"Süni intellekt nə bəladır, nə də sehrli çubuq" - Təhsil eksperti

"Süni intellekt alətləri artıq həyatımızın və müasir məktəblinin reallığının bir hissəsidir. Bu səbəbdən məsələyə qadağalarla deyil, düzgün istiqamətləndirmə prizmasından yanaşmalıyıq. Şagirdlərin ChatGPT və digər oxşar texnologiyalardan istifadəsi birtərəfli qiymətləndirilə bilməz. Çünki bu alətlər düzgün istifadə olunduqda informasiyaya sürətli çıxış təmin edən, fərdi öyrənmə prosesini dəstəkləyən və yaradıcı düşüncəni inkişaf etdirən əvəzsiz köməkçiyə çevrilir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a təhsil eksperti Şəmsi Qoca danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, bu texnologiyanın kor-koranə və ifrat istifadəsi ciddi pedaqoji risklər də yaradır:

"Şagird verilən esseni, riyazi məsələnin həllini və ya bədii mətnin təhlilini özü düşünmək əvəzinə tamamilə maşına yazdırdıqda, bu, yaradıcı təfəkkürü zəiflədir, beyni tənbəlləşdirir və kitabxana, arxiv araşdırmaları vasitəsilə formalaşan fundamental tənqidi düşünmə bacarıqlarını sıradan çıxarır. Xüsusilə milli tariximiz, ədəbiyyatımız və tarixi toponimlərimiz barədə süni intellektin tez-tez uydurma və təhrif olunmuş məlumatlar, yəni "hallüsinasiyalar" yaratdığını nəzərə alsaq, şagirdin mənbələri yoxlamaq vərdişindən məhrum olması onu asanlıqla yanlış informasiyanın qurbanına çevirə bilər.

Bu vəziyyətdən çıxış yolu məktəblərdə və ailədə "süni intellekt savadlılığı"nın formalaşdırılması, eləcə də təhsil sistemində qiymətləndirmə metodikasının yenilənməsidir. Müəllimlər internetdən və ya süni intellektdən asanlıqla köçürülə bilən mexaniki tapşırıqlardan uzaqlaşmalı, şagirdlərin sinifdəki canlı müzakirələrinə, arqument irəli sürmək və hadisələrə müstəqil yanaşmaq bacarıqlarına daha çox önəm verməlidirlər. Şagirdlərə öyrədilməlidir ki, süni intellekt mətni və ya ideyanı sıfırdan yaradan vasitə deyil, onların öz təfəkkürünün və əməyinin məhsulu olan yazıları qrammatik və üslubi baxımdan zənginləşdirən köməkçi alətdir.

Yekun olaraq, süni intellekt nə təhsil üçün mütləq bir bəladır, nə də sehrli çubuqdur; o, sadəcə çox güclü bir alətdir. Bu alətin şagirdi korşaldan bir asılılığa, yoxsa onu zirvəyə aparan bir pilləyə çevrilməsi bizim bu prosesi necə idarə etməyimizdən asılıdır. Əsas məqsəd texnologiyanın qulu olan deyil, onu milli-mənəvi dəyərlər və tənqidi təfəkkür əsasında idarə edən bir nəsil yetişdirməkdir".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin