Əvvəl toyuq yaranıb, yoxsa yumurta? – Elmi Cavab

Əvvəl toyuq yaranıb, yoxsa yumurta? – Elmi CavabBu, hələ də verilən ən qədim suallardan biridir: Əvvəl hansı yaranıb – toyuq, yoxsa yumurta? İlk baxışdan sualda məntiqi tapmaca var: Əgər toyuq olmasa, yumurta haradan gələcəkdi, yumurta olmasa, toyuq haradan çıxacaqdı? Qapalı məntiq dairəsi alınır. Lakin bu, məsələyə elmi təfəkkürlə yanaşmayanlar üçün belədir.
Suala təkamül biologiyası nöqteyi-nəzərindən yanaşanlar üçün isə məsələ sadəcə, gülməli dərəcədə asan görünür.
Texniki olaraq, yumurta – nəsil artırmanın mexanizmlərindən biri olmaqla, sərt membranın (qabıq) içindəki embriondan başqa bir şey deyil. Daha doğrusu, söhbət 3 membrandan gedir: embrionun qida və tənəffüs mühitlərini təmin edən daxili yumşaq membranlar və xarici müdafiəni yaradan bərk membran. Yumurtanı soyarkən bunları hamınız görmüsünüz.

Yer kürəsində canlıların bu yolla – üçqat membranın içində gizlənən embrionun köməyilə nəsil arıtması təxminən 340 milyon il əvvəl başlayıb. Ona qədər də canlılar yumurta qoyurdular, lakin bu proses daha çox suda baş verdiyindən, həmin ibtidai proto-yumurtaların üst qabıqları bərkimirdi. Bu gün gördüyümüz şəklini alana qədər yumurta böyük təkamül yolu keçib.

Amniotik (daxili ehtiyatları təmin edən üç membranlı) yumurtanın yaranması planetdə həyatın inkişafında böyük bir addım olub. Məhz amniotik yumurtanın yaranması həyatın sudan quruya çıxmasında həlledici rol oynayıb.

Bu gün yumurta qoymaq yolu ilə çoxalan bütün canlıların elmə məlum olan sonuncu ümumi əcdadları tetrapodlar təxminən 370-340 milyon il əvvəl yaşayıblar. Bugünkü məməlilər, sürünənlər, suda-quruda yaşayanlar, quşlar ilk amniotlardan törəyiblər.

Bəs ilk toyuqlar nə zaman yaranıb? Bunun üçün əvvəlcə müəyyən mərhələdə proto-toyuqların DNT-sində qalıcı mutasiya baş verməli və növbəti nəslə ötürülməli idi. Bu mutasiya cənub-şərqi Asiya ölkələrinin birində yaşayan cəngəllik quşlarında baş verib və müəyyən müddət sonra insanların onları əhliləşdirməsilə nəticələnib. Vəhşi toyuqların bu gün tanıdığımız şəklə düşmələri təxminən 10 min il əvvəl reallaşıb, onların formalaşması isə daha öncə - təxminən 58 min il əvvəl baş tutub. Toyuğun yarandığı tarix kimi məhz bu rəqəmi götürə bilərik.

Beləliklə, suala qayıtsaq, yumurta bundan 340 milyon il, toyuq isə cəmi 58 min il əvvəl yaranıb. Yəni nəinki yumurta toyuqdan əvvəl yaranıb, hətta yumurta yarananda toyuğun bu planetdə heç izi-tozu da yox idi! Nəinki izi-tozu yox idi, ilk yumurtadan ilk toyuğa qədər 339 milyon 942 min il vaxt keçməli idi. Yumurta toyuqdan məhz bu qədər böyükdür./oxu24.com


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Maraqlı   Baxılıb: 6429   Tarix: 03 yanvar 2022  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş

Unvan.az - elanlar sayti

DİGƏR MARAQLI XƏBƏRLƏR

Gənclikdə "Milyonerlər məhəlləsində" 3 mərtəbəli villa satılır!

Gənclikdə "Milyonerlər məhəlləsində 3 mərtəbəli (+yarı zirzəmi) 2 müxtəlif yerdən girişi olan 12 sot torpaq sahəsində 1875 kv.m ümumi və 570 kv.m yaşayış sahəsi olan bütün sənədləri qaydasında, tam istismara verilməmiş (20-25% işləri qalan ) ev satılır. Qaz, Su, İşıq daimidir.Telefon xətti -interne

17 yanvar

2 milyonda bir baş verən hadisə: Əkiz uşaqlar fərqli illərdə doğuldu - FOTO

Amerikada əkiz uşaqlar fərqli illərdə dünyaya gəlib. . . Lent.az xarici KİV-ə istinadən xəbər verir ki, hadisə ABŞ-ın Kalkiforniya ştatında baş verib.. . Belə ki, 31 dekabr gecəsi ana biri qız digəri oğBeləliklə də uşaqlardan biri 2021-də, digəri isə 2022-də doğulub. Xəstəxanadakı həkimlər bu hadisəni

3 yanvar

3 günə 3 kq necə arıqlayaq? - DİETOLOQDAN ŞOK RESEPT-VİDEO

"Bayramda aldığınız kilolardan cəmi 3 –günə xilas olmaq istəyirsinizsə qulağınız biz də olsun.. . APA TV xəbər verir ki, bunun qaydasını dietoloq Leyla Zülfüqarova açıqlayıb: "Əslində bayram da aşırı yeməklər yedik. Əslində mən buna həmişə "qarın bayramı" deyirəm. Bundan sonra orqanizm

3 yanvar

Azərbaycanda 11 əsrin şahidi olan ağac - VİDEO

Balakənin Katex kəndində yol kənarında bitən, yaşı min ildən artıq olan dağdağan ağacı bu gün də diqqət mərkəzindədir. . . Baku TV xəbər verir ki, bu möcüzəvi ağacın kökü kəndin böyük ərazisindən keçir. . . Fransız yazıçısı Alaksandr Düma da bu möhtəşəm ağaca biganə qalmayıb. O, bu ərazidən keçərkə

3 yanvar

Dünyanın nadir təbiət möcüzələrindən biri olan Suqovuşan - VİDEO

Bir-birinə rəqib olan ölkəmizin ən böyük iki çayı Kür və Araz çayları Suqovuşanda birləşir.. . Belə ki, Araz çayı, İran, Azərbaycan və Ermənistan əraziləri və sərhədləri ilə axan çaydır. Çay öz mənbəyini Türkiyə ərazisindəki Ərzurum dağlarından götürür.. Azərbaycan Respublikası və İran ərazilərində

3 yanvar

Görün pişiklər nə etdilər

Kanadada pişiklər "SpaceX" şirkətinin "Starlink" peyk antenini "işğal ediblər". Heyvanlar orda isinir və bu səbəbdən internet yaxşı işləmir.. . Bu barədə Kenanston kəndinin sakini Aaron Teylor danışıb. O, internetində yaranan nasazlıqları müşahidə edib. Kişi məsələnin n

3 yanvar

Meyvə-tərəvəzlərin rəngləri hansı vitaminlərdən xəbər verir?

Rusiyalı həkim Alena Qluşakova meyvə və tərəvəzlərin rəngi ilə onların tərkibində orqanizm üçün faydalı olan bu və ya digər vitaminlər arasındakı əlaqədən danışıb.. . "Məsələn, qırmızı rəng antioksidant rolunu oynayan likopenə işarədir deməkdir ki, bu maddə orqanizmdə iltihabın qarşısını almağ

3 yanvar

Bəzi yollarda məhdudiyyət olacaq

Bu gün 12:00-dan axşam saatlarına qədər paytaxtın əsas prospektlərindən birində hərəkət məhdudlaşdırılacaq. . . Bu barədə Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin (AAYDA) mətbuat xidməti məlumat yayıb.. . Rəsmi məlumata görə, Ziya Bünyadov prospektinin "Koroğlu" qovşağından "2

2 yanvar

Bakıda güclü külək əsəcək, rayonlara qar yağacaq

Sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında havanın dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, gecə və səhər bəzi yerlərdə yağış yağacağı gözlənilir.. . Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən "Report"a verilən məlumata görə, 2 yanvar tarixində Bakıda və Abşeron yarımadasında arabir güclənən şimal-qər

2 yanvar