Pensiya hesabına daha az vəsait köçürüləcək - pensiyalar azalacaq? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının fərdi pensiya hesablarında qeydə alınan hissəsinin 90 faizdən 85 faizə endirilməsi təklif olunur. Dəyişiklik qəbul ediləcəyi təqdirdə, ödənilən hər 100 manat sosial sığorta haqqının fərdi hesabın sığorta hissəsində 90 manat əvəzinə 85 manatı qeydə alınacaq. Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılan bu təklif gələcək pensiya kapitalının formalaşmasına təsir göstərə bilər.

Bəs bu dəyişiklik vətəndaşların gələcək pensiya məbləğinə necə təsir edəcək? Fərdi hesaba daha az vəsaitin yönəldilməsi pensiya yaşına çatacaq şəxslərin alacaqları pensiyanın azalmasına səbəb ola bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, məcburi dövlət sosial sığorta haqlarının fərdi pensiya hesablarında qeydə alınan hissəsinin 90 faizdən 85 faizə endirilməsi vətəndaşların gələcək pensiya kapitalının yığılma sürətinə mənfi təsir göstərəcək. Çünki fərdi hesaba yönəldilən vəsaitin azalması insanların pensiya hüquqlarının formalaşmasına birbaşa təsir edir. Məsələn, hazırda sığorta haqlarının 90 faizi fərdi hesaba yönəldilirsə, bu payın 85 faizə salınması həmin hesaba daxil olan məbləği əvvəlki səviyyə ilə müqayisədə təxminən 5,6 faiz azaldır. Bu fərq illər ərzində yığıldıqda, xüsusilə əməkhaqqı yüksək olan və uzun müddət sığorta ödənişi edən şəxslərin pensiya kapitalında nəzərəçarpan fərq yarada bilər.

Nəticədə, digər şərtlər dəyişməz qalarsa, gələcək pensiya məbləği də aşağı olacaq. Bununla belə, yekun təsir təkcə bu göstəricidən asılı deyil, əməkhaqqının məbləği, sığorta stajı, pensiya kapitalının indeksləşdirilməsi və pensiya sisteminin digər mexanizmləri də mühüm rol oynayır. Əgər bu dəyişikliyin məqsədi sosial sığorta sisteminin digər xərclərini maliyyələşdirməkdirsə, həmin vəsaitlərin hansı istiqamətə yönəldiləcəyi və bunun vətəndaşların sosial təminatına necə təsir edəcəyi aydın izah olunmalıdır. Əsas məsələ pensiya sisteminin maliyyə dayanıqlığını təmin etməklə yanaşı, gələcək pensiyaçıların sosial təminatını zəiflətməməkdir.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin