"Süni intellekt ekosisteminin inkişafı üçün zəruri texnoloji infrastrukturun formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb" - DEPUTA

"Rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026-2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı Azərbaycanın rəqəmsal iqtisadiyyat quruculuğunda yeni mərhələyə keçidini ifadə etməklə yanaşı həm də innovasiya ekosisteminin maliyyə dayanıqlığının gücləndirilməsi, İKT ixracının artırılması və Azərbaycanın regional texnologiya mərkəzinə çevrilməsidir".

Bunu Sonxeber.az-a danışan deputat Cavanşir Paşazadə bildirib.

Deputat qeyd edib ki, Azərbaycanın regional texnologiya mərkəzinə çevrilməsi məqsədi ilə vençur maliyyələşdirilməsi, kraudfandinq və "mələk investorlar" institutunun hüquqi bazasının yaradılması, yerli və beynəlxalq vençur kapitalı fondlarının iştirakı ilə "Fondlar Fondu"nun formalaşdırılması, yerli innovativ məhsulların dövlət satınalmalarında dəstəklənməsi, açıq məlumatların API-lər vasitəsilə biznes və startaplar üçün əlçatan edilməsi, eləcə də "Rəqəmsal Səyyah" və "Rəqəmsal İstedad" vizalarının tətbiqi və frilanserlər üçün vergi güzəştlərinin təmin olunması nəzərdə tutulur:

"Bu hədəflərə nail olmaq üçün hazırlanmış qanunvericilik paketi Azərbaycanın yaxın illərdə texnoloji inkişafının hüquqi təməlini formalaşdıran ən əhatəli islahatlardan biridir. Qanunvericiliyə təklif edilən dəyişikliklər Azərbaycanın texnoloji inkişafının hüquqi əsaslarını formalaşdıran, 34 qanuna, 9 Prezident fərmanına və 3 Nazirlər Kabineti qərarına dəyişiklikləri nəzərdə tutan kompleks islahat paketidir. İslahatların əsas məqsədi Azərbaycanı texnologiya şirkətləri, innovativ bizneslər və investorlar üçün regionun ən cəlbedici mərkəzlərindən birinə çevirməkdir.

Paket beş əsas istiqaməti əhatə edir:

Hüquqi aydınlığın təmin edilməsi

İlk dəfə olaraq qanunvericilikdə rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt, innovasiya məhsulu, kibertəhlükəsizlik, texnologiya transferi və frilanser fəaliyyəti anlayışları hüquqi baxımdan dəqiq müəyyən edilir.
Vençur kapitalı fondlarının hüquqi statusu müəyyən edilir və kiçik və orta həcmli fondlar üçün sadələşdirilmiş qeydiyyat mexanizmi yaradılır ki, bu da innovasiya layihələrinin maliyyələşdirilməsini asanlaşdıracaq.

Rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahələrində fəaliyyət göstərən şirkətlər üçün 20 illik vergi güzəştləri nəzərdə tutulur. Yüksəkixtisaslı texnologiya mütəxəssisləri üçün 0 faiz gəlir vergisi tətbiq edilir.
Sosial sığorta yükünün azaldılması, SaaS və bulud xidmətləri üzrə vergi maneələrinin aradan qaldırılması, texnoloji avadanlıqların idxalının gömrük rüsumu və ƏDV-dən azad edilməsi təklif olunur.

Müasir vençur kapitalı ekosisteminin qurulması

İlk dəfə olaraq beynəlxalq praktikada geniş istifadə olunan SAFE və Convertible Note investisiya alətləri qanuniləşdirilir.
ESOP (Employee Stock Ownership Plan) mexanizmi hüquqi status qazanır və startapların yüksək ixtisaslı kadrları şirkət payı əsasında cəlb etməsinə imkan yaradır. Vençur investisiyaları üçün vergi stimulları tətbiq edilir, vençur fondlarının investisiya gəlirləri vergidən azad olunur və ayrıca kraudfandinq üzrə hüquqi mexanizm yaradılır.

Tədqiqat və innovasiyanın təşviqi

R&D (Tədqiqat və İnkişaf) xərclərinə 2,5 əmsalı tətbiq edilməklə onların vergitutulan mənfəətdən çıxılması nəzərdə tutulur.
Patentlərin, proqram təminatlarının və digər intellektual mülkiyyət obyektlərinin kommersiyalaşdırılması üçün vergi təşviqləri müəyyən edilir.
İnnovasiya fəaliyyətində uğursuz eksperimentlərin vergi baxımından əlavə risk yaratmaması üçün hüquqi mexanizmlər formalaşdırılır.

İstedadların cəlbi və bazara çıxış

İlk dəfə olaraq "Rəqəmsal səyyah" (Digital Nomad) Visa tətbiq edilir.
Texnologiya şirkətləri üçün valyuta əməliyyatlarının liberallaşdırılması və beynəlxalq ödənişlərin sadələşdirilməsi nəzərdə tutulur. Dövlət satınalmalarında startaplar və innovativ məhsullar üçün xüsusi imkanlar yaradılır, pilot layihələrin həyata keçirilməsi və innovativ həllərin dövlət tərəfindən əldə olunması təşviq edilir.

Süni İntellekt

Müasir texnologiyaların, xüsusilə süni intellektin dövlət idarəçiliyinə və cəmiyyət həyatına inteqrasiyası Fəaliyyət Planının əsas strateji prioritetlərindən biridir. Bu istiqamətdə yüksəksəviyyəli hesablama infrastrukturunun qurulması, dövlət xidmətlərinin süni intellekt əsaslı həllərlə təkmilləşdirilməsi və süni intellektin milli strateji prioritet kimi inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur".

Deputat vurğulayıb ki, artıq "mygov" platformasında vətəndaşlara 24/7 rejimində xidmət göstərəcək virtual vətəndaş köməkçisinin ilkin versiyası istismara verilib:

"Bununla yanaşı, səhiyyə, gömrük və təhsil sahələrini əhatə edən, digər dövlət qurumları ilə birgə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan potensial süni intellekt həlləri də müəyyən edilib. Bu yanaşmanın əsas məqsədi dövlət vəsaitlərindən səmərəli istifadəni təmin etmək, bir dövlət qurumunda uğurla tətbiq olunan süni intellekt həllərinin digər dövlət qurumlarında da təkrar istifadəsini təşviq etməkdir.

Süni intellekt ekosisteminin inkişafı üçün zəruri texnoloji infrastrukturun formalaşdırılması istiqamətində də mühüm addımlar atılıb. Milli hesablama gücünün yaradılması məqsədilə 64 qrafik prosessorun (GPU) təchizatçısının seçimi yekunlaşdırılıb və avadanlıqların ilin sonunadək quraşdırılması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda, innovativ həllərin təhlükəsiz və çevik şəkildə tətbiqini təmin etmək məqsədilə süni intellekt üzrə "Tənzimləyici test mühiti" (Regulatory Sandbox) yaradılır. Müvafiq hüquqi akt layihəsi və əməliyyat modeli üzrə işlər artıq yekun mərhələdədir. Bu çərçivədə uğurla sınaqdan keçmiş süni intellekt həllərinin ölkə miqyasında tətbiqi üçün hüquqi baza formalaşdırılacaq və onların dövlət xidmətlərinə tam inteqrasiyası təmin ediləcək. Qanunvericilik işləri ilə paralel olaraq, avtonom nəqliyyat həllərinin tətbiqi istiqamətində də araşdırmalara başlanılıb".

Telegramda izləyin