İnsan öldükdən sonra onun sosial şəbəkə hesablarına kimin müdaxilə etmək hüququ var? - AÇIQLAMA

Rəqəmsal texnologiyaların həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrildiyi müasir dövrdə insanın ölümündən sonra onun sosial şəbəkə hesablarının taleyi də hüquqi müzakirə mövzusuna çevrilib.

Bir çox hallarda yaxınları vəfat etmiş şəxsin hesabını bağlamaq, xatirə hesabına çevirmək və ya şəxsi məlumatlarına çıxış əldə etmək istəyirlər.

Bəs Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, insan öldükdən sonra onun sosial şəbəkə hesablarına kimin müdaxilə etmək hüququ var?

Hüquqşünas Xanım Yusifova bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Azərbaycan qanunvericiliyində sosial şəbəkə hesablarının miras kimi ötürülməsini birbaşa tənzimləyən ayrıca norma mövcud deyil. Bununla belə, məsələyə mülki hüquq, şəxsi məlumatların qorunması və vərəsəlik hüququ baxımından yanaşmaq mümkündür.

Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin vərəsəliklə bağlı müddəalarına əsasən, vəfat etmiş şəxsin əmlak xarakterli hüquq və vəzifələri vərəsələrə keçir. Lakin sosial şəbəkə hesabları təkcə əmlak elementi deyil, həm də şəxsi yazışmaları, şəkilləri, videoları və digər fərdi məlumatları özündə ehtiva etdiyindən onların idarə olunması daha mürəkkəb hüquqi məsələdir.

Əgər vəfat edən şəxs sağlığında hər hansı bir şəxsə hesablarını idarə etmək səlahiyyəti verməyibsə və ya bu barədə vəsiyyətnamə tərtib etməyibsə, yaxın qohumların həmin hesablara birbaşa daxil olmaq hüququ yaranmır. Hətta ailə üzvlərinin belə hesabın şifrəsini dəyişdirməsi, yazışmaları oxuması və ya hesab adından paylaşım etməsi müəyyən hallarda hüquqi mübahisələrə səbəb ola bilər.

Digər tərəfdən, sosial şəbəkə platformalarının öz daxili qaydaları da mühüm rol oynayır. Bir sıra platformalar ölüm haqqında şəhadətnamə və qohumluq əlaqəsini təsdiq edən sənədlər təqdim edildikdə hesabın silinməsinə və ya xatirə hesabına çevrilməsinə imkan verir. Lakin bu, hesabdakı bütün məlumatlara tam çıxış hüququnun verilməsi anlamına gəlmir.

"Fərdi məlumatlar haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa əsasən, şəxsi məlumatların qorunması prinsipi şəxsin ölümündən sonra da müəyyən mənada əhəmiyyətini saxlayır. Buna görə vəfat etmiş şəxsin şəxsi yazışmalarının, foto və videolarının onun iradəsinə zidd şəkildə yayılması hüquqi məsuliyyət yarada bilər.

Nəticə etibarilə, insan öldükdən sonra onun sosial şəbəkə hesablarına müdaxilə hüququ avtomatik olaraq ailə üzvlərinə və ya qohumlarına keçmir. Bu məsələ həm vərəsəlik hüququnun, həm şəxsi məlumatların qorunmasının, həm də sosial şəbəkə platformalarının daxili qaydalarının birgə qiymətləndirilməsi əsasında həll olunur".

Telegramda izləyin