Sosial mediada yaranan viral trendlər insanların davranış və əxlaqına necə təsir edir? - AÇIQLAMA

Bir zamanlar cəmiyyətin davranış kodlarını ailə, məktəb və ictimai mühit formalaşdırırdısa, bu gün həmin prosesə sosial media da aktiv şəkildə qoşulub.

Xüsusilə viral trendlər qısa müddətdə milyonlarla insana çataraq onların həyatına müxtəlif mənada təsir edə bilir.

Bəs sosial mediada yaranan viral trendlər insanların davranış və əxlaqına necə təsir edir və cəmiyyət bu prosesə nə dərəcədə hazırdır?

Sosioloq Mətanət Məmmədova bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Sosial mediada qarşımıza çıxan trendlər artıq sadəcə əyləncə vasitəsi deyil. Onlar davranışımıza, zövqümüzə, hətta əxlaqi seçimlərimizə təsir edən güclü sosial mexanizmə çevrilib. Təəssüf ki, bu axının içində könlümüzü oxşayan, dəyər yaradan kontentlərlə nadir hallarda rastlaşırıq. Əksəriyyət isə diqqət çəkmək naminə sərhədləri zorlayan, bəzən isə açıq-aşkar mənfi təsir göstərən paylaşımlardan ibarətdir.

Blogger və influenserlərin, xüsusilə də xarici məşhurların viral etdiyi videolar hər xalqın mədəni və mənəvi dəyərlərini əks etdirmir. Lakin biz yenə də həmin trendlərin ətrafında yer tapmağa çalışırıq. Çünki getdikcə real həyatla bağımız zəifləyir, virtual aləmdə isə daha çox "var oluruq". Həyatın mənasını bəzən qısa videolarda, trend səslərdə, süni şəkildə qurulmuş parlaq səhnələrdə axtarırıq. "Biz də belə yaşaya bilərikmi?", "Bizim də həyatımız belə ola bilərmi?" kimi suallar düşüncəmizi məşğul edir və zamanla reallıqla müqayisə hissimizi korlayır.

Xüsusilə yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlar üçün bu təsir daha güclüdür. Onlar demək olar ki, gözlərini virtual aləmdə açır, davranış modellərini oradan götürürlər. Gerçək həyatın təbii çətinlikləri, zəhməti, məsuliyyəti isə ekranda görünmür. Nəticədə formalaşan təsəvvürlə real həyat arasında ciddi uçurum yaranır. Gənclər gördükləri trendlərə uyğun yaşamaq istəyir, lakin həyat filtrsiz və montajsızdır.

Doğrudur, viral məzmunun içində müsbət nümunələr də olur. Müəllim-şagird münasibətini, məktəb həyatını, insanlıq dəyərlərini önə çıxaran videolar cəmiyyətə müsbət enerji ötürə bilir. Ancaq belə nümunələrin sayı azlıq təşkil edir. Əksinə, mənfi mövzular daha sürətlə yayılır, daha çox baxış və bəyənmə toplayır. Bu isə cəmiyyətin diqqət mexanizminin necə işlədiyini açıq göstərir: qalmaqal və sensasiya maarifləndirmədən daha tez cəlb edir.

Halbuki mənalı və faydalı mövzuları da viral etmək mümkündür. Kitab oxumaq mədəniyyətini təşviq edən, təbiətin qorunmasına çağıran, yaşlılara hörmət və sosial məsuliyyəti ön plana çəkən məzmunlar da geniş auditoriya toplaya bilər. Sadəcə bunun üçün həm yaradıcılıq, həm də məsuliyyət lazımdır.

Bu gün reallıq ondan ibarətdir ki, sosial platformalar həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Biz artıq viral videoları izləməklə kifayətlənmir, onlarla emosional bağ qururuq. Onlarsız darıxır, boşluq hiss edirik. Bu isə asılılıq mexanizminin klassik əlamətidir.

Çıxış yolu qadağalarda deyil, şüurlu seçimdədir. Rəqəmsal savadlılığın artırılması, valideyn nəzarətinin gücləndirilməsi və kontent istehsalçılarının sosial məsuliyyət hissinin formalaşması mühüm addımlar ola bilər. Əks halda, trend dalğası istiqaməti özü müəyyən edəcək və biz də onun axını ilə sürüklənəcəyik.

Virtual dünya qaçılmazdır, lakin seçim yenə də insana məxsusdur. Reallıqdan uzaqlaşmaq asandır, gerçəyi qorumaq isə iradə tələb edir. Gələcəyin necə formalaşacağı isə bu gün hansı məzmunu seçdiyimizdən başlayır."

Telegramda izləyin