"Məsələ Avropanın güclənməsi deyil, bu gücün hansı istiqamətdə formalaşdırılmasıdır" - BƏHRUZ QULİYEV

"Avropa İttifaqının müdafiə və təhlükəsizlik sahəsində ABŞ-dan asılılığını azaltmaq istiqamətində atdığı addımlar müasir beynəlxalq münasibətlərin əsas geosiyasi məsələlərindən birinə çevrilib. Brüsseldə keçirilən sammitdə müdafiə, təhlükəsizlik və Ukraynaya dəstək məsələlərinin müzakirəsi də bu reallığın göstəricisidir." Bu fikirləri Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev Sonxeber.az-a açıqlamasında deyib.
Ekspert qeyd edib ki, Avropanın öz müdafiə potensialını gücləndirmək istəyi tamamilə başadüşüləndir. Çünki heç bir dövlət və ya siyasi birlik öz təhlükəsizliyini uzun müddət başqa bir güc mərkəzinin siyasi iradəsindən asılı vəziyyətdə saxlamaq istəməz. ABŞ-da administrasiyanın dəyişməsi, Vaşinqtonun xarici siyasət prioritetlərinin yenilənməsi və Avropa ölkələrindən daha böyük hərbi məsuliyyət tələb edilməsi Avropanı strateji müstəqillik haqqında daha ciddi düşünməyə vadar edir.

Lakin burada əsas məsələ Avropanın güclənməsi deyil, bu gücün hansı istiqamətdə formalaşdırılmasıdır. Əgər Avropa İttifaqı müdafiə sənayesini inkişaf etdirir, hərbi texnologiyalara sərmayə qoyur, silah istehsalını genişləndirir və NATO daxilində daha böyük məsuliyyət daşıyırsa, bu, bütövlükdə alyansın imkanlarını artıra bilər.

Amma Avropa özünü ABŞ-dan tamamilə ayrı təhlükəsizlik mərkəzi kimi formalaşdırmağa çalışarsa, hərbi planlaşdırma və strateji qərarlar üzrə fikir ayrılıqları dərinləşə bilər. Bu isə NATO daxilində koordinasiyanın zəifləməsi və Qərbin vahid təhlükəsizlik mövqeyinin sarsılması riskini yaradar.

"Hesab edirəm ki, digər mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Avropanın müdafiə müstəqilliyi yalnız maliyyə və silah istehsalı ilə təmin olunmur. Kəşfiyyat, hərbi logistika, hava hücumundan müdafiə, strateji nəqliyyat və nüvə çəkindirməsi kimi sahələrdə mövcud asılılıqların aradan qaldırılması uzunmüddətli və ciddi resurslar tələb edir.

Mənim qənaətim budur ki, Avropanın məqsədi NATO-ya alternativ yaratmaq deyil, alyans daxilində daha güclü tərəfdaşa çevrilmək olmalıdır. Çünki müasir dünyada təhlükəsizlik ayrı-ayrı dövlətlərin imkanları ilə yanaşı, onların birgə fəaliyyətindən də asılıdır.

Əsl strateji müstəqillik müttəfiqlərdən imtina etmək deyil, müttəfiqlik münasibətlərində daha güclü mövqeyə sahib olmaqdır. Avropa bu tarazlığı qoruya bilsə, onun müdafiə potensialının artması NATO-nu zəiflətməyəcək, əksinə, alyansın daha dayanıqlı və məsuliyyətli təhlükəsizlik sisteminə çevrilməsinə xidmət edəcək." - deyə, B.Quliyev əlavə edib.

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin