İlan sancdıqda dərhal BUNLARI EDİN - Həkimdən AÇIQLAMA

İlan sancdıqda dərhal BUNLARI EDİN - Həkimdən AÇIQLAMADünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da yay mövsumunda ilan və əqrəblərin fəallaşması baş verir. Nəticədə sancmalarla bağlı yay aylarında əhalinin toksikoloji mərkəzlərə müraciəti artır.

"Toksikoloqlara ən çox hansı zəhərlənmələrlə bağlı müraciətlər olur?", "Sancmaların əlamətləri nə ilə fərqlənir?".
Tibb Universitetinin Daxili xəstəliklər kafedrasının dosenti, tibb üzrə fəlsəfə doktoru İsmayıl Əfəndiyev Sonxeber.az-ın suallarını cavablayıb.

- Toksikoloq kimdir? Hansı şikayətlərlə sizə vətəndaşlar müraciət edirlər?

- Toksikologiya Azərbaycanda çox unikal bir mütəxəssis sahəsidir. Bu sahə ölkəmizdə 1982-ci ildə açılıb. Bu ilə qədər kəskin kimyəvi maddələrdən ölüm faizi həddindən artıq çox idi. Hətta mən deyə bilərəm ki, 1982-ci ildə zəhərlənmələrdən stasionar ölüm səviyyəsi 10%-ə yaxın idi. Toksikologiya xidməti yaradıldıqdan sonra bu istiqamətdə ölüm faizi 1,8 faizə qədər düşmüş. Toksikologiya hazırda ÜST-ün dəyərləndirməsi ilə ən aktual sahədir. İldən-ilə dünya miqyasında kimyəvi maddələrin sayı artır. Dünyada hər il tək ilan sancmalara 2,5 milyondan artıq insan intoksikasiya olur və on milyonlarla dəm qazı, müxtəlif dərmanlardan, qara bazara çıxan yeni narkotik maddələr və istehsalda, sənayədə istifadə olunan digər kimyəvi maddələrin zəhərlənmə halı ilə müraciət edirlər. Həmçinin kənd təsərüfatınında inkişafı ilə birlikdə pestisid maddələrlə zəhərlənmələr hər il artmaqdadır. Kimyəvi sənayə inkişaf etdikcə ÜST-nin proqnozu da bu sahəyə toksikoloji xidmətinə tələbin artacağını qeyd edir. Hətta müharibələrdə belə kimyəvi maddələrdən silah kimi istifadə olunur.

- Daha çox sizə müraciətlər hansı zəhərlənmələrlə olur?

- Sirkə turşusu, dərman zəhərlənmələri, narkotik maddələr və alkoqola bağlı zəhərlənmələr demək olar ki, il boyu eyni proporsiyada olur. Digər intoksikasiyalar isə toksikologiyada mövsümi xarakteri daşıyır. Məsələn, yay üçün zəhərli heyvan sancmaları, payız üçün daha çox göbələklərlə zəhərlənmələr, qış mövsümi üçün dəm qazı zəhərlənmələri daha çox müşahidə olunur. Yay fəslində olduğumuz üçün söhbətimizi bu istiqamətdə davam edək. Azərbaycanda hər il 100-dən çox ilan sancmaları ilə zəhərlənmələr müşahidə olunur. Bu müraciətlərə əsasən aprelin əvvəlindən noyabr ayına kimi rast gəlinir.

- Sizə belə bir sual ünvanlamaq istəyirəm. Ola bilər ki, biz əkin sahəsində olmuşuq və bizi nəyin sancdığını görməmişik. Nədən şübhələnməliyik? Əlamətlər nə ilə fərqlənir?

- İlk olaraq sancma yerinə baxmalıyıq. Əgər ilan sancmasıdırsa 2 nöqtəvari yer olur. Biz həmin an həkimə müraciət etməliyik. Çünki zaman çox böyük rol oynayır. Zəhərli hörümçəklər balaca olduğuna görə insan çox bu sancmaları dərhal hiss etmir. Bir müddət sonra bədəndə şiddətli ağrılar, əzələ gərginliyi, titrəmə baş verir. Ölkəmizdə olan əqrəblərin zəhəri nisbətən azdı. Sancmalar zamanı nahiyədə böyük şişlər müşahidə olunur.

- Doktor, bu hallarda ilkin tibbi yardım necə olmalıdır?

- Bu çox önəmli sualdır və bizim əziyyət çəkdiyimiz hissədir. Bu mövzuda nə qədər maarifləndirmə aparsaq da doğru bilinən yanlışlar bu halları daha da çətinləşdirir. Bütün ölüm hadisələri, ağırlaşmalar, qanda laxtalanma o insanlarda baş verir ki, ilan sancmadan sonra ətrafı bağlayaraq sıxır və ya nahiyəni çərtməklə zəhəri sorma üsulu ilə çıxartmağa çalışır. Bunlar doğru üsullar deyil. Bəzən bu yolla infeksiyanın daha çox yayılmağına səbəb oluruq. Bəs nə etməliyik? İlk növbədə qorxmaq lazım deyil. İlan sancmadan sonra 12 saat ərzində həkimə çatıb, həkim təyinatı ilə zərdab vurulmalıdır. Bir daha qeyd etmək istəyirəm bu zərdab yalnız həkim nəzarətində və təyinatında vurulmalıdır. Çünki bu zərdab at qanından alınan immunoloji preparatdı və bir çox insanda allergik anafilaktik reaksiya baş verə bilər. Necə müdaxilə edə bilərik: həmin nahiyəni az hərəkət etdirməliyik. Hərəkət etdikcə zəhərin yayılmasına səbəb oluruq. Bilmək lazımdır ki, ilkin mərhələdə ilan zəhəri bədənə qanla deyil limfatik yollarla yayılır. Bu səbəbdən qan damarlarını sıxmaq olmaz. Nahiyəyə soyuq, sıxmayan sarğı qoymaq, 2 yaxın oynağın hərəkətini azaldaraq həkimə müraciət etmək lazımdır. Ev şəraitində ağrıkəsici və antihistamin preparatlar qəbul etmək olar.

Əgər görsəniz ki, sizi hörümçək sancdı və ehtimalladır ki, zəhərli hörümçəkdir. İlk 2 dəqiqə ərizində kibrit vasitəsi ilə həmin nahiyəni yandırsanız termokoaqulyasiya ilə zəhərin yayılmasının qarşısını ala bilərsiniz.

- Zəhərli heyvanlar sancmalarından sonra orqanizmdə qalıcı təsir ola bilirmi?

- Bəli, çox təəssüf ki, ilan sancmalarından sonra uzun müddət biz fəsadlar görə bilirik. Bunun əsas səbəblərdən biri də zəhər limfatik yolla yayıldığı üçün bədən limfatik damarlar zədələnir və həmin nahiyədə şişkinlik olur. Bəzən bu hal uzun illər davam edir. Həmin nahiyəni sıxmaq sağalmanı çox gecikdirir. Nə ola bilər: ayağın şişməsi, müxtəlif damar problemləri, tromblaşma hətta amputasiyaya qədər gətirib çıxara bilir. Bir daha tövsiyəmiz: bu hallarda həkimə zamanında müraciət etməkdir.


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Sosial   Baxılıb: 5777   Tarix: 10 iyun 2021  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 055 3906818

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti


DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Dünyanın ən yaxşı universitetlərinin yeni REYTİNQİ - Siyahıda Azərbaycan da varmı?

"QS World University Rankings" beynəlxalq reytinq təşkilatı dünya üzrə ali təhsil müəssisələrinin yeni reytinqini açıqlayıb.. . Milli.Az AzEdu.az-ya istinadən xəbər evrir ki, reytinqə üç ali məktəb - Massaçusets Texnologiya İnstitutu, Oksford və Stenford Universitetləri liderlik edir.. . Reytinqd

10 iyun

120 kiloluq "qəhrəman" yerə sərildi - VİDEO

Çinin Şanxay şəhərinin sakini, 120 kq çəkisi olan Çjan Min restorandan çıxandan sonra dava salıb.. . Milli.Az bildirir ki, o, iki yumruq zərbəsi alandan sonra yerə sərilib.. . Həmin videonu təqdim edirik:. .

9 iyun

Belçikada qaçqınlar aclıq aksiyasına başladılar - VİDEO

Belçikanın paytaxtı Brüsseldə qanunsuz miqrantlar aclıq aksiyasına başlayıblar.. . Bu barədə İHA məlumat yayıb.. . Dünyaya səslərini eşitdirmək istəyən qaçqınlar tarixi Beguinage kilsəsində toplaşıblar..

9 iyun

Ən çox tələb olunan və pullu peşə bəlli olub - İnanılmaz

2021-ci ildə ən çox tələb olunan yeni peşələrin siyahısında teletibb həkimi ixtisası liderlik edir.. . Milli.Az zarplata.ru xidmətinin tədqiqat mərkəzinə istinadla xəbər verir ki, hesabatda deyilir ki, pandemiya zamanı bu cür insanlara tələb beş dəfə, tibb və pediatriya mütəxəssislərinə maraq isə o

9 iyun

Evinə od vurub bağırmağa başladı - VİDEO

Rusiyanın Moskva vilayətindəki Puşkin şəhərinin sakinlərindən biri mənzilinə od vuraraq gecənin bir aləmində bağırmağa başlayıb.. . Milli.Az bildirir ki, mənzil alışanda o, "İnsanlar!" bağırıb.. . Qonşular da ona "Səsini kəs!" deyiblər.. . Hadisə yerinə gəlmiş polislər və yanğınsöndürənlə

9 iyun

Aborta görə 30 il azadlıqdan məhrum edilən qadın həbsdən çıxdı - FOTO

Abort etdiyi üçün 30 il həbs cəzasına məhkum edilmiş salvadorlu qadın vaxtından əvvəl azadlığa buraxılıb.. . Bu barədə "Reuters" xəbər verib.. . Məlumata görə, hadisə 2012-ci ildə baş verib. Sara Rogel qanaxma ilə əlaqədar xəstəxanaya yerləşdirilib. O, evdə təmizlik işləri görərkən yıxıldığın

9 iyun

İDEAL çəkinin hesablanma qaydası - Bunu bilirdinizmi?

Artıq çəki son illər hər kəsin, xüsusilə də xanımların ən çox mübarizə apardığı məsələlərdəndir.. . Arıqlamaq üçün ən müxtəlif üsullar olsa da, sağlam arıqlamaq daha düzgündür.. . Azertag.az xəbər verir ki, Azərbaycan Tibb Universitetinin qidalanma və kommunal gigiyena kafedrasının müdiri İbrahim Əhmədovu

9 iyun

İslandiyada vulkanik dağdan axan lava görənləri qorxutdu – VİDEO

İslandiyanın paytaxtı Reykyavik yaxınlığında yüzlərcə kiçik yeraltı təkanlar qeydə alınıb.. . "Haber Global"ın məlumatına görə, yeraltı təkanların ardından vulkanik dağlarda aktivlik müşahidə olunub.. . Belə dağların birindən axan qaynar lava görənləri qorxuya salıb. Dörd saat ərzində axa

9 iyun

Əllərin içi niyə qaşınır? Təhlükəli səbəblər

Bu hal tez-tez təkrarlanırsa, buna mütləq diqqət edin. Bu simptom bəzi təhlükəli xəstəliklərin simptomu kimi meydana çıxa bilər.. . Saglamolun.az sizə bu xəstəlikləri təqdim edir:. . 1. Allergiya. Dəri krem, camaşır tozu, sabun və s. bu kimi vasitələrə allergik reaksiya verə bilər. Allergenlə təmasd

9 iyun

vipemlak.az