Azərbaycanın AQEM-də iştirakı onun iqtisadi inkişafına dəstək verəcək

Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşünün Azərbaycan üçün əsas iqtisadi faydalarından biri Asiya ölkələri ilə ticarət əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi imkanlarıdır. Asiya dünya iqtisadiyyatının mühüm mərkəzlərini, geniş istehlak bazarlarını və müxtəlif sənaye istehsalı sahələrini özündə birləşdirir. Bu ölkələrlə iqtisadi dialoqun genişləndirilməsi Azərbaycanın ixrac məhsulları üçün yeni bazarların müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır.
Azərbaycanın qeyri-neft sektorunda istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsulları, qida sənayesi məhsulları, kimya sənayesi malları və digər yerli məhsulların Asiya bazarlarına çıxarılması ölkənin ixrac imkanlarını artıra bilər. Eyni zamanda, ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsi Azərbaycan iqtisadiyyatının ayrı-ayrı bazarlardan asılılığını azaldar.
AQEM çərçivəsində keçirilən iqtisadi müzakirələr və ikitərəfli görüşlər sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulmasına, ticarət maneələrinin müzakirəsinə və qarşılıqlı iqtisadi maraqların müəyyənləşdirilməsinə imkan yaradır. Bununla belə, bu imkanların real nəticələrə çevrilməsi üçün konkret ticarət sazişləri, biznes müqavilələri və praktiki əməkdaşlıq mexanizmləri tələb olunur.
Azərbaycanın AQEM-də iştirakının digər mühüm iqtisadi istiqaməti xarici investisiyaların cəlb edilməsi potensialıdır. Asiya ölkələrinin bir qismi sənaye istehsalı, enerji, rəqəmsal texnologiyalar, logistika və infrastruktur sahələrində böyük maliyyə və texnoloji imkanlara malikdir. Bu ölkələrin şirkətləri ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın müxtəlif iqtisadi sahələrinə yeni kapitalın, müasir texnologiyaların və idarəetmə təcrübəsinin gətirilməsinə şərait yarada bilər. Xüsusilə sənaye parkları, bərpa olunan enerji, kənd təsərrüfatının emalı, logistika mərkəzləri və rəqəmsal iqtisadiyyat kimi sahələr potensial əməkdaşlıq istiqamətləri hesab edilə bilər. Belə layihələrin həyata keçirilməsi yeni iş yerlərinin yaradılmasına, yerli istehsalın genişlənməsinə və məhsuldarlığın yüksəlməsinə töhfə verə bilər.
Azərbaycan üçün burada əsas məsələ yalnız investisiyaların həcmini artırmaq deyil, həm də onların iqtisadiyyata uzunmüddətli təsirini təmin etməkdir. Yerli müəssisələrlə əməkdaşlıq, texnologiya transferi, ixracyönümlü istehsal və ixtisaslı kadrların hazırlanması investisiya layihələrinin faydasını daha da artıra bilər. AQEM isə bu istiqamətlər üzrə potensial tərəfdaşlarla əlaqələrin qurulması üçün əlavə diplomatik və iqtisadi kanal rolunu oynaya bilər.
Azərbaycanın coğrafi mövqeyi onun Asiya ilə Avropa arasında yükdaşımalar və tranzit xidmətləri sahəsində əhəmiyyətini artırır. Bu baxımdan, AQEM çərçivəsində iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi ölkənin nəqliyyat-logistika potensialından daha səmərəli istifadə etməsinə imkan yarada bilər. Orta Dəhliz kimi tanınan Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Çin və Mərkəzi Asiya istiqamətindən Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan isə Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya uzanan alternativ nəqliyyat bağlantılarından biridir. Bu marşrutun inkişafı Azərbaycan ərazisindən keçən yüklərin həcminin artmasına və ölkənin tranzit xidmətlərinə tələbatın genişlənməsinə şərait yarada bilər.
Asiya ölkələrilə nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsi limanlar, dəmir yolları, logistika terminalları, anbar infrastrukturu və gömrük prosedurlarının təkmilləşdirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Tranzit daşımalarının artması isə yükdaşıma, ekspeditorluq, anbar xidmətləri və əlaqəli sahələrdə gəlirlərin yüksəlməsinə kömək edə bilər. Bu, marşrutun rəqabət qabiliyyətindən, daşımaların qiymətindən, sərhəd prosedurlarının səmərəliliyindən, regional sabitlikdən və digər nəqliyyat dəhlizləri ilə rəqabətdən asılıdır. AQEM çərçivəsində dialoq bu məsələlər üzrə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə dəstək verə bilər.
Enerji sektoru Azərbaycan iqtisadiyyatının mühüm istiqamətlərindən biri olduğuna görə Asiya ölkələri ilə enerji sahəsində əməkdaşlıq da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. AQEM çərçivəsində iqtisadi əlaqələrin inkişafı enerji ticarəti, enerji infrastrukturu və yeni enerji texnologiyaları üzrə potensial tərəfdaşlıqların qurulmasına imkan yarada bilər. Ənənəvi enerji resurslarının ixracı ilə yanaşı, Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialının inkişafı da xarici investisiyalar və texnoloji əməkdaşlıq üçün imkanlar açır. Günəş və külək enerjisi layihələri, enerji səmərəliliyi, elektrik şəbəkələrinin modernləşdirilməsi və enerji saxlama texnologiyaları bu baxımdan perspektivli istiqamətlərdir.
Asiya ölkələrindən investisiya və texnologiya cəlb edilməsi Azərbaycanın enerji sektorunda istehsal imkanlarını genişləndirə, yeni layihələrin maliyyələşdirilməsinə kömək edə və iqtisadiyyatın uzunmüddətli şaxələndirilməsini dəstəkləyə bilər. Bununla belə, hər bir layihənin iqtisadi səmərəliliyi, maliyyələşmə şərtləri və texnoloji tələbləri ayrıca qiymətləndirilməlidir.

Metin Hüseynov - siyasi sərhçi, politoloq

Telegramda izləyin