Ukraynalı politoloq: "Moskva və Kiyev əlaqə axtarmalıdırlar"

Ukraynalı politoloq: "Moskva və Kiyev əlaqə axtarmalıdırlar"İsveçrədə Ukrayna üzrə ikigünlük beynəlxalq sammitdən (15-16 iyun) bir həftə keçməsinə baxmayaraq, tədbir barədə fikirlər səslənməyə davam edir. Analitiklərin və siyasətçilərin əhəmiyyətli bir hissəsi hesab edir ki, Bürgenştok Ukrayna konfransı sülh danışıqları deyildi, çünki Ukrayna münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli üçün Rusiyanın danışıqlar masasında olması tələb olunur.

Konfransdan sonra Kiyev ikinci sammitə Moskvadan nümayəndə heyətinin dəvət olunmasını istisna etmədi. "The Economist" qəzeti isə 2024-cü ilin sonunda Ukrayna və Rusiya arasında danışıqların başlaya biləcəyini qeyd etdi. Lakin Ukrayna tərəfindən belə danışıqları qadağan edən qərara görə nə edilməli olduğu aydın deyil.

Oxu.Az üçün vəziyyəti tanınmış ukraynalı politoloq, "Strategic Group Sofia" layihəsinin rəhbəri Andrey Yermolayev şərh edib.

- Ukrayna üzrə İsveçrədəki son sammit mətbuat, analitiklər və iştirakçıların çoxu tərəfindən ümumiyyətlə nəticəsiz adlandırıldı. Bəs siz tədbirdən bir neçə gün sonra bu görüşün nəticələrini necə qiymətləndirirsiniz? Həmçinin, bundan sonra nə olacaq?

- Burada görüşün "sammit" kimi təsnif edilməsi və onun missiyasının tədbir keçirilməzdən əvvəl şərh olunması işləri pozub. Bu, həqiqətən, lazımlı beynəlxalq konfrans idi ki, orada Rusiya-Ukrayna münaqişəsi ilə bağlı geniş beynəlxalq dialoq başladı. Ukraynanı dəstəkləmək üçün yeni ümumi mövqe işləyib-hazırlamaq və müharibədən çıxış formulu tapmaq cəhdi var idi.

Əgər konfransı dialoqa başlanğıc, platforma axtarışı, heyət axtarışı, müxtəlif mövqelərin birləşdirilməsi kimi nəzərdən keçirsək, bu, lazımlı, müsbət diplomatik prosesdir. Lakin münaqişənin həllini və ya hətta həll variantını gözləmək mümkün deyildi. İştirakçıların tərkibi müxtəlif idi, Qərb koalisiyasının, Qlobal Cənubun (daha tənqidi olan) mövqeləri var idi. Buna görə də hər şeyi öz adı ilə çağırmaq lazımdır; Bu, "sülh sammiti" deyil, sülh danışıqlarına hazırlıq üçün konfrans idi.

Həqiqətən, məsləhətlərdə, sonra isə danışıqlarda ilk növbədə vuruşan tərəflər iştirak etməlidirlər. Bu, Ukrayna tərəfdarları və əleyhdarları, neytral mövqe tutan ölkələr üçün aydındır. Başqa bir məsələ bunu necə təşkil etməkdir. Əgər Ukrayna belə məsləhətlərə və gələcəkdə danışıqlara dəvətləri sərt və ultimativ tonlarda ifadə edərsə, onda Rusiyanın, sadəcə, imtina etmək ehtimalı yüksəkdir. Üstəlik, Moskva artıq öz ultimatumunu formalaşdırıb.

Əgər Ukraynadan rasional, diplomatik təklif, neytral platforma və aydın məsləhət proqramı göstərilsə, onda proses gedə bilər və bunu Çin, Avropa İttifaqı dəstəkləyər. Mən gələcək hadisələri belə görürəm. Lakin mövqelər sərt olarsa, birtərəfli xarakter daşıyarsa, onda tərəflər danışıqlar masasından kənarda qalacaqlar. Rusiya öz müttəfiqlərini toplayacaq, Ukrayna isə tərəfdaşları ilə işləyəcək və nəticəsiz sammitlərin sonsuz marafonu başlayacaq.

- Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin sülh planında 10 bənd var. İsveçrədə onlardan yalnız üçü müzakirə olundu ki, onlara da ən az etiraz ola bilərdi. Bunlar Zaporojye AES (nüvə təhlükəsizliyi), dəniz limanlarına təhlükəsiz çıxış (ərzaq təhlükəsizliyi) və əsirlərin dəyişdirilməsidir. Lakin aqressiya, Rusiya qoşunlarının Ukrayna ərazisindən çıxarılması barədə heç nə deyilmədi...

- Ukrayna artıq BMT, Avropa strukturlarından ciddi dəstəkverici qətnamələr alıb. Rusiyanın hərəkətlərini pisləyən sənədlər kifayət qədər çoxdur. Burada məsələ başqadır. Sammitə dəvət olunan ölkələrin çoxu narahat idi ki, yekun sənədlərə görə bu tədbir yeni bir Rusiya əleyhinə koalisiya kimi görünə bilər. Çünki ən deklarativ bəyanat belə, birgə fəaliyyət öhdəliyi daşıyır, yoxsa sənəd qəbul etmək nəyə lazımdır? Asiya və Afrika ölkələri arasında Rusiyanın çoxlu tərəfdaşı var ki, onlar Moskva ilə münasibətləri pozmaq istəmirlər, ümumiyyətlə, müharibəyə Qərbdə üstünlük təşkil edən dəyərləndirmədən fərqli qiymət verirlər. Buna görə də konfransda Rusiyanı tənqid edən manifestin peyda olacağını gözləmək, bəlkə də, sadəlövhlük olardı.

Asiya, Afrika və Latın Amerikası dövlətlərinin çoxu Rusiya əleyhinə koalisiya yaratmağa və ona qoşulmağa hazır deyil. Onlar müharibədən çıxış yollarını, həmçinin, hər iki tərəfin maraq və hüquqlarını nəzərə almaqla bağlı müzakirələrə bərabər əsaslarla qatılmaq istəyirlər.

- Birinci sammit yenicə başa çatmışdı ki, tezliklə ikincisinin olacağından danışmağa başladılar. Ukrayna hökuməti özü Rusiya tərəfi ilə danışıqları qadağan etdiyinə görə Rusiyanın orada iştirakı (Bu barədə Ukraynada danışılır) nə dərəcədə ehtimal olunur?

- Mən hesab edirəm ki, Rusiya tərəfindən rəsmi şəxslərlə, deputatlarla hər hansı məsləhət və danışıqları qadağan edən fərmanın qəbul edilməsi çox tələsik idi. Bəlkə, bu, 2022-ci ilin payızının konyunkturası ilə bağlı idi. O vaxt Zelenski və Putinin arasında fikir mübadiləsi təşkil etmək cəhdi var idi. Onda bu baş tutmadı və artıq qeyd olunan fərman qəbul edildi.

Belə məhdudiyyət Ukraynanı gücləndirmir, əksinə, zəiflədər. Diplomatiya milyonlarla təmasdan ibarətdir ki, onların çoxu tanışlıq, məsləhət, müzakirə xarakteri daşıyır.

Müharibənin və onun mümkün güclənməsinin (Moskvanın ultimatumu fonunda bu ehtimal olunan ssenaridır) kontekstində əlaqə axtarmaq lazımdır, heç olmasa, tərəflərin bir-birinə iddialar irəli sürməsi, faktları ötürməsi və tələbləri razılaşdırması üçün. İkitərəfli əlaqələr olmadan, vasitəçilərin iştirakı ilə belə danışıqlar mümkün deyil.


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 322   Tarix: 22 iyun 2024  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Türkiyə hərbçiləri PKK terror qruplaşmasının 11 üzvünü öldürüb

Türkiyə Silahlı Qüvvələri İraqın şimalında PKK terror qruplaşmasının 11 üzvünü öldürüb. "Report" xəbər verir ki, məlumatı Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi yayıb. Bildirilib ki, terrorçular İraqın şimalında Hakurk və Gara bölgələrində aşkarlanaraq zərərsizləşdirilib. Onların Türkiyəyə və onu

13 iyul
.

Dünyada ilk dəfə Antarktidada DOĞULAN İNSAN

Argentina vətəndaşı Emilio Palma sadəcə qeyri-adi yerdə doğulmaqla Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, o, 1978-ci ilin əvvəlində Antarktidada anadan olub. Sonrakı onilliklərdə burada daha 10 nəfər doğulub. Bununla belə, Palma rekordçu olaraq qalır. Birincisi, o

8 iyul
.

Valideynləri 14 yaşlı qızı öldürdü - FOTO

14 yaşlı qız valideynləri tərəfindən qətlə yetirilib. xarici mətbuata istinadla bildirir ki, ağlasığmaz cinayət hadisəsi İngiltərədə baş verib. Ata Simon Vickers (48) ve ana Sarah Hall (44) 14 yaşlı qızları "Scarlett Vickers"i bıçaqlayıblar. Cinayətin səbəbi açıqlanmır. Qızın valideynləri poli

10 iyul
.

ABŞ-də qadın törətmədiyi cinayətə görə 43 il həbsdə yatıb

ABŞ-də Apellyasiya Məhkəməsi qətl törətməkdə ittiham edilərək ömrünün 43 ilini həbsxanada keçirən Sandra Hemme adlı qadını günahsız bilərək həbsdən azad edib. Hakim qərar verib ki, Sandra Hemmenin vəkilləri onun faktiki günahsızlığına dair aydın və inandırıcı sübutlar təqdim ediblər. Əgər prokurorla

10 iyul
.

Türkiyədə zəlzələ oldu - İnsanlar küçəyə axın etdi - FOTO/VİDEO

Türkiyənin Afyonkarahisar bölgəsində 4,4 bal gücündə zəlzələ olub. Türkiyə KİV-ə istinadən xəbər verir ki, yeraltı təkanlar 7 kilometr dərinlikdə qeydə alınıb. 5 saniyə davam edən zəlzələ yerli əhalinin panikaya salıb. Onlar qorxaraq küçələrə axın ediblər. Türkiyənin Daxili İşlər Naziri Ali Yerlikay

11 iyul
.

Kosmosa lift çəkilir

Məşhur "Tokyo Skytree" qülləsini inşa edən Yaponiyanın "Obayashi" şirkəti kosmosa qalxmağa imkan verəcək lift tikmək niyyətindədir. Axşam.az xəbər verir ki, bu barədə "Business Insider" məlumat yayıb. Memarlar 2050-ci ildə kosmosa liftin daxil edilməsinin mümkün olacağın

10 iyul
.

Tualet üçün ən uzun növbə: 756 nəfər...

Tualet üçün ən uzun növbəyə görə dünya rekordu 2009-cu ildə Brüsselin mərkəzində 756 nəfərin tualetə növbəyə durduğu vaxt qeydə alınıb. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, tədbir BMT-nin UNICEF uşaq agentliyi tərəfindən təşkil edilmiş və hər bir iştirakçıya növbə nömrəsi olan qolbaq və tədbird

8 iyul
.

Nyu-Yorkda körpü istidən "əridi": Tarixi keçid bağlandı

ABŞ-nin Nyu-York şəhərində Bronks və Manhetteni bir-birinə bağlayan Harlem çayı üzərindəki açılıb-bağlanan körpü kilidlənib. Buna səbəb havaların həddindən artıq isinməsidir. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, polad elementlər isti səbəbindən genişlənib və mexanizm açıq vəziyyətdə sıxılıb. Körpü nəqliyya

9 iyul
.

60 ildən sonra Moskva Krasnodara dönəcək - SƏBƏB

60 ildən sonra Moskvanın iqlimi indi Krasnodar üçün xarakterik olan iqlimə bənzəyəcək. xəbər verir ki, bu nəticəyə Merilend Universitetindən amerikalı ekoloq Metyu Fitzpatrik gəlib və o, 2080-ci ilə qədər onların hava şəraitini təsvir edən 40 min yaşayış məntəqəsinin xəritəsini tərtib edib. Eksperti

9 iyul