Yeni Azərbaycan Partiyası: Tarixi missiyadan müasir dövlətçilik strategiyasına uzanan siyasi yol
Azərbaycanın müstəqillik tarixində Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması ölkənin gələcək siyasi inkişafına istiqamət verən mühüm hadisələrdən biri kimi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 1992-ci il noyabrın 21-də yaradılan bu siyasi təşkilatın meydana çıxması təsadüfi proses deyil, Azərbaycanın müstəqilliyinin ilk illərində yaşadığı ağır siyasi, iqtisadi və hərbi böhranın doğurduğu tarixi zərurət idi. Həmin dövrdə dövlətçiliyin qorunması, ölkədə siyasi sabitliyin təmin edilməsi, milli maraqların müdafiəsi və cəmiyyətin vahid məqsəd ətrafında birləşdirilməsi həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Yeni Azərbaycan Partiyası məhz belə bir şəraitdə xalqın sabitlik, güclü liderlik və aydın inkişaf strategiyası axtarışının siyasi ifadəsi kimi formalaşdı.
YAP-ın yaranmasını Azərbaycanın müasir siyasi tarixindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Çünki bu partiyanın təsis olunduğu dövr dövlət müstəqilliyinin ən ciddi sınaqlarla üzləşdiyi, hakimiyyət böhranının dərinləşdiyi, Ermənistanın hərbi təcavüzünün genişləndiyi və ölkənin gələcəyinin qeyri-müəyyən olduğu bir mərhələ idi. Cəmiyyətdə siyasi məsuliyyət daşıyan, dövlət idarəçiliyində təcrübəsi olan və milli maraqları üstün tutan siyasi qüvvəyə ehtiyac yaranmışdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə YAP-ın yaradılması həmin ehtiyaca verilən tarixi cavab oldu.
1992-ci il noyabrın 21-də Naxçıvanda keçirilən təsis konfransı Azərbaycanın siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Müxtəlif bölgələrdən olan ziyalıların, tanınmış ictimaiyyət nümayəndələrinin və vətəndaşların bir araya gəlməsi göstərirdi ki, partiyanın yaranması yalnız müəyyən siyasi qrupun təşəbbüsü deyil, geniş ictimai tələbatın nəticəsi idi. Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi, dövlətçilik düşüncəsi və idarəçilik qabiliyyəti yeni siyasi təşkilatın ideoloji və təşkilati əsaslarının formalaşmasında həlledici rol oynadı.
Bu tarixi hadisənin əsas mahiyyəti ondan ibarət idi ki, Azərbaycan artıq yalnız müstəqilliyini elan etmiş dövlət kimi deyil, həmin müstəqilliyi qorumaq və davamlı inkişaf etdirmək gücündə olan dövlət kimi formalaşmalı idi. Bunun üçün siyasi sabitlik, güclü dövlət institutları, milli həmrəylik və uzunmüddətli inkişaf strategiyası tələb olunurdu. Heydər Əliyevin siyasi baxışlarında dövlətçilik amili bütün digər siyasi maraqlardan üstün tutulurdu. Bu yanaşma YAP-ın fəaliyyət fəlsəfəsinin əsasını təşkil etdi.
1993-cü ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı Azərbaycanın siyasi tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Ölkə vətəndaş qarşıdurması, parçalanma və dövlət müstəqilliyinin itirilməsi təhlükəsi ilə üz-üzə idi. Belə bir şəraitdə dövlət idarəçiliyinin bərpası, siyasi sabitliyin təmin edilməsi və milli təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi əsas prioritetlərə çevrildi. Heydər Əliyevin qətiyyətli siyasəti nəticəsində dövlətçiliyin qorunması istiqamətində mühüm addımlar atıldı, idarəetmə sisteminin möhkəmləndirilməsi və iqtisadi inkişaf üçün zəruri şərait yaradıldı.
Bu mərhələnin ən mühüm nəticələrindən biri Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafının strateji əsaslarının müəyyənləşdirilməsi idi. 1994-cü ildə imzalanan "Əsrin müqaviləsi" ölkənin iqtisadi gələcəyində yeni səhifə açdı. Azərbaycan beynəlxalq enerji bazarına daha fəal inteqrasiya olundu, xarici investisiyaların cəlb edilməsi üçün imkanlar genişləndi. Bu strategiya yalnız iqtisadi gəlirlərin artırılmasına deyil, həm də Azərbaycanın siyasi müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edirdi. Çünki iqtisadi potensialı güclü olan dövlət beynəlxalq münasibətlər sistemində öz milli maraqlarını daha inamla müdafiə edə bilir.
YAP-ın tarixi missiyasının mühüm istiqamətlərindən biri də azərbaycançılıq ideologiyasının siyasi və ictimai müstəvidə möhkəmləndirilməsi oldu. Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi bu ideologiya milli kimlik, dövlətə bağlılıq, vətənpərvərlik, tarixi yaddaş və ümummilli həmrəylik prinsiplərini özündə birləşdirir. Azərbaycançılıq cəmiyyətin müxtəlif sosial, etnik və dini təbəqələrini vahid dövlətçilik ideyası ətrafında birləşdirən mühüm mənəvi-siyasi platformadır. Bu ideyanın əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, o, milli birliyi yalnız tarixi ənənə kimi deyil, həm də müasir dövlətin davamlı inkişafının vacib şərti kimi nəzərdən keçirir.
2003-cü ildən etibarən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın inkişafında yeni mərhələ başladı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi siyasi kursun davam etdirilməsi ölkənin iqtisadi, sosial, hərbi və diplomatik imkanlarının genişləndirilməsinə şərait yaratdı. Bu dövrdə Azərbaycan yalnız regional enerji və nəqliyyat layihələrinin iştirakçısı deyil, həm də təşəbbüskarı və əsas tərəfdaşlarından birinə çevrildi. Dövlətin beynəlxalq nüfuzunun artması, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, infrastrukturun yenilənməsi və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm nəticələri oldu.
Burada xüsusi diqqət yetirilməli məqam siyasi varislik məsələsidir. Dövlətçilik ənənələrinin davamlılığı hər bir ölkənin inkişafında mühüm amildir. Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi strateji xəttin İlham Əliyev tərəfindən yeni dövrün tələblərinə uyğun davam etdirilməsi Azərbaycanın qarşısında duran fundamental vəzifələrin həllinə imkan yaratdı. Bu davamlılıq yalnız siyasi idarəçilikdə deyil, dövlətin milli maraqlarının müdafiəsində, iqtisadi strategiyada, ordu quruculuğunda və beynəlxalq münasibətlərdə də özünü göstərdi.
Azərbaycanın müasir tarixində ən böyük siyasi və hərbi nailiyyətlərdən biri ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpasıdır. 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər uzun illər ərzində həyata keçirilən dövlət siyasətinin, güclü ordunun, xalq-ordu birliyinin və Ali Baş Komandanın qətiyyətli iradəsinin nəticəsi idi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri ilə ölkəmizin bütün ərazisində konstitusiya quruluşu bərpa edildi. Beləliklə, Azərbaycan öz suverenliyini tam təmin edən dövlət kimi yeni tarixi mərhələyə qədəm qoydu.
Bu hadisələrin YAP-ın siyasi tarixinin təhlilində xüsusi yeri var. Çünki partiyanın yaradıldığı dövrdə qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri müstəqil və güclü Azərbaycan dövlətinin formalaşdırılması idi. Bu gün ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmiş Azərbaycanın qarşısında yeni inkişaf hədəfləri dayanır. Artıq əsas məsələ qazanılmış tarixi nailiyyətləri möhkəmləndirmək, postmünaqişə dövrünün imkanlarından səmərəli istifadə etmək və ölkənin iqtisadi-siyasi potensialını daha da artırmaqdır.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaşayış məntəqələri yenidən qurulur, yollar, enerji infrastrukturu, məktəblər, xəstəxanalar və sosial obyektlər istifadəyə verilir. Bu proses Azərbaycanın yalnız ərazilərini azad etmədiyini, həm də həmin torpaqlarda həyatın bərpası üçün ardıcıl dövlət siyasəti həyata keçirdiyini göstərir. Qarabağın yenidən qurulması həm də dövlətin iqtisadi gücünün, təşkilati imkanlarının və strateji iradəsinin göstəricisidir.
Lakin müasir dövrdə siyasi təşkilatların fəaliyyətinə qiymət verərkən yalnız tarixi xidmətləri və əldə olunmuş nəticələri nəzərə almaq kifayət etmir. Siyasi partiyalar dəyişən ictimai münasibətlərə, yeni texnologiyalara, gənc nəslin gözləntilərinə və beynəlxalq siyasi proseslərə uyğunlaşmağı bacarmalıdır. Bu baxımdan YAP-ın gələcək fəaliyyətində institusional yenilənmə, ictimai dialoqun genişləndirilməsi, gənclərin fəallığının artırılması və cəmiyyətin sosial problemlərinə daha çevik münasibət göstərilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Xüsusilə gənclərin siyasi proseslərdə iştirakı ölkənin gələcək inkişafı baxımından strateji məsələdir. Müasir gənclik informasiya texnologiyalarına, rəqəmsal kommunikasiyaya və qlobal proseslərə daha açıqdır. Bu reallıq siyasi təşkilatlardan yeni fəaliyyət mexanizmləri, müasir ünsiyyət formaları və daha geniş ictimai iştirakçılıq tələb edir. Gənclərin təşəbbüslərinin dəstəklənməsi, onların idarəçilik və ictimai fəaliyyət sahələrində təmsilçiliyinin genişləndirilməsi siyasi varisliyin sağlam əsaslar üzərində qurulmasına kömək edə bilər.
Digər tərəfdən, Azərbaycanın qarşısında duran yeni iqtisadi və sosial vəzifələr siyasi təşkilatların ictimai məsuliyyətini də artırır. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, məşğulluğun artırılması, regionlar arasında inkişaf fərqlərinin azaldılması, sosial rifahın yüksəldilməsi və insan kapitalına investisiyaların genişləndirilməsi davamlı diqqət tələb edən məsələlərdir. Siyasi partiyanın cəmiyyət qarşısındakı nüfuzu bu istiqamətlərdə ictimai təşəbbüslərə nə dərəcədə dəstək verməsi, vətəndaşların problemlərini nə qədər düzgün müəyyənləşdirməsi və onların həllinə necə töhfə göstərməsi ilə də ölçülür.
Müasir geosiyasi şəraitdə Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun qorunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ölkəmiz regionda yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafı, enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və beynəlxalq tərəfdaşlarla münasibətlərin genişləndirilməsi istiqamətində fəal siyasət həyata keçirir. Bu siyasətin mərkəzində milli maraqlar, dövlət suverenliyi və regional sabitlik dayanır. Belə bir şəraitdə cəmiyyətin siyasi maarifləndirilməsi, informasiya təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və milli həmrəyliyin qorunması da mühüm vəzifələrdəndir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranma tarixinin bugünkü əhəmiyyəti məhz bu məqamda daha aydın görünür. 1992-ci ildə qarşıya qoyulan dövlətçilik və sabitlik məqsədləri müasir dövrdə yeni məzmun qazanıb. Əgər həmin illərdə əsas vəzifə müstəqilliyi qorumaq və dövlətin dağılmasının qarşısını almaq idisə, bu gün əsas hədəf suveren Azərbaycanın inkişaf etmiş, rəqabətqabiliyyətli, sosial rifahı yüksək və beynəlxalq nüfuzu güclü dövlətə çevrilməsidir. Deməli, tarixi missiyanın davamı dəyişən şəraitə uyğun yeni vəzifələrin yerinə yetirilməsini tələb edir.
YAP-ın siyasi irsinin qorunması həm də tarixi yaddaşın gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından vacibdir. Heydər Əliyevin dövlətçilik təcrübəsi, milli birlik ideyası və müstəqilliyin qorunmasına yönəlmiş siyasəti müasir Azərbaycanın siyasi tarixinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu irsin öyrənilməsi və təbliği yalnız keçmişə ehtiram deyil, həm də gələcək üçün düzgün siyasi nəticələrin çıxarılması deməkdir.
Nəticə etibarilə, Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması Azərbaycanın müstəqillik tarixində siyasi zərurətdən doğan və sonrakı dövlət quruculuğu proseslərinə ciddi təsir göstərən hadisədir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan partiya ölkənin mürəkkəb tarixi mərhələsində dövlətçilik, sabitlik və milli birlik ideyalarını siyasi müstəvidə birləşdirdi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə davam etdirilən inkişaf strategiyası isə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası, beynəlxalq mövqelərinin gücləndirilməsi və yeni inkişaf mərhələsinə keçidi ilə nəticələndi.
Bu gün YAP-ın yaranma ildönümü təkcə siyasi təşkilatın keçdiyi yolu xatırladan tarix deyil. Bu tarix müstəqil dövlətçiliyin hansı mürəkkəb sınaqlardan keçdiyini, milli birliyin və siyasi iradənin hansı nəticələrə gətirib çıxardığını göstərən mühüm tarixi göstəricidir. Azərbaycanın qarşısında duran yeni hədəflərin reallaşdırılması isə tarixi təcrübənin müasir çağırışlarla uzlaşdırılmasını, dövlətçilik ənənələrinin qorunmasını və cəmiyyətin ümummilli maraqlar ətrafında birliyinin daha da möhkəmləndirilməsini tələb edir. Yeni Azərbaycan Partiyasının siyasi tarixinin əsas mahiyyəti də məhz bu davamlılıq, dövlətçilik və güclü Azərbaycan ideyasının inkişafı ilə səciyyələnir.
Əli Əhmədov
Milli Məclisin deputatı
Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş











Minaya düşərək həlak olan şəxs 2 övlad atası olub - YENİLƏNİB
Milli Qəhrəman Ehtiram Əliyevlə vida mərasimi keçirilməyəcək: Dəfnin vaxtı və yeri açıqlandı - YENİLƏNİB
"Başı ağrıyırmış, hamama gedib..." - Yataqxanada tələbənin ölümünün təfərrüatı - VİDEO
Əhaliyə SON DƏQİQƏ XƏBƏRDARLIĞI: Bu tarixdə qar yağacaq
Yataqxanada meyiti tapılan tələbənin ölümü: ATU-dan açıqlama gəldi - Foto
Bakıda DƏHŞƏT: Avtobus gənc qızı vuraraq öldürdü
Rusiyalı milyarderlər Putindən sonrakı dövrə hazırlaşır: Kremldə hakimiyyət dəyişikliyi ssenariləri müzakirə olunur
Novxanıda sərnişinlər avtobusda ekstrim yaşadı - Video
Prezident İlham Əliyevdən milli teleradioya mühüm mesaj: Azərbaycan həqiqətlərinin təbliği strateji vəzifədir
Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığının gələcəyə hesablanmış istiqamətləri
Güclü küləklə bağlı xəbərdarlıq
Türkiyədə seriallarla bağlı mühüm qərar gözlənilir
637 balla universitetə qəbul olmuşdu: Yataqxanada ölən tələbə ilə bağlı yeni təfərrüat
Azərbaycan-Böyük Britaniya: regional sabitlik və qlobal əməkdaşlıq perspektivləri