"Ev işi bacarıq məsələsidir, cinsiyyət yox" - AÇIQLAMA

Cəmiyyət dəyişir, texnologiya inkişaf edir, qadınlar təhsildə və karyerada daha fəal rol alır. Amma maraqlıdır ki, bir çox ailədə yemək bişirmək, ev yığışdırmaq, uşağa baxmaq kimi məişət işləri hələ də avtomatik şəkildə qadının "məsuliyyəti" kimi qəbul olunur. Bu bölgü yazılmamış qayda kimi nəsildən-nəslə ötürülür. Bəs bunun psixoloji və sosial kökləri nədir?

Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Bu məsələ təkcə fərdi seçim deyil, kollektiv şüurun məhsuludur. Uşaqlıqdan etibarən qızlara və oğlanlara fərqli rollar öyrədilir. Qıza oyuncaq mətbəx, oğlana maşın alınması təsadüfi deyil. Sosiallaşma dediyimiz proses yəni uşağın cəmiyyətin qaydalarını mənimsəməsi çox erkən yaşlarda başlayır. Qız uşağı "səliqəli", "qayğıkeş", "evcanlı" olmağa təşviq edilir, oğlan isə daha çox "güclü", "çöldə qazanan" obrazında böyüdülür. Bu şablonlar böyüdükdə ailə daxilində davranışa çevrilir.

Digər tərəfdən, "görünməz əmək" anlayışı var. Ev işi çox vaxt pul gətirmədiyi üçün real əmək kimi qəbul olunmur. Halbuki psixoloji və fiziki enerji baxımından ciddi yükdür. Problem ondadır ki, cəmiyyət uzun müddət qadının dəyərini qayğı göstərmə qabiliyyəti ilə ölçüb. Qadın ailəyə xidmət etdikcə "yaxşı ana", "yaxşı həyat yoldaşı" sayılıb. Bu gözlənti daxili təzyiq yaradır. Bir çox qadın işi bölüşmək istəsə belə, "məni qınayarlar", "demək ki, bacarmıram" kimi düşüncələrə görə susur.

Burada günahkar axtarmaq yox, mexanizmi anlamaq vacibdir. Kişilər də çox vaxt bu bölgünü şüurlu şəkildə qurmayıb, sadəcə gördüklərini təkrarlayırlar. Beyin öyrəşdiyi modeli təhlükəsiz sayır. Dəyişiklik isə həmişə narahatlıq yaradır. Ona görə də ailədaxili rolların yenidən bölüşdürülməsi bəzən emosional müqavimətlə qarşılanır.

Psixoloji baxımdan sağlam ailədə məsuliyyətlər danışılaraq, razılaşdırılaraq bölüşdürülür. Çünki uzunmüddətli ədalətsizlik inciklik yaradır. Yığılan inciklik isə münasibətdə emosional uzaqlaşmaya səbəb olur. Əgər bir tərəf həm işləyir, həm də ev yükünün böyük hissəsini daşıyırsa, bu, tükənmişlik sindromuna aparır. Tükənmiş insan isə nə özünə, nə də münasibətə keyfiyyətli enerji verə bilir.

Məsələ bioloji fərqlərdən çox, sosial konstruksiyadır. İnsan beyni elastikdir; rollar dəyişə bilər. Ev işi bacarıq məsələsidir, cinsiyyət yox. Əgər bir ailədə məsuliyyətlər balanslı şəkildə bölüşdürülürsə, bu, uşaqlara da ötürülür və növbəti nəsil daha bərabər model görür.

Ailə daxilində ədalət yalnız hüquqi deyil, emosional məsələdir. Yemək bişirmək və ya ev yığışdırmaq kimin "vəzifəsi" yox, ailə həyatının ortaq məsuliyyətidir. Münasibətlərdə sevgi təkcə hiss deyil, həm də bölüşdürülmüş yükdür. Bölüşülməyən yük isə bir müddət sonra sevginin özünü də ağırlaşdırır".

Telegramda izləyin