"Tərkib və tarix aydın olmazsa, risk artır" - Qida eksperti

Son illər açıq satışda təqdim olunan şirniyyat və un məmulatlarının tərkibi ilə bağlı şəffaflıq məsələsi daha çox müzakirə olunur. Xüsusilə marketlərdə və ya şirniyyat evlərində çəkilərək qablaşdırılan məhsulların üzərində bəzən tərkib, istehsal tarixi, son istifadə müddəti və ya istehsalçı barədə məlumatlar göstərilmir. Bu isə istehlakçıların seçim imkanlarını məhdudlaşdırmaqla yanaşı, qida təhlükəsizliyi baxımından da suallar yaradır.
Bəs, açıq və ya yerində qablaşdırılan şirniyyatların üzərində etiket məlumatlarının olmaması qanunvericilik baxımından nə dərəcədə doğrudur və bu hal istehlakçı sağlamlığı üçün hansı riskləri yarada bilər?

Mövzu ilə bağlı Sonxeber.az-a qida eksperti Asim Vəliyev danışıb.

O, açıqlamasında qeyd edib ki, qida məhsulu istehlakçıya təqdim olunanda, onun haqqında əsas məlumatlar aydın və əlçatan olmalıdır:

"Qanunvericiliyin ümumi məntiqi sadədir. Məhsul fabrikin qablaşdırması ilə gəlsə də, ya da yerində qablaşdırılsa da, bu prinsip dəyişmir. Yəni "biz burada çəkirik, ona görə tərkib və tarix yazmaya bilərik" yanaşması normal hal kimi qəbul edilmir.

Bəzən mağazalar məlumatı birbaşa qabın üzərində yox, vitrin yanında qiymət kağızında, ayrıca lövhədə verirlər. Bu hal praktikada rast gəlinir. Amma istehlakçı məlumatı real şəkildə görə bilmirsə və soruşanda dəqiq cavab ala bilmirsə, əsas problem buradan başlayır.

Etiket məlumatının olmaması ilk olaraq allergiya riski yaradır. Şirniyyat və un məmulatlarında yumurta, süd, qoz-fındıq, qlüten, soya kimi allergenlər ola bilər. Allergiyası olan uşaq üçün tərkibi bilinməyən pirojna bəzən sadəcə narahatlıq yox, ciddi reaksiya səbəbi ola bilər. Çox vaxt "bir şey olmaz" deyə düşünürük, amma allergiya məhz belə, bilmədən edilən seçimlərdə təhlükəli olur".

Digər risk yararlılıq müddəti və saxlanma şəraitidir. Kremli tortlar, qaymaqlı pirojnalar, kəsmikli məhsullar kimi tez xarab olan qidalar temperatur rejiminə həssasdır. Hazırlanma tarixi və son istifadə müddəti bilinməyəndə məhsulun soyuducuda nə qədər qaldığını və ya vitrində neçə saat saxlandığını anlamaq mümkün olmur. Bu isə mədə-bağırsaq narahatlıqları, bəzən də qida zəhərlənməsi riskini artırır. Dərhal zəhərlənməyə bilərik, amma riski də önləmək lazımdır.

Başqa bir məsələ izlənəbilənlikdir. Deyək ki, problem yarandı. Şikayət olanda, bu məhsul hansı partiyadır, kim hazırlayıb, hansı xammaldan istifadə olunub? suallarına cavab tapmaq çətinləşir. Etiketdə istehsalçı və ya hazırlayan obyekt barədə məlumatın olmaması həm araşdırmanı ləngidir, həm də məsuliyyətin kimdə olduğunu bilməyə imkan vermir. Qida təhlükəsizliyində bu hal zəif nöqtə sayılır. Problem olanda geri dönüb mənbəni tapmaq mümkün olmalıdır.

Başqa bir risk istehlakçının aldadılmasıdır. Tərkib göstərilməyəndə insan daha bahalı yağ gözləyir, amma daha ucuz yağ qarışıqları istifadə oluna bilər. Aromatizator, rəngləndirici, müxtəlif qarışıqlar barədə məlumat olmur. Məsələ təkcə zərərli maddə deyil; istehlakçının məlumatlı seçim haqqıdır. İnsan nə aldığını bilməlidir ki, ona uyğun qərar versin.

Belə hallarda istehlakçı üçün ən praktik yol sadə suallardır: Hazırlanma tarixi nə vaxtdır? Son istifadə müddəti nə vaxtdır? Tərkibində allergen varmı? Harada hazırlanıb? Bu suallara aydın cavab verilmirsə, xüsusilə kremli və tez xarab olan məhsullarda daha ehtiyatlı davranmaq məntiqlidir. Allergiyası olan uşaqlar və immuniteti zəif olanlar üçün etiketsiz və məlumatı bilinməyən məhsullar riskli seçimə çevrilir".

Vüsalə İbrahimli

Telegramda izləyin