Maaşların artırılması dolları bahalaşdıracaq? – Deputat və ekspert fərqli düşünür

"Tarixi Nadir" kitabını yarıyadək oxumuşam ancaq maaş artımı ilə manatın devalvasiyası arasında birbaşa əlaqə quranları başa düşmürəm. Nəzərə almaq lazımdır ki, maaşların artımı hər kəsi əhatə etmir və müəyyən sahələrdə çalışan insanlara şamil ediləcək".

Bunu Sonxeber.az-a Milli Məclisin deputatı Rüfət Quliyev maaşların artırılması ilə bağlı sərəncamların gələcəkdə manatın devalvsiyası ilə nəticələnə biləcəyinə dair ekspert fikrinə münasibət bildirərkən deyib.

Onun sözlərinə görə, Prezident İlham Əliyevin minimum əmək haqqının və bir sıra sahələrdə aylıq vəzifə maaşlarının artırılması ilə bağlı ötən gün imzaladığı sərəncamlar insanların sosial rifahının yüksəldilməsi üçündür:

" Bu, dövlətin sosialyönümlü siyasətin ən bariz göstəricisidir. Digər tərəfdən neftin dünya bazar qiyməti 60 dollardan bir az artıq səviyyədə dəyişir. Ehtimal var ki, 1 barel neftin qiyməti artsın. Belə ki, Oman körfəzində tankerlərin vurulması "qara qızıl"ın qiymətinin artmasına rəvac verə bilər. Dünya bazarında neftin qiymətində dəyişikliklər müşahidə olunur, lakin bu, kəskin xarakter almayıb.

Dövlət büdcəsində 1 barel neftin qiymətini 60 dollardan götürmüşük. Builki, 2019-cu ilin büdcəsinin əvvəlki büdcələrdən fərqi ondan ibarətdir ki, daha adaptasiya olunmuş və reaksiya verə biləndir. Yəni dövlət büdcəsində dəyişikliklər edib makro-iqtisadi sabitliyi saxlamaq mümkündür.

Əgər neftin qiymətində, makro-iqtisadi göstəricilərdə, tədiyyə balansında kəskin dəyişiklik yoxdursa, devalvasiyadan söhbət gedə bilməz. Bunu dünya təcrübəsi, iqtisadi nəzəriyyə göstərir. Maaş artımının devalvasiyaya təsir etməsindən söhbət gedə bilməz, lakin cüzi təsir imkanı var. Lakin bunun baş verə biləcəyini proqnozlaşdırmıram. Bunun baş verməsi üçün neftin qiyməti kəskin ucuzlaşmalıdır.

Milli iqtisadiyyata zərəri olmayanadək manatın məzənnəsinin sabit saxlanılmasının tərəfdarıyam. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, dollarların hərraca çıxarılması zamanı tələb təklifi üstələmir. Əgər tələb təklifi davamlı olaraq üstələsə, yəni dollara meyillik artsa, bu, təsirini göstərəcək.

İşsizlik 5 faiz civarında saxlanılır. İnflyasiya nəzarət altındadır. Devalvasiya ilə bağlı bu qorxunc ssenarilərin verilməsinin əleyhinəyəm. Stabil inkişaf gedir, stabil artım var. İnflyasiya və işsizlik bazar iqtisadiyyatının göstəricilərindən biridir və bu, qaçılmazdır. İnflyasiya qaçılmazdır, lakin onu idarəetmə üsulları var. Dövlət bu addımları həyata keçirir, inflyasiyanın qarşısını alan alətlərdən istifadə edir.

Bunun ən gözəl örnəyi ölkədə kiçik və orta sahibkarlığın inkişafıdır. Daxili istehsalı artırmaq və xaricdən ölkəyə gətirilən malların həcminin azaldılması yolu ilə xaricə valyuta axınının qarşısı alınır. Manatın indiki məzənnəsi həm istehsalçılar, həm də idxalçılar üçün maraqlıdır. Normal və rahat formada iş gedir. Bu da inflyasiyanın qarşısını alan alətlərdən biridir.
İşbazlar olub, var və olacaq. Müəyyən biznesmenlər maaş artımından istifadə edərək qiyməti artırırlar. Burada da tələb və təkif qanunu var. Bazarda mal çox olanda qiymət aşağı düşür. Yəni tələb təklifi üstələyəndə qiymət qalxır, əksi olanda isə qiymət aşağı düşür, ya da yerində qalır.

Təbiidir ki, maaşların artırılması infyasiyaya müəyyən dərəcədə təsir edəcək. Bu, iqtisadiyyatın qanunudur. İnflyasiyaya təsiretmə gücü maaşların artımının əhatə dairəsinin genişliyindən asılıdır. Bahalaşma 0,5-1% ola bilər, lakin bu, zərurətdən yaranır".

Xatırladaq ki, iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli "Facebook" sosial şəbəkəsində maaş artımı məsələsinə toxunaraq 1 dolların 2 manat ola biləcəyinə ehyam vurub: "Minimum əmək haqqının 250 manata çatması, çox sayda dövlət-hökumət qulluqçularının maaşının 40% artması yaxşı xəbərdir. Azərbaycanda maaşlar çox aşağıdır, qalxmalıdır, yəqin ki, təqaüdlər də qalxacaq, bunu da etmək lazımdır. Amma....

Ölkə iqtisadiyyatı parazitdir və bəsit sistem üzərinə inşa edilib, ölkə əlavə dəyər yaratmır, ixracın 91,2%-i enerji resurslarıdır, ciddi valyuta gətirən tək sahə də təbii sərvətlərdir. Deməli manatla ödənilən maaşlar, təqaüdlər artırsa, büdcəyə ödəmək üçün Neft Fondundan götürülən dollar da artmalıdır ki, onu manata çevirib artmış xərcləri ödəyəsən, ya da, dollar olaraq məbləğ dəyişməyəcək, amma həmin dolların manat ekvivalenti artacaq - Necə? Çox sadə: Dollar indiki 1.70 manat məzənnəsindən 2 manat və daha yuxarı məzənnəyə qalxacaq - vəssalam.

Maddi nemətlər istehsal edə, əlavə dəyər yarada bilməyən ölkələrdə maaş-təqaüd artımı həmişə inflyasiyanı yüksəldir, milli valyutanın məzənnəsini aşağı salır. Məncə, bu gün verilən maaş artımı qərarı gələcək devalvasiyanın müjdəsidir, çox güman, sentyabrda başqa məzənnə rejimi görəcəyik. Belə..."

Məftun Salmanov

Telegramda izləyin