Xəstəlik və yırtıcılar tərəfindən məhv edilməsə, əbədi yaşayacaq canlı

Təbiətdə uzunömürlülükdən söz düşəndə çox vaxt nəhəng tısbağalar və ya balinalar xatırlanır, lakin elə bir canlı var ki, o, sözün əsl mənasında yaşını sıfırlamaq qabiliyyətinə malikdir. Bioloqların Turritopsis dohrnii adlandırdığı bu meduza növü, yetkinlik mərhələsindən yenidən gənclik (polip) mərhələsinə qayıda bildiyi üçün bütün canlılar arasında unikal hesab olunur.

Lent.az xəbər verir ki, bu qeyri-adi xüsusiyyət canlının stresə düşdüyü və ya zədələndiyi zaman işə düşən transdifferensiasiya prosesi ilə bağlıdır. Bu proses zamanı hüceyrələr öz ixtisaslaşmasını dəyişərək daha erkən inkişaf vəziyyətinə qayıdır və orqanizmə qocalıqdan ölümün qarşısını almağa imkan verir. Əslində, meduza bu yolla öz həyat dövrünə yenidən başlayır.

Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bu, bizim bildiyimiz mənada tam ölməzlik deyil, çünki meduza xəstəliklər və ya yırtıcılar tərəfindən məhv edilə bilər. Lakin bu amillər olmasa, əbədi yaşaya bilərlər. Buna baxmayaraq, onun cavanlaşma qabiliyyəti təcrübəli bioloqları belə heyrətə gətirir və çoxsaylı elmi işlərin obyektinə çevrilir. Alimlər bu prosesə cavabdeh olan genləri müəyyən etməyə çalışırlar və ümid edirlər ki, bu mexanizmin dərindən dərk edilməsi gələcəkdə insanların qocalması ilə bağlı araşdırmalara böyük töhfə verəcək. Maraqlıdır ki, bu möcüzəvi xüsusiyyətlərin daşıyıcısı olan canlı cəmi bir neçə millimetr ölçüsündədir və okeanların isti sularında yaşadığı üçün miniatür quruluşuna görə uzun müddət diqqətdən kənarda qalıb.

Bəzi mütəxəssislərin fikrincə, oxşar bərpa mexanizmləri digər orqanizmlərdə də mövcud ola bilər, sadəcə onlar hələ kəşf edilməyib. Bioloji "yenidən yüklənmə"nin rəmzinə çevrilən bu meduza, hüceyrələrin necə bərpa oluna biləcəyini anlamaq üçün tibb sahəsində yeni perspektivlər açır. "Ölməz meduza" adı hər nə qədər iddialı səslənsə də, o, ətraf mühit şəraitindən asılı olaraq hələ də həssasdır. Lakin onun nümayiş etdirdiyi cavanlaşma mexanizmi heyvanlar aləmində tayı-bərabəri olmayan bir hadisədir. Bioloqlar əmindirlər ki, belə orqanizmlərin öyrənilməsi qocalma haqqındakı təsəvvürləri kökündən dəyişir və bəlkə də nə vaxtsa insan ömrünün uzadılmasına kömək edəcək biliklərin təməlini qoyur.

Telegramda izləyin