Qida zəhərlənmələri zamanı nə etmək lazımdır? - AÇIQLAMA

Bəzən sadə bir səhv nəticəsində həyatımıza ciddi şəkildə təsir edə bilər. Gündəlik həyatın tələsikliyində bayat yeməklər, gigiyenik olmayan qida hazırlığı ya da küçə yeməkləri kimi səbəblər mədə pozğunluğu və zəhərlənmə hallarına yol aça bilər. Daha çox da yay aylarında insanlar qida zəhərlənməsi diaqnozu ilə həkimlərə müraciət edirlər. Qida zəhərlənmələri nədən baş verir və əsas əlamətləri nədir? Bundan necə qorunmaq olar?

Bununla bağlı Sonxeber.az-a danışan Professor və tibb elmləri doktoru Adil Qeybulla bildirib ki, qida zəhərlənməsi adətən çirklənmiş qida və ya su qəbulundan sonra bir neçə saat ərzində, bəzən isə 1-3 gün sonra özünü göstərə bilər.

Zəhərlənmə zamanı ürəkbulanma və qusma, ishal (bəzən qanlı ola bilər), qarında güclü ağrı və sancılar, qızdırma, baş ağrısı, halsızlıq və yorğunluq, iştahsızlıq, susuzlaşma əlamətləri (ağız quruluğu, az sidik ifrazı, başgicəllənmə, güclü susuzluq) kimi əlamətlər ola bilər. Bəzən zəhərlənmə zamanı bu əlamətlərin yalnız bir neçəsi və yaxud da hamısı özünü büruzə verə bilər.

Zəhərlənmə zamanı vəziyyəti daha da pisləşdirməmək üçün bu addımları atmaq mütləqdir. Zəhərlənən əlamətləri varsa ilk olaraq mədəni yuyun. Yəni xəstəyə 1-1.5 litrə yaxın ilıq su içirdin və dilin kökünə basaraq qusmağa kömək edin. Qeyd: Şəxs huşsuz vəziyyətdədirsə, qətiyyən qusdurmayın! Sorucu (absorbent) vasitələr verin. Toksinlərin bədəndə sorulmasını azaltmaq üçün hər 10 kq bədən çəkisinə 1 həb düşəcək miqdarda aktivləşdirilmiş kömür (və ya bənzər dərmanlar) əzib su ilə içirdin. Maye itkisini bərpa edin. Yeni Qusma və ishal bədəndə ciddi susuzlaşdırma yaradır. Xəstəyə qurtum-qurtum su, duzlu ayran və ya xüsusi rehidratasiya məhlulları (məsələn, apteklərdən əldə edilən Regidron) verin.

Xüsusilə zəhərlənməyə göbələk və ya xarab olmuş konservlərin səbəb olduğundan şübhələnirsinizsə, vaxt itirmədən təcili tibbi yardım xidmətinə müraciət edin".

Professor söyləyib ki, zəhərlənmə zamanı qanlı ishal və ya qanlı qusma, 38,5°C-dən yüksək və uzun sürən qızdırma,güclü susuzlaşma, dayanmayan qusma və maye saxlaya bilməmək, şiddətli qarın ağrısı və əlamətlərin 2-3 gündən çox davam etməsi və ya xəstənin vəziyyətinin pisləşməsi kimi əlamətlər varsa mütləq dərhal həkimə müraciət edilməlidir:

"Zəhərlənmə zamanı əsla ishalı dayandıran və ya qusmanı kəsən dərmanları həkim təyini olmadan qəbul etməyin. Bu, zəhərli maddələrin bədəndə qalmasına səbəb ola bilər. Xəstənin huşu özündə deyilsə və ya qıcolmaları varsa, ona heç vaxt maye və ya dərman verməyə cəhd etməyin. Yaxşı olar ki, qida zəhərlənməsindən şübhələnirsinizsə, xüsusilə uşaq, yaşlı, hamilə və ya xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə gecikmədən həkimə müraciət etmək vacibdir".

Professor vurğulayıb ki, yay aylarında isti hava səbəbindən bəzi qidalar daha tez xarab olur və qida zəhərlənməsi riski artır:

Ən çox zəhərlənməyə səbəb olan qidalar bunlardır:

Mayonezli salatlar (paytaxt salatı, toyuqlu salatlar və s.)
Süd və süd məhsulları (süd, qatıq, pendir, qaymaq)
Ət və toyuq məhsulları, xüsusilə uzun müddət soyuducudan kənarda qaldıqda
Balıq və dəniz məhsulları
Yumurta və yumurtalı yeməklər
Kremli tortlar və şirniyyatlar
Kolbasa, sosiska və digər emal olunmuş ət məhsulları
Kəsilmiş meyvə və tərəvəzlər, isti şəraitdə saxlanıldıqda
Küçə şəraitində satılan qidalar, gigiyena qaydalarına əməl olunmadıqda

Qida zəhərlənməsinin qarşısını almaq üçün yaxşı olar ki, qidaları +4°C-dən aşağı temperaturda saxlayın.Yeməyi bişirdikdən sonra uzun müddət otaq temperaturunda qoymayın. Əllərinizi və mətbəx ləvazimatlarını təmiz saxlayın. Meyvə və tərəvəzləri yaxşı yuyun.Son istifadə tarixinə diqqət edin.

Telegramda izləyin