"Şuşa Bəyannaməsi Türk dünyasının strateji birliyini rəsmiləşdirən tarixi sənəddir" - Bəhruz Quliyev

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin ən yüksək mərhələsini ifadə edən, iki qardaş dövlət arasında müttəfiqlik münasibətlərini hüquqi və siyasi müstəviyə daşıyan tarixi sənəddir. 2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu bəyannamə təkcə iki ölkə arasında münasibətlərin deyil, bütövlükdə Türk dünyasının və regionun gələcək təhlükəsizlik, əməkdaşlıq arxitekturasının əsasını təşkil edən mühüm siyasi sənəddir.
Şuşa Bəyannaməsinin imzalanmasının xüsusi simvolik mənası var. Sənəd Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Zəfərdən sonra işğaldan azad edilmiş Şuşada imzalanmaqla, qardaş Türkiyənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə verdiyi dəstəyin növbəti təsdiqi oldu. Bu addım həm də bütün dünyaya Azərbaycan-Türkiyə birliyinin sarsılmaz olduğunu nümayiş etdirdi.

Bəyannamənin məzmununa nəzər saldıqda görürük ki, sənəd siyasi, hərbi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və informasiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Ən mühüm məqamlardan biri qarşılıqlı hərbi yardım öhdəliyidir. Bəyannaməyə əsasən, tərəflərdən birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və ya beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına qarşı təhdid və ya təcavüz olduğu halda, bir-birinə lazımi dəstək göstərmək barədə razılığa gəliblər.

Sənəddə müdafiə sənayesində əməkdaşlığın gücləndirilməsi, silahlı qüvvələrin müasir tələblərə uyğun inkişaf etdirilməsi, birgə hərbi təlimlərin keçirilməsi və təhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanın artırılması da öz əksini tapıb. Bu müddəalar regionda sülhün və sabitliyin təmin olunmasına xidmət edən mühüm amillərdən biridir.
Şuşa Bəyannaməsi iqtisadi əməkdaşlıq baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Sənəddə nəqliyyat-kommunikasiya layihələrinin inkişafı, beynəlxalq dəhlizlərin genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyi və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi məsələləri xüsusi yer tutur. Xüsusilə, regionun nəqliyyat xəritəsini dəyişdirəcək layihələrin reallaşdırılması istiqamətində ortaq mövqe ifadə olunub.

Bəyannamədə Türk dünyasının birliyi, ortaq tarixi və mədəni irsin qorunması, gənclər siyasəti, təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi də mühüm prioritet kimi müəyyənləşdirilib. Bu, sənədin yalnız hərbi-siyasi deyil, həm də mənəvi və sivilizasiya xarakterli əhəmiyyət daşıdığını göstərir.

Bu gün Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin yol xəritəsi olmaqla yanaşı, regionda yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasının əsas sütunlarından biri hesab olunur. Sənəd Ulu Öndər Heydər Əliyevin "Bir millət, iki dövlət" fəlsəfəsinin siyasi-hüquqi ifadəsi, Türk dünyasının həmrəyliyinin və strateji əməkdaşlığının parlaq nümunəsidir.
Şuşa Bəyannaməsi göstərdi ki, Azərbaycan və Türkiyə yalnız dost və qardaş ölkələr deyil, eyni zamanda ortaq maraqları, ortaq təhlükəsizlik məkanı və ortaq gələcək vizyonu olan müttəfiq dövlətlərdir. Bu sənədin tarixi əhəmiyyəti də məhz bundan ibarətdir. Azərbaycandan yüksələn bu birlik modeli bu gün regionun sabitliyi, təhlükəsizliyi və inkişafı üçün etibarlı təminatlardan biri kimi çıxış edir.

Bəhruz Quliyev
Səs qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert

Telegramda izləyin