"Kömək istəmək zəiflik deyil, psixoloji sağlamlıq göstəricisidir" - AÇIQLAMA

Bəzən insanın ən çox ehtiyacı olan şey dəstək olduğu halda, o, məhz həmin anda susmağı seçir.

Kənardan baxanda bu qəribə görünə bilər: insan əziyyət çəkir, amma kömək istəmir. Halbuki psixoloji baxımdan bu davranışın arxasında mürəkkəb emosional mexanizmlər dayanır və onların ən güclülərindən biri utanc hissidir.

İnsanlar niyə çox vaxt kömək istəmək əvəzinə susmağı seçirlər? Burada utanc hissinin rolu nədir?

Psixoloq G.Qədirli bu barədə Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"İnsanlar çox vaxt kömək istəməməyi zəiflik kimi qəbul edirlər. Cəmiyyət uzun illərdir güclü olmağı, öz problemini özü həll etməyi, "heç kimə yük olmamağı" tərbiyə modeli kimi təqdim edir. Bu mesaj xüsusilə uşaqlıqdan tez-tez eşidilibsə - "ağlama", "özün elə", "şikayət etmə" - insan böyüdükdə çətinlik yaşasa belə, bunu dilə gətirməyi daxili qadağa kimi hiss edir. Nəticədə kömək istəmək ehtiyacdan çox, sanki ayıb bir davranış kimi qəbul olunur.

Utanc hissi burada əsas rol oynayır. Utanc, insanın "məndə nəsə düz deyil" düşüncəsi ilə bağlıdır. Günahkarlıq hissi "pis bir şey etdim" deyirsə, utanc "mən pisəm" deyir. Kimsə psixoloji çətinlik yaşadıqda, xüsusilə depressiya, təşviş, münasibət problemləri və ya asılılıq kimi mövzularda, insan bunu sadəcə problem yox, şəxsi qüsur kimi görə bilir. Bu halda kömək istəmək, sanki öz "çatışmazlığını" başqalarına göstərmək demək olur və bu da utancı daha da gücləndirir.

Digər tərəfdən, utanc insanı təcridə aparan bir hissdir. Psixoloji olaraq utanc yaşadığımız zaman gizlənmək, görünməmək, mövzunu dəyişmək istəyirik. Beyin bunu sosial təhlükədən qorunma kimi qəbul edir: "Əgər zəif tərəfimi göstərsəm, rədd oluna bilərəm." Bu qorxu o qədər güclü ola bilər ki, insan real dəstək almaq şansını belə risk kimi qiymətləndirir.

Bəzi insanlar üçün kömək istəmək nəzarəti itirmək kimi də hiss olunur. Xüsusilə uşaqlıqda emosional ehtiyacları qarşılanmayan və ya zəif anlarında tənqid edilən şəxslər böyüdükdə özlərinə yalnız güvənməyi öyrənirlər. Onlar üçün kiməsə açılmaq təhlükəli, hətta alçaldıcı görünə bilər. Utanc burada "yenə başa düşülməyəcəyəm" qorxusu ilə birləşir.

Nəticədə insan susur. Amma bu susqunluq problemi azaltmır, əksinə daxildə daha çox təzyiq yaradır. Paradoks ondadır ki, kömək istəmək zəiflik deyil, psixoloji sağlamlıq göstəricisidir. Utanc hissi azaldıqca və insan emosional çətinliyin "qüsur" yox, "insani təcrübə" olduğunu qəbul etdikcə, dəstək istəmək də daha mümkün və təhlükəsiz görünməyə başlayır".

Telegramda izləyin