"Təhsilin əsas məqsədi şagirdi peşəyə deyil, həyata hazırlamaqdır" - Elmin Nuri

Müasir dövrdə təhsilin əsas məqsədi şagirdlərin fərdi bacarıq və maraqlarını üzə çıxarmaq, onları gələcək peşə seçimlərinə hazırlamaqdır. Lakin bir çox hallarda şagirdlər istəklərinə uyğun fənləri seçmək və həmin istiqamətdə dərinləşmiş təhsil almaq imkanı əldə etmirlər. Bu isə həm motivasiyanın azalmasına, həm də potensialın tam reallaşmamasına səbəb ola bilər. Şagirdlər niyə istəklərinə uyğun fənnlər üzrə təhsil ala bilmirlər?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a təhsil eksperti Elmin Nuri danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, bu məsələdə diqqəti fərqli bir detalın üzərində cəmləmək lazımdır:

"Bəli, şagirdlərin istək və gələcək planlarına uyğun fənn seçmələri dünya təcrübəsində də var. Amma çağdaş təhsil mühiti ilə bağlı danışırıqsa, o zaman məktəblərdə tətbiq olunan kurikulum tədrisini və onun əsas mahiyyətini ön plana çəkməliyik. Kurikulum şəxsiyyətyönümlü tədris metodu olmaqla prosesdə iştirak edən hər fənnin üzərinə şagirdi şəxsiyyət kimi formalaşdırmaq, ona müxtəlif məzmun xətləri vasitəsilə müxtəlif dəyərlər və bacarıqlar aşılamaq vəzifəsini qoyur. Yəni burada hər hansı fənn şagirdin istəklərinə və peşə seçiminə deyil, onun təfəkkür və təxəyyül kateqoriyaları üzrə inkişafına xidmət edir.

İstənilən fənn kurikuluma görə özünün məzmun standartları və məzmun xətləri ilə daha ali meyarın daşıyıcısıdır. Bu meyar isə şagirdin istəkləri və onun peşəyönümlü seçimləri ilə məhdudlaşmır. Təbii ki, bu iki amil də vacibdir, amma daha vacib bir meyar var. O nədir? Müasir təhsilin əsas məqsədi heç də şagirdləri yalnız peşə seçiminə və peşə bacarıqlarına hazırlamaq deyil. Əsas məqsəd şagirdi həyatın özünə hazırlamaqdır.

Daha doğrusu, şagirdin özünü fərddən şəxsiyyətə doğru inkişaf etdirməsinə və bundan sonra hər hansı seçimi daha uğurla etməsinə xidmət etməkdir. Peşə seçimləri də məhz bu mərhələdən sonra öz qüvvəsini tapır. Amma biz birinci mərhələni düzgün təşkil etməsək, keçirilən fənlərə məhz bu mərhələnin tələbləri kontekstindən baxmasaq və birbaşa "təhsil və uğurlu peşə" tandemini önə çəksək, təhsilin mahiyyətini xeyli kiçiltmiş olarıq".

Ekspert vurğuladı ki, tədris olunan fənlər ilkin mərhələnin tələbləri kontekstində bizim üçün olduqca faydalıdır:

"Hər fənn özünün məzmun standartları ilə şagirdin şüuraltı dünyasını formalaşdırmaq və onu gələcəyə bu məntiqlə hazırlamaq məqsədi daşıyır.

Məsələn, riyaziyyat fənni özünün bir neçə məzmun xətti ilə şagirddə fəza-həndəsi təfəkkürün, fərqli təxəyyül bacarıqlarının və analitik təhlil keyfiyyətinin formalaşdırılması üçün nəzərdə tutulub. Bu keyfiyyətlər gələcəkdə yalnız müəyyən peşəni seçəcək şəxslər üçün deyil, bütövlükdə bütün fərdlər üçün vacibdir.

Odur ki, fənləri öz missiyasına uyğun qiymətləndirmək, onları yalnız peşə tələbləri əsasında kateqoriyalaşdırmaq doğru olmaz".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin