İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAAzərbaycanın xarici ticarətində ilin ilk yarısında diqqətçəkən dəyişiklik baş verib. Yanvar-iyun aylarında ölkənin idxalı ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 27,6 faiz azalaraq 8,34 milyard dollar təşkil edib. Rəqəmlər ilk baxışdan Azərbaycanın xaricdən daha az məhsul almağa başladığını göstərsə də, idxalın azalmasının arxasında yalnız daxili tələbin zəifləməsi dayanmayıb. İdxalın strukturunda baş verən dəyişikliklər, ayrı-ayrı məhsul qrupları üzrə qiymət və həcm fərqləri də yekun göstəriciyə təsir edə bilər. Bu vəziyyət isə başqa bir sualı gündəmə gətirir: idxalın belə ciddi azalması Azərbaycan bazarında məhsul bolluğuna, qiymətlərə və istehlakçıların seçim imkanlarına necə təsir edəcək?

Digər tərəfdən, daxili istehsalın idxalı əvəzləməsi baş verirsə, bu, yerli sahibkarlar və istehsalçılar üçün hansı imkanları yarada bilər? Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, ilin ilk altı ayında qeyri-neft-qaz sənayesində 4,1 faiz, kənd təsərrüfatında isə 2,2 faiz artım qeydə alınıb.
İdxal 27,6% azaldı: Azərbaycanda xaricdən məhsul alışları niyə kəskin düşüb? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMAMövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Sonxeber.az-a açıqlamasında bildirdi ki, idxalın 27,6 faiz azalması ilk baxışda Azərbaycanın xaricdən daha az məhsul aldığı təsəvvürü yaradır, amma bunu birbaşa daxili tələbin zəifləməsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Burada əsas məsələ idxalın hansı məhsullar hesabına azaldığıdır. Onun sözlərinə görə, son məlumatlar göstərir ki, azalma bütün məhsul qruplarında eyni deyil; bəzi ərzaq məhsullarının və digər istehlak mallarının idxalı davam edir: "Buna görə 27,6 faizlik ümumi geriləmənin müəyyən hissəsi böyük həcmli investisiya, sənaye və digər qeyri-ərzaq məhsullarının idxalındakı dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Əgər idxalın azalması yerli istehsalın artması hesabına baş verirsə, bu, Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün müsbət haldır. Yəni əvvəllər xaricdən gətirilən məhsulun ölkə daxilində istehsal olunması həm valyutanın ölkədən çıxmasının qarşısını alır, həm də yerli sənaye və kənd təsərrüfatının inkişafına stimul verir. Son dövrdə kənd təsərrüfatında və emal sektorunda artımın müşahidə olunması bu baxımdan müəyyən imkanların formalaşdığını göstərir.

Amma idxalın azalmasının digər səbəbi daxili tələbin və investisiya fəallığının zəifləməsi olarsa, mənzərə dəyişir. Çünki maşın və avadanlıq, xammal, tikinti materialları və digər istehsal vasitələrinin idxalının azalması gələcəkdə investisiyaların və istehsalın artım tempinə mənfi təsir göstərə bilər.
Daxili bazara təsir də məhsul qruplarından asılı olacaq. Əgər idxalı azalan məhsulların yerli istehsalı kifayət qədərdirsə, bazarda ciddi problem yaranmaya bilər. Əksinə, daxili istehsalın ödəyə bilmədiyi məhsulların idxalı kəskin azalarsa, təklif məhdudlaşa və qiymətlər yüksələ bilər. Xüsusilə ərzaq, dərman, xammal və bəzi sənaye məhsullarında belə risk daha həssasdır.

Digər tərəfdən, idxalın azalması avtomatik olaraq qiymətlərin artacağı demək deyil. Xarici məhsullara tələbin azalması, dünya bazarında qiymətlərin ucuzlaşması və manatın sabit qalması idxal xərclərini aşağı sala bilər. Bu halda idxalın fiziki həcmi və dəyəri azalmaqla yanaşı, daxili qiymətlərə də ciddi təzyiq yaranmaya bilər.

Məncə, 27,6 faizlik azalmanı qiymətləndirərkən əsas sual "Azərbaycan daha az məhsul alırmı?" yox, "Azərbaycan niyə daha az məhsul alır?" olmalıdır. Əgər səbəb yerli istehsalın idxalı əvəz etməsidirsə, bu, iqtisadiyyat üçün müsbət struktur dəyişikliyidir. Əgər səbəb daxili tələbin, investisiyaların və biznes fəallığının zəifləməsidirsə, bu artıq diqqətlə izlənilməli siqnaldır.

Ən müsbət ssenari isə idxalın azalmasının yerli istehsalın artması ilə paralel getməsidir. Bu halda Azərbaycan həm xarici valyutaya qənaət edir, həm qeyri-neft iqtisadiyyatını genişləndirir, həm də daxili bazarın daha böyük hissəsini öz istehsalı hesabına təmin edir".


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
İqtisadiyyat   Baxılıb: 924   Tarix: 14 avqust 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Türk lirəsi tarixi minimuma düşdü

Qlobal iqtisadi vəziyyət və Türkiyənin daxili maliyyə bazarında baş verən sarsıntılar türk lirəsinin növbəti dəfə dəyər itirməsinə səbəb olub. xəbər verir ki, Türkiyədə 1 dollar 50 lirəni, yəni bütün zamanların ən yüksək nöqtəsini keçib

2 noyabr
.

Hesablama Palatasının xərclər smetası 25 %-ə yaxın artırılır

Hesablama Palatasının 2027-cı il üçün xərclər smetası 14 milyon 275 min 962 manat təşkil edəcək. "Report"un məlumatına görə, bu, 2026-cı illə müqayisədə 24,6 % çoxdur. Palata gələn il təkcə əməyin ödənişinə 12 milyon 889 min 193 manat yönəldəcək ki, bu da bu ilə nisbətən 30 % çoxdur. Hesablam

16 noyabr
.

Bu günə olan qızıl və gümüş qiymətləri

Azərbaycanda 3 noyabr 2026-cı il tarixinə olan rəsmi göstəricilərinə əsasən, qızılın və gümüşün qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 634.3605 manat, 1 qramı 213.30 manat təşkil edib. 1 qram qızılın qiyməti 99 əyyar təmiz qızıl üçün 213.30 manat, 750 əyyar İtalya

3 noyabr
.

Azərbaycana gətirilən bahalı avtomobillərin sayı artdı - Rəqəmlər

Oktyabrda Azərbaycanın avtomobil bazarında median qiymət 3.7 faiz artaraq 19 500 manata çatıb. Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasından (AQP) -a bildirilib ki, bu yüksəliş real bahalaşma ilə deyil, satışa çıxarılan nəqliyyat vasitələrinin tərkibinin dəyişməsi ilə bağlıdır. Palatanın hesablamaların

15 noyabr
.

DVX: İxrac olunan təkrarsığorta xidmətlərinə 25 %-lik vergi güzəşti nəzərdə tutulur"

Azərbaycanda təkrarsığorta xidmətlərinin xaricə satışına vergi güzəştləri şamil ediləcək. "Report" xəbər verir ki, bunu İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin baş idarə rəisi Nicat İmanov Milli Məclisin İqtisadi siyasət sənaye və sahibkarlıq komitəsinin bu gün keçirilən iclasınd

6 noyabr
.

Qızıl bazarında son vəziyyət

2026-cı il noyabrın 4-nə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, qızılın 1 unsiyası 6 670,1795 manat, 1 qramı isə 214,45 manat təşkil edir. Əyyarlara və mənşəyinə görə 1 qram qızılın qiyməti isə 99 əyyar (təmiz qızıl) - 214,45 manat, 750 əyyar (İtalyan qızılı) - 161,0

4 noyabr
.

Azərbaycanda qızıl bahalaşdı, yoxsa ucuzlaşdı?

Azərbaycanda 2026-cı il 2 noyabr tarixinə olan qızılın qiyməti açıqlanıb. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, 1 unsiya qızılın qiyməti 6 796.43 manat, 1 qram qızılın baza qiyməti isə 218.51 manat təşkil edib. Qiymətlər əyyar və mənşəyə görə dəyişir. Belə ki, 99 əyyar (Təmiz qızıl) - 218.51 manat

2 noyabr
.

Azərbaycanda yük daşımalarının avtomobil nəqliyyatından dəmir yoluna keçirilməsi planlaşdırılır

Azərbaycanın nəqliyyat sektorunda 2060-cı ilə qədər elektrik avtomobillərinin xüsusi çəkisi 100 % təşkil edəcək, eləcə də alternativ yanacaq növlərinə keçid ediləcək. xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycanın Uzunmüddətli Aşağıkarbonlu İnkişaf Strategiyasında deyilir. Qeyd olunur ki, ölkənin ümumi istixan

10 noyabr
.

Qızıl və gümüş bahalaşıb

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 1,42% artaraq 4 132.6 ABŞ dollarına bərabər olub. "AzPolitika" birja məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, COMEX-də gümüşün bir unsiyasının qiyməti də 2,14% artaraq 53.06 dollar təşkil edib

9 noyabr