İşdən çıxarılan şəxslərin kredit borcunu sığorta ödəyəcək? - Ekspertdən AÇIQLAMA

İşini itirən vətəndaşların kredit öhdəliklərinin sığorta şirkətləri tərəfindən qarşılanmasını nəzərdə tutan mexanizm gözlənilməz gəlir itkisi ilə üzləşən şəxslərin maliyyə yükünün azaldılması baxımından əhəmiyyət daşıyır. Belə bir sistemin tətbiqi bankların kredit siyasətinə, sığorta şirkətlərinin öhdəliklərinə və müştərilərin borc münasibətlərinə təsir göstərə bilər. Bununla yanaşı, sığortadan yararlanma şərtləri, işsizliyin hansı hallarda sığorta hadisəsi sayılması, ödənişlərin müddəti və məbləği kimi məsələlərin dəqiq müəyyənləşdirilməsi vacibdir.

Bəs, işini itirən vətəndaşların kredit borclarının sığorta hesabına ödənilməsi hansı şərtlərlə mümkün ola bilər? Bu mexanizmdən yararlanmaq üçün hansı məhdudiyyətlər nəzərdə tutulmalı, kredit borcunun tam və ya qismən qarşılanması hansı hallarda həyata keçirilməlidir və belə bir sistem vətəndaşların maliyyə yükünü nə dərəcədə azalda bilər?
Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a açıqlama verən bank eksperti Emin Kərimov bildirib ki, belə bir sığorta mexanizminin tətbiqi gələcəkdə kredit götürən şəxs işsiz qaldığı zaman onun kredit tarixçəsinin korlanmasının, bankın isə problemli kreditlə üzləşməsinin qarşısını ala bilər. Lakin bu mexanizmin tətbiqi zamanı bir sıra nüanslar, xüsusilə də saxtakarlıq və sui-istifadə hallarının qarşısının alınması nəzərə alınmalıdır.

"Belə ki, bəzi şəxslər kredit ödənişindən yayınmaq və öhdəliklərini yerinə yetirməmək məqsədilə bilərəkdən işsiz olduqlarını və ya gəlirlərini itirdiklərini bildirərək sığorta paketindən yararlanmağa cəhd edə bilərlər. Buna görə də xüsusi nəzarət və tənzimləmə mexanizmlərinin tətbiqi vacibdir. Şəxsin həqiqətən işsiz olub-olmaması, hansı səbəbdən işdən ayrılması, ixtisara düşməsi və ya öz istəyi ilə işdən çıxması kimi hallar araşdırılmalıdır. Sığorta ödənişi də bu nüanslar nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir. Əsas məqsəd mexanizmdən sui-istifadəyə yol verilməməsi və sığorta dəstəyinin həqiqətən işini itirmiş, bu ödənişə ehtiyacı olan şəxslərə yönəldilməsidir. Vətəndaşın borc yükünə gəldikdə isə, şəxs kredit götürdükdən sonra işini itirərsə və ödənişlərini həyata keçirə bilməzsə, onun borcunun üzərinə cərimələr əlavə olunur. Məsələn, 100 manatlıq ödəniş gecikmə nəticəsində 110 və ya 120 manata yüksələ, borc yükü tədricən arta bilər. Belə halların qarşısının alınması üçün sığorta ödənişlərinin kredit borcunun ödənilməsinə yönəldilməsi şəxsin maliyyə öhdəliklərinin tənzimlənməsinə müsbət təsir göstərə bilər. Nəticədə vətəndaş əlavə cərimə yükündən qorunar və işə düzəldikdən sonra kredit ödənişlərini davam etdirə bilər".

Ekspert bildirib ki, ümumilikdə, bu, müsbət iqtisadi və maliyyə alətidir:

"Şəxs öz kredit öhdəliklərini sığortalamaqla işsiz qaldığı və ya ödəniş qabiliyyətini itirdiyi dövrdə sığorta vasitəsilə kredit ödənişlərinin həyata keçirilməsini təmin edə bilər. Doğrudur, kredit götürülərkən sığorta üçün əlavə xərcin ödənilməsi kreditin ümumi dəyərini artıra bilər. Lakin sığortalanan öhdəliyin həcmini və gələcəkdə yarada biləcəyi iqtisadi faydanı nəzərə alsaq, bu mexanizmin tətbiqi daha məqsədəuyğundur. İşin itirildiyi dövrdə sığortaya ödənilən məbləğ vətəndaşın maliyyə baxımından çətin vəziyyətə düşməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər. Bu mexanizmin əsas hədəfi əhalinin işsiz qaldığı dövrdə həddindən artıq borclanmasının qarşısını almaqdır. Məhsulun illər əvvəl bazara çıxarılması daha məqsədəuyğun olardı, lakin hazırkı mərhələdə tətbiqi də müsbət addımdır. Gələcəkdə bu mexanizm həm vətəndaşların borc yükünün artmasının qarşısını ala, həm də bankların problemli və toksik aktivlərlə bağlı risklərini azalda bilər".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin