"Məktəblilərdə artan aqressiyanın günahkarı nə təkbaşına ailədir, nə də təkcə məktəb" - TƏHSİL EKSPERTİ

Son dövrlər məktəblilər arasında aqressiv davranışların, dava-dalaş hallarının və zorakılıq meyllərinin artması cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur.

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülər, məktəb mühitində yaşanan insidentlər və yeniyetmələrin emosiyalarını idarə etməkdə çətinlik çəkməsi problemin miqyasını daha aydın göstərir.

Bu vəziyyət fonunda əsas sual ortaya çıxır: məktəblilərdə artan aqressiyanın əsas səbəbkarı kimdir: ailə, yoxsa məktəb?

Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca Sonxeber.az -a açıqlama verib:

"Məktəblilər arasında artan aqressiya tək bir ünvanın yox, bir neçə mühüm amilin qovuşduğu mürəkkəb bir sosial problemdir. Bu məsələdə tərəf tutub günahkarı yalnız bir tərəfdə axtarmaq əvəzinə, hər iki tərəfin ailənin və məktəbin üzərinə düşən məsuliyyəti və müasir dünyanın təsirlərini bədii və publisistik dillə təhlil etmək lazımdır.

Aqressiyanın kökləri əksər hallarda uşağın ilk göz açdığı məkanda - ailədə başlayır. Uşaq gördüyü mühiti kopyalayır. Əgər ailə daxilində ünsiyyət dili qışqırıq, təzyiq və ya fiziki zorakılıqdırsa, uşaq bunu normal bir davranış modeli kimi qəbul edir və məktəbdə həmyaşıdlarına qarşı tətbiq edir. Digər tərəfdən, valideynlərin həddindən artıq məşğul olması və ya uşağa qarşı emosional soyuqluğu onda diqqət çəkmək instinktini oyadır ki, bu da çox vaxt özünü aqressiv hərəkətlərlə büruzə verir. "Mənə baxın, mən buradayam" deməyin ən səs-küylü yolu bəzən bir yoldaşını vurmaq və ya qaydaları pozmaq olur.

Məktəb uşağın cəmiyyətə qədəm qoyduğu ilk böyük arenadır. Burada müəllim-şagird münasibətləri, məktəb mühitindəki nizam-intizam və psixoloji dəstəyin səviyyəsi mühüm rol oynayır. Əgər məktəbdə uşaq yalnız akademik göstəricilərinə görə qiymətləndirilirsə, onun daxili aləmi, qayğıları və keçid dövrünün çətinlikləri görməzdən gəlinirsə, o, özünü təsdiq etmək üçün aqressiv yollara əl ata bilər. Həmçinin, bəzən məktəblərdə "bullinq" dediyimiz həmyaşıd təzyiqinə vaxtında müdaxilə edilməməsi, zəif görünən şagirdin özünü müdafiə instinkti ilə aqressivləşməsinə və ya güclünün öz hökmünü bu yolla yürütməsinə səbəb olur.

Günümüzdə ailə və məktəbin təsir dairəsindən daha geniş və bəzən daha təhlükəli bir mühit var: internet və sosial şəbəkələr. Uşaqların nəzarətsiz şəkildə izlədiyi qanlı oyunlar, şiddət ehtiva edən videolar və sosial platformalarda təbliğ olunan "güclü olan qalib gəlir" fəlsəfəsi onların şüuraltına aqressiyanı bir qəhrəmanlıq kimi yeridir. Ekran qarşısında keçirilən saatlar real ünsiyyət bacarıqlarını zəiflədir, empatiya hissini öldürür və uşağı daha əsəbi, dözümsüz edir.
Məktəblilərdə artan aqressiyanın günahkarı nə təkbaşına ailədir, nə də təkcə məktəb. Bu, zəncirvari bir prosesdir. Ailə uşağa sevgi və mənəvi dəyərləri aşılayan bir ocaq, məktəb isə bu dəyərləri cilalayan və sosiallaşmanı idarə edən bir müəssisə olmalıdır. Əgər bu iki qütb arasında sağlam körpü qurulmasa, uşaq virtual dünyanın və küçənin insafına qalır. Çözüm tərəflərin bir-birini günahlandırmasında deyil, birgə məsuliyyət götürərək uşağın dünyasına "qiymət" deyil, "insan" prizmasından yanaşmaq dadır".

Telegramda izləyin