"Təhsil pulla ölçülməməlidir, bu, təhlükəli tendensiyadır" - AÇIQLAMA

"Təhsil bir millətin gələcəyidir, onun mənəvi və intellektual pasportudur. Bakıdakı bəzi özəl liseylərdə təhsil haqqının 50-55 min manat kimi rəqəmlərə çatması, əslində, təhsilin bir "ictimai xidmət" sahəsindən çıxaraq daha çox "lüks bir brend"ə çevrilməsinin göstəricisidir. Konstitusiyamıza görə hər bir vətəndaşın təhsil almaq hüququ olsa da, maliyyə baryerləri bu qədər yüksək olanda biz istər-istəməz təhsildə "imkanlılar" və "imkansızlar" deyə kəskin bir sərhəd çəkirik. Bərabər imkanlar prinsipi ondan ibarətdir ki, istedadlı bir uşaq atasının cibindəki vəsaitdən asılı olmayaraq ən yaxşı təhsili ala bilsin. Əgər ən müasir laboratoriyalar, xarici müəllimlər və geniş dünyagörüşü formalaşdıran mühit yalnız kiçik bir qrup üçün əlçatandırsa, bu, gələcəkdə cəmiyyətdə dərin bir intellektual uçurumun yaranmasına gətirib çıxaracaq".

Bu sözləri Sonxeber.az-a təhsil eksperti Şəmsi Qoca danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, bu tendensiyanın genişlənməsi gənc nəsildə sosial ədalətsizlik hissini gücləndirir və onlarda "uğur qazanmaq üçün mütləq çox zəngin olmalısan" kimi yanlış bir qənaət formalaşdırır:

"Bu fərdi istedadın və zəhmətin önəmini azaldır, dövlət məktəblərinin nüfuzuna xələl gətirərək onları sanki "ikinci dərəcəli" müəssisələr kimi qələmə verir. Digər tərəfdən, bu qədər yüksək məbləğ ödəyən valideynlərin əsas hədəfi övladlarını xaricdə yaşamağa hazırlamaqdır ki, bu da ölkənin ən potensiallı beyinlərinin gələcəkdə Vətəndən uzaqlaşması ilə nəticələnə bilər.

Təhsil biznes deyil, təhsil işıqdır. Özəl sektorun rəqabəti qiymətlərin bahalığında deyil, biliyin keyfiyyətində və milli dəyərlərin qorunmasında olmalıdır. Bizim əsas hədəfimiz kənd məktəbində oxuyan istedadlı uşaqla paytaxtın ən bahalı liseyindəki şagirdin eyni bilik yarışında bərabər start nöqtəsində dayanmasını təmin etməkdir. Təhsilin qiyməti insanın taleyini müəyyən etməməli, insanın zəkası və əməyi öz həqiqi qiymətini tapmalıdır".

Ekspert əlavə olaraq onu da vurğulayıb ki, bu gün təhsil haqqının 50 min, hətta 100 min manat olması belə təhsilin keyfiyyəti baxımından xüsusi bir önəm daşımır:

"Mövcud situasiyada müşahidə edirik ki, əslində bu liseylərin bir çoxu mahiyyət etibarilə eyni proqramı, eyni dərsləri təqdim edir. Ortada olan mənzərə elm yarışı deyil, sadəcə rəqəmin böyüklüyü ilə aparılan mənasız və məntiqsiz bir "qiymət rəqabəti"dir. Sanki təhsil müəssisələri biliklə deyil, valideynin cibinin imkanları ilə yarışa giriblər.

Mən tam məsuliyyətimlə deyirəm: Azərbaycanda elə kənd məktəbləri var ki, oradakı tədris mühiti, müəllim fədakarlığı və şagirdin qavrayış dərinliyi o bahalı liseylərdəkindən qat-qat yüksəkdir. Çünki təhsil divarların rəngində, bufetin menyusunda və ya binanın şüşəli olmasında deyil, müəllimin şagirdin ruhuna toxuna bilməsindədir.

Bu gün o bahalı divarlar arasında qurulan "özəl sistem" sadəcə bir qrup insanın şəxsi biznes maraqları üzərində qurduğu mexanizmdir. Amma həqiqi bilik və zəka çox vaxt o dəbdəbəli otaqlarda deyil, bir kənd məktəbinin sadə partası arxasında, neft çırağının işığında (məcazi mənada desək) yetişir. Təhsili pulla ölçmək günəşin işığını satmağa bənzəyir - işıq hamı üçündür və onun əsl dəyəri qiyməti ilə deyil, neçə qaranlıq zehni işıqlandırması ilə ölçülür. Bu, sadəcə "özəl adamların özəl sistemi"dir və bu sistemin real elmi tərəqqi ilə əlaqəsi çox zəifdir".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin