"Artilleriya tanrısı" General Əliağa Şıxlinskinin HƏYAT YOLU

Aprelin 23-də görkəmli sərkərdə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ordusunun qurucularından biri Əliağa Şıxlinskinin anadan olmasının 155-ci ildönümüdür.

Sonxeber.az hərbi xadimin həyat yoluna nəzər salıb.
Əliağa Şıxlinski 1904-1905-ci illər Rus-Yapon müharibəsi və Birinci Dünya Müharibəsi döyüşlərində qəhrəmanlıq nümayiş etdirərək, Rusiya imperiyası ordusunda general-leytenant rütbəsinə qədər yüksələ bilmişdir. Misilsiz hərbi istedadına görə o, "artilleriya tanrısı" kimi şöhrət qazanmışdır.

Əliağa Şıxlinski 1918-ci ilin mayında yaranan müstəqil Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hərbi quruculuq sahəsindəki işlərində yaxından iştirak etmiş, həmin ilin iyunun 26-da təsis edilmiş ilk milli korpusun komandanı olmuşdur. 1918-ci il dekabrın 29-dan 1920-ci il aprelin 28-də baş vermiş Cümhuriyyətin süqutuna qədər tam artilleriya generalı Əliağa Şıxlinski Azərbaycanın hərbi naziri Səməd bəy Mehmandarovun müavini vəzifəsində çalışmışdır.

Azərbaycan ordusunun formalaşmasında böyük əməyi olan generallardan biri, Azərbaycan Demokratik Respublikasının hərbi nazirinin müavini, Çar Rusiyası ordusunda artilleriya generalı Əliağa Şıxlinski 1865-ci il martın 3-də Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasının Qazaxlı (indiki Aşağı Salahlı) kəndində anadan olub. Anası Şah Yəmən xanım Qayıbova məşhur şair Molla Vəli Vidadinin nəvəsi idi.
1883-cü ildə rus ordusunda hərbi xidmətə başlayan Əliağa Şıxlinski 1886-cı ildə Peterburq artilleriya məktəbini əla qiymətlərlə bitirib. 1904-1905-ci illər rus-yapon müharibəsində batareya komandiri kimi vuruşub. Port-Artur qalasının müdafiəsi zamanı xüsusi şücaət göstərdiyinə görə "Qızıl qılınc"la mükafatlandırılıb.

Müharibədən sonra topçu zabitlər hazırlayan məktəbdə yüksək ixtisaslı hərbçi kimi dərs deməyə başlayan Əliağa Şıxlinski 1908-ci ildə polkovnik rütbəsi alıb. Onun hərb elminin daha da dərindən mənimsətməsi üçün yazdığı "Səhra toplarının cəbhədə işlədilməsi" dərs vəsaiti əsəri 1910-cu ildə çap olunub.

Onun yazdığı digər hərbi əsərlər, "Şıxlinski üçbucağı", "Şıxlinski formulu" topçu zabitlər üçün hazırlanmış dərsliklərə daxil edilib. Bütün bu xidmətlərinə görə gənc hərbçiyə 1912-ci ildə general-mayor rütbəsi verilib. Beləcə o, çar ordusunun aparıcı mütəxəssislərindən birinə çevrilib.

Birinci dünya müharibəsi zamanı Petroqradın artilleriya müdafiəsi general Əliağa Şıxlinskiyə tapşırılıb. Sonralar Qərb cəbhəsi artilleriya qoşunlarının rəisi, 1917-ci ilin sentyabrından isə 10-cu ordunun komandanı təyin olunub.

Ölümündən qabaq, Əliağa Şıxlinski 1942-ci ildə qələmə aldığı "Xatirələrim" hərbi memuar kitabını yazıb. Kitab generalın ölümündən yalnız doqquz ay sonra, 1944-cü ildə nəşr oluna bilib.

1943-cü il avqustun 18-də indiki Musa Nağıyev adına xəstəxanada kardiosklerozdan vəfat edən general Əliağa Şıxlinskinin dəfn mərasimini filosof alim Heydər Hüseynovun təşkil etdiyi deyilir. Bildirilir ki, generalla heç bir qohumuluğu olmayan alimin Şıxlinski şəxsiyyətinə, onun sərkərdəlik fəaliyyətinə, xüsusilə, lüğətçilik sahəsindəki elmi-publisistik yaradıcılığına böyük rəğbəti olub.

Əliağa Şıxlinski görkəmli sərkərdələrə məxsus hərbi qaydada torpağa tapşırılıb.

Şəlalə Babayeva

Telegramda izləyin