Alimlər ilk dəfə Yer qabığının yeni hissəsinin formalaşmasını müşahidə etdi

Alimlər ilk dəfə Yer qabığının yeni hissəsinin formalaşmasını müşahidə etdiAlimlər ilk dəfə Yerin yeni okean qabığının formalaşması prosesini birbaşa müşahidə edərək sənədləşdiriblər. İndiyədək belə bir hadisənin real vaxt rejimində qeydə alınmasının mümkün olmadığı hesab edilirdi.

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri "Nature" jurnalında dərc olunub.

Kəşf Fransanın Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin dəniz geofiziki Jan-İv Ruayenin rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu tərəfindən həyata keçirilib.

Yer qabığının böyük hissəsi insanların birbaşa müşahidə edə bilmədiyi okean dərinliklərində, ümumi uzunluğu 65 min kilometrə çatan orta okean silsilələri boyunca formalaşır. Məhz tektonik plitələrin bir-birindən uzaqlaşdığı bu zonalarda maqma okean dibini yararaq səthə çıxır, soyuyur və planetin yeni okean qabığını əmələ gətirir.

2024-cü ilin fevralında tədqiqatçılar Avstraliya ilə Antarktida arasında yerləşən Cənubi Hind okeanı silsiləsində, Amsterdam adası yaxınlığında "OHA-GEODAMS" adlı sualtı müşahidə sistemi quraşdırıblar. Okean dibində çatların yaranmasını izləmək məqsədilə beş müstəqil hidrofon yerləşdirilib.

Jan-İv Ruaye bildirib ki, tədqiqat qrupu belə böyük hadisəni müşahidə edəcəyini gözləmirdi: "Biz yalnız silsilənin bir neçə santimetr genişlənməsini ölçəcəyimizi düşünürdük. Lakin təxminən 40 ildən bir baş verən hadisə ilə qarşılaşdıq və hər iki istiqamətdə bir neçə metrlik yerdəyişməni qeydə aldıq".

2024-cü ilin aprelində, avadanlıq quraşdırıldıqdan cəmi bir neçə ay sonra okean dibi çatlayıb. Alimin sözlərinə görə, 16 gün ərzində silsilənin ox hissəsi təzyiqə tab gətirməyib və onun altında toplanmış maqma okean qabığını yararaq səthə çıxıb.

Nəhəng maqmatik dayklar iki saatdan az müddətdə Yer qabığını keçərək təxminən 150 milyon kubmetr ərimiş süxuru səthə çıxarıb. Bu proses zəlzələlərə səbəb olub, uzun müddət aktiv olmayan qırılma xətlərini yenidən hərəkətə gətirib və silsilənin altındakı maqma rezervuarını boşaldıb. Daha sonra lava okean dibinə axıb və həmin sahə ümumilikdə 4,2 metr çöküb.

Ruayenin sözlərinə görə, silsilənin oxu boyunca yerləşən vadinin dibi sərhəd qırılmaları boyunca sürüşərək 4,2 metr aşağı enib.

Prosesin ən intensiv mərhələsində tektonik plitələr dəqiqədə 5 santimetr sürətlə bir-birindən uzaqlaşıb. Bu, uzunmüddətli orta göstərici olan ildə təxminən 6,3 santimetrlik sürətdən təxminən 500 min dəfə çoxdur.

Alim qeyd edib ki, qeydə alınan 2-4 metrlik üfüqi yerdəyişmə ildə 6,3 santimetrlik sürətlə baş verən 30-60 illik fasiləsiz genişlənməyə bərabərdir və bu cür "kvant" xarakterli hadisələrin dövriliyini göstərir.

Müşahidələr uzun illər alimləri düşündürən mühüm suallardan birinə də aydınlıq gətirib. İndiyədək zəlzələlərin sayı okean dibinin genişlənmə sürətini izah etməyə kifayət etmirdi. Yeni araşdırma göstərib ki, tektonik hərəkətlərin böyük hissəsi güclü seysmik dalğalar yaratmadan, yəni aseysmik şəkildə baş verir.


Sonxeber.az
Telegramda izləyin
Dünyada   Baxılıb: 756   Tarix: 10 iyul 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş


Oxşar xəbərlər

.

Fransa Ukraynaya 2 qırıcı verəcək

Fransa Ukraynaya hərbi dəstək çərçivəsində bu ölkəyə 2 ədəd "Mirage 200-5F" tipli qırıcı təyyarə tədarük edəcək. "Yeni Sabah" xəbər verir ki, rəsmi Parisin bu addımı Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin hava məkanını müdafiə etmək qabiliyyətinin artırılması və cəbhə xəttində hava üstünlüyünü

19 noyabr
.

"GTA 6" tarixin ən böyük açılışına imza atdı: İlk gündə ilin rekord vuran filminə çatdı

13 ildən sonra təqdim edilən "Grand Theft Auto 6" (GTA 6) əyləncə sənayesi tarixinin ən böyük açılışına imza atıb. xəbər verir ki, oyun elə ilk gündə 24,5 milyondan çox nüsxə satılaraq təxminən 2,36 milyard dollar gəlir gətirib. Bu barədə "Sensor Tower" analitik platforması məluma

20 noyabr
.

Si Cinpin ABŞ və Rusiyanı qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizəyə çağırıb

Çin, Rusiya və ABŞ tarixdən dərs çıxarmalı və qlobal çağırışlara qarşı birgə mübarizə aparmalıdırlar. xəbər verir ki, bunu Çin Sədri Si Cinpin APEC sammitində ABŞ və Rusiya liderləri Donald Tramp və Vladimir Putinlə üçtərəfli görüşündə bildirib. O vurğulayıb ki, böyük dövlətlər dünyada sülhün və sabitliyi

19 noyabr
.

Orta Dəhlizin tam gücü ilə işləməsi üçün 18,5 milyard avro investisiya tələb olunacaq

Avropa İttifaqı (Aİ) Mərkəzi Asiya istiqamətində alternativ logistika marşrutlarına və emal güclərinə olan tələbatı fəal şəkildə artırır, lakin Orta Dəhlizin tam işə salınması üçün 18,5 milyard avro məbləğində kapital qoyuluşu tələb olunacaq. Bu barədə "Report" "UkrAgroConsult" analiti

21 noyabr
.

Estoniya dekabrdan Rusiya ilə sərhədini bağlayır

Estoniya hökuməti dekabrın 1-dən Rusiya ilə sərhəddəki avtomobil keçid məntəqələrinin fəaliyyətini dayandırmaq qərarına gəlib. xəbər verir ki, bu barədə Baltikyanı ölkənin Baş naziri Kristen Mixal mətbuat konfransında bildirib. Onun sözlərinə görə, Estoniya ilə Rusiya arasında avtomobil nəqliyyatı il

20 noyabr
.

Gürcüstanda matəm elan edildi

Tbilisidə ötən gün yaşayış binasında partlayış nəticəsində 6 nəfərin həlak olması ilə bağlı noyabrın 22-si Gürcüstanda matəm elan edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstan hökuməti qərar qəbul edib. Qərara əsasən, həmin gün ölkə boyu Gürcüstanın dövlət bayraqları yarıya endiriləcək

20 noyabr
.

Rusiya Ukraynaya hücumlarını gücləndirdi - Xarici səfirliklər də zərər gördü

Rusiya-Ukrayna müharibəsində gərginlik daha da artıb. Rusiya ordusu Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumu həyata keçirib. Hücumun əsas hədəflərindən biri paytaxt Kiyev olub. Rusiya ballistik və qanadlı raketlərdən, eləcə də reaktiv mühərrikli dronlardan istifadə edib. Kiye

20 noyabr
.

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının xərci 48,3 milyard dolları ötüb

ABŞ-ın İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatlara çəkdiyi xərclər 48,3 milyard dollara çatıb. xəbər verir ki, bu barədə Pentaqonun maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi Artur Miller açıqlama verib. Onun sözlərinə görə, noyabrın 13-nə olan məlumata əsasən, fevralın sonunda başlayan münaqişə ilə bağl

20 noyabr
.

Paşinyan Anna Akopyanla bir yerdə yaşayır? - CAVAB

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan həyat yoldaşı Anna Akopyanın Yerevan meri və paytaxtın problemləri ilə bağlı tənqidinə münasibət bildirib. -ın Ermənistan mediasına istinadən xəbərinə görə, noyabrın 19-da keçirilən brifinqdə Paşinyan tənqidi necə qəbul etməsi ilə bağlı suala cavab olaraq bildiri

19 noyabr