"Xocalı yaddaşdır, dərsdir və ədalətin gec də olsa qalib gəldiyinin sübutudur" - DEPUTAT

"Xocalı soyqırımı Azərbaycan tarixinin ən qanlı və faciəvi səhifələrindən biri olmaqla yanaşı, uzun illər beynəlxalq ədalətsizliyin, siyasi laqeydliyin və ikili standartların simvoluna çevrilmişdir. 1992-ci ilin fevralında Xocalıda törədilmiş bu ağır cinayət yalnız yüzlərlə günahsız insanın həyatına son qoymadı, həm də bütöv bir xalqın yaddaşında silinməz izlər saldı. Lakin tarix sübut etdi ki, unudulan faciələr təkrarlanır, xatırlanan və hüquqi-siyasi müstəvidə qiymət alan cinayətlər isə ədalətə aparan yolun əsasını təşkil edir. 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının qazandığı tarixi qələbə Xocalı həqiqətlərinə yeni məna və yeni siyasi çəki qazandırdı. Artıq Xocalı yalnız keçmişin ağrısı deyil, eyni zamanda milli iradənin, dövlət gücünün və tarixi ədalətin bərpasının rəmzinə çevrilmişdir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a Milli Məclisin deputat Şahin Seyidzadə danışıb.

O, açıqlamaında qeyd edib ki, Xocalı soyqırımından sonra uzun illər beynəlxalq müstəvidə bu cinayətə lazımi hüquqi-siyasi qiymətin verilməməsi Ermənistan tərəfindən törədilmiş digər müharibə cinayətlərinin də cəzasız qalmasına zəmin yaratmışdır:

"Beynəlxalq təşkilatların passivliyi, bəzi dövlətlərin siyasi maraqlara əsaslanan mövqeyi "cəzasızlıq sindromu"nun formalaşmasına səbəb olmuşdur. Mülki əhalinin məqsədli şəkildə qətlə yetirilməsi, qadınlara, uşaqlara və yaşlılara qarşı amansız zorakılıq, əsirlərə işgəncə verilməsi beynəlxalq humanitar hüququn, xüsusilə Cenevrə konvensiyalarının kobud şəkildə pozulması idi. Buna baxmayaraq, cinayətkarların məsuliyyətə cəlb olunmaması regional təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaratmışdır.

Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində əldə etdiyi qələbə qisas ideologiyasına deyil, beynəlxalq hüquqa və BMT Nizamnaməsinə əsaslanan özünümüdafiə hüququna söykənirdi. Prezident İlham Əliyevin dəfələrlə vurğuladığı kimi, Azərbaycanın məqsədi intiqam almaq deyil, öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etmək idi. Bu qələbə Xocalı qurbanlarının ruhunun rahatlıq tapması üçün tarixi bir mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusunun peşəkarlığı, dövlətin siyasi iradəsi və xalqın birliyi sübut etdi ki, ədalət geciksə də, gec-tez bərpa olunur.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri Xocalının gələcəyinə dair ümidləri reallığa çevirir. Xocalı rayonu artıq yalnız faciə ilə deyil, qayıdış və dirçəliş konsepsiyası ilə assosiasiya olunur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən "Böyük Qayıdış" strategiyası çərçivəsində Xocalının da yenidən qurulması, müasir infrastruktura malik yaşayış məkanına çevrilməsi əsas prioritetlərdəndir. Bu proses təkcə fiziki bərpa deyil, eyni zamanda mənəvi ədalətin təmin olunmasıdır.

Postmünaqişə dövründə Xocalı soyqırımı beynəlxalq platformalarda daha açıq və inamlı şəkildə təqdim olunur. Artıq Azərbaycan qalib dövlət kimi tarixi həqiqətləri diktə edən mövqedədir. Bu reallıq Xocalı ilə bağlı dezinformasiyaların təsir gücünü minimuma endirmişdir. Beynəlxalq konfranslarda, akademik müzakirələrdə və hüquqi platformalarda Xocalı faciəsi insanlığa qarşı cinayət kontekstində təqdim olunur. Bu, gələcəkdə beynəlxalq məhkəmə mexanizmlərinin işə salınması üçün də mühüm zəmin yaradır.

Xocalı soyqırımının hüquqi qiymət alması məsələsi gündəmdə qalmaqda davam edir. Müasir beynəlxalq hüquq praktikasında Yuqoslaviya, Ruanda və digər soyqırımı halları üzrə yaradılmış tribunal presedentləri göstərir ki, zaman keçməsi cinayət məsuliyyətini aradan qaldırmır. Azərbaycan tərəfi Xocalı ilə bağlı faktları, sübutları və şahid ifadələrini sistemli şəkildə toplayaraq gələcək hüquqi proseslər üçün möhkəm baza formalaşdırır. Bu, yalnız keçmişə deyil, gələcək nəsillər qarşısında da ədalət borcudur".

Deputat onu da vurğuladı ki, Xocalı faciəsinin unudulmaması üçün onun milli yaddaşda yaşadılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir:

"Təhsil proqramlarında, elmi araşdırmalarda, mədəniyyət və incəsənət nümunələrində Xocalı mövzusu artıq daha dərin və sistemli şəkildə yer alır. Gənc nəsil Xocalını yalnız faciə kimi deyil, həm də dövlətçilik dərsi, milli birliyin və müqavimətin simvolu kimi dərk edir. Bu yanaşma gələcəkdə oxşar cinayətlərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayacaq.

Xocalı soyqırımı Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş cinayət olmaqla yanaşı, bütün insanlığa yönəlmiş bir vəhşilik aktıdır. Bu faciənin tanınması, hüquqi qiymət alması və cəzasız qalmaması beynəlxalq ədalət sisteminin sınağıdır.

Bu gün Azərbaycan qalib, suveren və güclü dövlətdir. Xocalı qurbanlarının xatirəsi qarşısında borcumuz təkcə yas tutmaq deyil, ədaləti təmin etməkdir. Xocalı artıq yalnız ağrı deyil - Xocalı yaddaşdır, dərsdir və ədalətin gec də olsa qalib gəldiyinin sübutudur".

Vüsalə İbarhimli

Telegramda izləyin