"Ev tapşırıqlarının həcmi və formatı şagirdin yaşına, fiziki və zehni imkanlarına uyğun olmalıdır" - AÇIQLAMA

Şagirdlərin ev tapşırığı yükü uzun illərdir təhsil sistemində ciddi məsələlərdən biridir. Xüsusilə ibtidai siniflərdə bu mövzuda narahatlıq var. Tədqiqatlar göstərir ki, ev tapşırıqlarının həddindən artıq olması uşaqların asudə vaxtını əlindən alır, onların fiziki və psixoloji yorğunluğuna səbəb olur. Digərləri isə bu tapşırıqların şagirdlərin məsuliyyət hissini formalaşdırdığını və onların öyrəndiklərini möhkəmləndirdiyini düşünürlər.

Bəs görəsən şagirdlərə həddindən artıq ev tapşırıqlarının verilməsi doğrudurmu?

Təhsil eksperti Kamran Əsədov bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Məsələyə obyektiv yanaşsaq, ev tapşırıqlarının olması normaldır və tədris prosesinin ayrılmaz hissəsidir. Şagirdlər məktəbdə öyrəndiklərini praktiki şəkildə tətbiq etmədən bilikləri tam mənimsəyə bilməzlər. Lakin burada əsas məsələ tapşırıqların miqdarının və çətinlik dərəcəsinin şagirdlərin yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olub-olmamasıdır. Xüsusilə ibtidai sinif şagirdlərinin diqqət müddətinin qısa olduğunu nəzərə alsaq, onlar üçün çox yükləyici tapşırıqlar vermək effektiv olmaya bilər.

Beynəlxalq təcrübəyə nəzər yetirsək, bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə ibtidai siniflərdə ev tapşırıqları ya minimuma endirilir, ya da ümumiyyətlə verilmir. Məsələn, Finlandiya və Estoniyada ibtidai siniflərdə ev tapşırıqları çox azdır və şagirdlərin dərsdən sonra daha çox sərbəst fəaliyyətlə məşğul olması tövsiyə edilir. ABŞ və Böyük Britaniyada isə ev tapşırıqları verilir, lakin müəyyən çərçivədə saxlanılır və əsas məqsəd uşağın sərbəst düşünmə bacarığını inkişaf etdirməkdir.

Azərbaycanda vəziyyət fərqlidir. Burada məktəblərdə dərs yükü onsuz da yüksəkdir və bəzi hallarda ev tapşırıqları sadəcə şagirdləri yormaq məqsədi daşıyan rutin məşğələlərə çevrilir. Əsas məqsəd təkcə verilən tapşırıqları icra etmək deyil, uşaqlara öyrənməyi öyrətmək olmalıdır. Bunun üçün isə tapşırıqlar daha yaradıcı və maraqlı formada təşkil edilməlidir. Məsələn, riyaziyyat dərsində sadəcə çoxsaylı misal həll etdirmək əvəzinə, uşaqlara real həyat problemləri üzərində düşünmək və riyazi biliklərini tətbiq etmək imkanı yaratmaq daha effektiv ola bilər.

Bundan əlavə, ev tapşırıqları uşaqların psixi sağlamlığına da təsir edir. Çox yüklənmiş tapşırıqlar şagirdlərdə stress, yorğunluq və motivasiya itkisinə səbəb ola bilər. Xüsusilə ibtidai siniflərdə məktəbə və təhsilə marağının azalmaması üçün ev tapşırıqları balanslı şəkildə tənzimlənməlidir. Əks halda, uşaqların öyrənmə həvəsi erkən yaşlarda sönə bilər.

Əgər ev tapşırıqları zəruri sayılırsa, onların həcmi və formatı şagirdin yaşına, fiziki və zehni imkanlarına uyğun olmalıdır. Burada müəllimlərin və təhsil siyasətini müəyyən edən qurumların üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Məsələn, aşağı siniflərdə ev tapşırıqları oyun formatında verilə bilər, qrup şəklində tapşırıqlar təşkil edilə bilər və ya uşaqlara sərbəst araşdırma aparmaq üçün maraqlı mövzular təklif edilə bilər.

Son olaraq, valideynlərin də bu məsələdə aktiv iştirakı önəmlidir. Onlar övladlarına ev tapşırıqlarında tam nəzarətçi kimi deyil, motivasiya verən və istiqamətləndirən bir rolda yanaşmalıdırlar. Əks halda, uşaqlar valideynlərinin tapşırıqları həll etməsini gözləyər və müstəqil öyrənmə bacarıqları formalaşmaz.

Bütün bunları nəzərə alaraq, ev tapşırıqlarının tamamilə ləğvi düzgün yanaşma deyil, lakin onların miqdarı və keyfiyyəti daha optimal səviyyəyə gətirilməlidir. Təhsilin əsas məqsədi uşaqları zehni olaraq yükləmək yox, onlarda öyrənmə həvəsini artırmaq olmalıdır".

Çiçək Sadatova

Telegramda izləyin