Məktəblilərin və müəllimlərin vahid formaya keçidi: Təhsildə bərabərlik, nizam-intizam və vahidlik ənənəsi

"Təhsil yalnız bilik və bacarıqların öyrədilməsi ilə məhdudlaşmır. Məktəb həm də uşaqların şəxsiyyət kimi formalaşdığı, milli-mənəvi dəyərləri mənimsədiyi, intizam, məsuliyyət və qarşılıqlı hörmət kimi keyfiyyətlər qazandığı mühüm ictimai mühitdir. Bu baxımdan məktəblilərin vahid məktəb formasında geyinməsi, müəllimlərin isə vahid geyim standartlarına uyğun geyinməsi məsələsi təhsil mühitinin təşkili, sosial bərabərliyin qorunması və məktəb mədəniyyətinin inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır".

Bu fikirləri Sonxeber.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Cavanşir Paşazadə bildirib.

"Məktəblilərin vahid formaya keçidi, ilk növbədə, şagirdlər arasında sosial fərqlərin zahiri görünüş vasitəsilə qabardılmasının qarşısını almağa xidmət edir. Müxtəlif ailələrdə böyüyən uşaqların maddi imkanları eyni deyil. Bəzi valideynlər övladları üçün bahalı və dəbli geyimlər almaq imkanına malik olduğu halda, digər ailələr üçün bu, əlavə maliyyə yükü yarada bilər. Geyim fərqləri bəzən uşaqlar arasında müqayisələrə, özünəinamın azalmasına, hətta ayrı-seçkilik və psixoloji narahatlığa səbəb olur.

Vahid məktəb forması bu fərqlərin məktəb mühitində ön plana çıxmasının qarşısını almağa, uşaqlar arasında bərabərlik və həmrəylik hissini gücləndirməyə kömək edə bilər. Şagird məktəbə hansı geyimdə gəlməsindən asılı olmayaraq, öz bilikləri, davranışı, bacarığı və şəxsi keyfiyyətləri ilə qiymətləndirilməlidir. Məktəbin əsas məqsədi uşaqlar arasında geyim rəqabəti yaratmaq deyil, onların intellektual və mənəvi inkişafına şərait yaratmaqdır. Vahid formanın digər mühüm üstünlüyü məktəbdə nizam-intizam və məsuliyyət mədəniyyətinin möhkəmləndirilməsidir. Məktəbli forması uşağa müəyyən qaydalara əməl etməyin, ictimai mühitdə qəbul edilmiş normalara hörmətlə yanaşmağın və kollektivin bir hissəsi olmağın əhəmiyyətini öyrədir. Bu, uşaqların gələcək həyatında da vacib olan intizam, özünənəzarət və məsuliyyət hissinin formalaşmasına müsbət təsir göstərə bilər.

Bununla yanaşı, məktəblilərin vahid geyimdə olması məktəbin tanınan simasının formalaşmasına, təhsil müəssisəsinə mənsubiyyət hissinin güclənməsinə və məktəb mühitində ümumi estetik görünüşün qorunmasına töhfə verir. Şagird özünü yalnız fərdi maraqların daşıyıcısı kimi deyil, eyni zamanda müəyyən dəyərləri bölüşən kollektivin üzvü kimi hiss edir. Məsələnin digər tərəfi isə müəllimlərin vahid geyim standartlarına keçididir. Müəllim cəmiyyətin gələcəyini formalaşdıran, uşaqlara yalnız bilik deyil, davranış nümunəsi də təqdim edən şəxsdir. Onun geyimi, nitqi, ünsiyyət tərzi və peşəkar davranışı şagirdlərin dünyagörüşünə təsir göstərir. Bu səbəbdən müəllimlərin geyimində səliqə, təmkin və peşəkarlıq prinsiplərinin qorunması məktəb mühitinin keyfiyyəti baxımından vacibdir.

Müəllimlər üçün vahid geyim standartlarının tətbiqi pedaqoji peşənin nüfuzunun və məktəbin rəsmi mühitinin vurğulanmasına kömək edə bilər. Lakin burada əsas məqsəd bütün müəllimlərin fərdi xüsusiyyətlərini aradan qaldırmaq deyil, geyimdə peşəkar və səliqəli görünüşü təmin edən ümumi çərçivə yaratmaq olmalıdır. Bu standartlar müəllimlərin rahatlığını, iş şəraitini, mövsümi tələbləri və şəxsi ləyaqətini nəzərə almalıdır. Şagird və müəllim geyimləri arasında müəyyən uyğunluğun olması məktəbdə vahidlik və nizam-intizam mədəniyyətini gücləndirə bilər. Bununla belə, müəllimlə şagirdin geyim tələbləri eyni olmamalıdır. Şagird forması uşaqların yaşına, rahatlığına və gündəlik tədris fəaliyyətinə uyğun hazırlanmalı, müəllimlərin geyim standartları isə onların peşəkar fəaliyyətini və rahatlığını təmin etməlidir. Əsas məsələ zahiri oxşarlıq deyil, məktəb daxilində ortaq dəyərlərin və qarşılıqlı hörmətin möhkəmləndirilməsidir.

Vahid formaya keçidin uğurlu olması üçün onun tətbiqi formal tələb kimi deyil, təhsil siyasətinin düşünülmüş istiqaməti kimi həyata keçirilməlidir. Geyimlər keyfiyyətli, rahat, hava şəraitinə uyğun və münasib qiymətə olmalıdır. Aztəminatlı ailələrin övladlarının forma ilə təmin olunması üçün dəstək mexanizmlərinin yaradılması xüsusilə vacibdir. Əks halda, bərabərliyi gücləndirmək məqsədi daşıyan təşəbbüs ailələr üçün əlavə maliyyə çətinliyinə çevrilə bilər. Eyni zamanda, vahid forma məsələsində valideynlərin, müəllimlərin, məktəb rəhbərlərinin və şagirdlərin fikirləri nəzərə alınmalıdır. Qaydalar aydın, ədalətli və bütün məktəblər üçün anlaşılan olmalı, onların tətbiqi zamanı uşaqların hüquqları və fərdi ehtiyacları qorunmalıdır. Məktəbdə intizam yaratmaq yalnız geyim qaydaları ilə mümkün deyil. Bunun üçün keyfiyyətli tədris, müəllim nüfuzu, sağlam psixoloji mühit, valideyn-məktəb əməkdaşlığı və qarşılıqlı hörmət də vacibdir.

Unutmaq olmaz ki, geyim təhsilin keyfiyyətini müəyyən edən yeganə amil deyil. Şagirdin uğuru onun nə qədər bahalı və ya vahid geyimdə olmasından yox, aldığı təhsildən, öyrənmək həvəsindən, müəllimin peşəkarlığından və ona yaradılan imkanlardan asılıdır. Vahid forma bu məqsədlərə xidmət edən vasitələrdən biri kimi qiymətləndirilməli, təhsilin əsas məzmununu kölgədə qoymamalıdır. Nəticə etibarilə, məktəblilərin vahid məktəb formasına, müəllimlərin isə vahid geyim standartlarına keçidi təhsil müəssisələrində bərabərliyin, nizam-intizamın, peşəkarlığın və kollektiv məsuliyyətin gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli təşəbbüs ola bilər. Lakin bu addımın real nəticə verməsi onun necə təşkil edilməsindən, sosial ədalət prinsiplərinin qorunmasından və bütün iştirakçıların maraqlarının nəzərə alınmasından asılıdır. Məktəbin əsas dəyəri geyimdəki vahidlikdən daha böyükdür. Əsl vahidlik şagirdlərin eyni hüquqlara malik olması, müəllimlərin eyni peşəkar məsuliyyət daşıması, hər bir uşağın özünü təhlükəsiz və dəyərli hiss etməsi ilə ölçülür. Geyimdə vahidlik isə bu məqsədlərə xidmət etdikdə, təhsil mühitinin daha sağlam, nizamlı və inklüziv olmasına töhfə verə bilər".

Röyalə Xəyal

Telegramda izləyin