəsində təcrübəsini Qətərlə bölüşür
Ukraynanın ekspertlər komandası Qətərdə işləyir, orada təhlükəsizlik sahəsindəki təcrübəsini və peşəkar nailiyyətlərini bölüşür. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski "X" sosial şəbəkəsindəki səhifəsində bildirib. Onun sözlərinə görə, mütəxəssislə
29 mart