Zəfər Günü və Şuşa - Azərbaycanın milli iradəsinin, dövlət gücünün və tarixi ədalətin təntənəsi

Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrlə məhdudlaşmır, bütövlükdə dövlətçilik tarixinin istiqamətini müəyyənləşdirir. 8 Noyabr - Zəfər Günü və Şuşanın işğaldan azad edilməsi məhz belə tarixi hadisələrdəndir. Bu qələbə Azərbaycan xalqının onilliklər boyu davam edən Qarabağ həsrətinə son qoymaqla yanaşı, milli birliyin, dövlət iradəsinin, güclü ordunun və müstəqil siyasətin real nəticəsini nümayiş etdirdi. Zəfər Azərbaycanın müasir tarixində yeni siyasi, hərbi, iqtisadi və mənəvi mərhələnin başlanğıcına çevrildi.

2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi Azərbaycan dövlətinin ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində apardığı mübarizənin həlledici mərhələsi oldu. 44 gün davam edən müharibə ərzində Azərbaycan Ordusu yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlıq və qəhrəmanlıq nümayiş etdirərək işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsini azad etdi. Bu qələbənin arxasında illərlə həyata keçirilən ordu quruculuğu, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi, müasir hərbi texnologiyaların tətbiqi və dövlətin ardıcıl təhlükəsizlik siyasəti dayanırdı.

Vətən müharibəsi eyni zamanda xalq-ordu birliyinin nə qədər mühüm güc olduğunu göstərdi. Cəmiyyətin bütün təbəqələrinin vahid məqsəd ətrafında birləşməsi, əsgər və zabitlərə mənəvi dəstək, dövlətin siyasi iradəsi və xalqın qələbəyə inamı müharibənin gedişində mühüm amillərdən oldu. Azərbaycan xalqı bir daha sübut etdi ki, milli maraqlar və dövlətçilik məsələsi gündəmə gəldikdə cəmiyyət ümumi məqsəd ətrafında birləşmək gücünə malikdir.

Noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması isə Vətən müharibəsinin ən mühüm tarixi hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Şuşa Qarabağın strateji mövqeyə malik şəhəri olmaqla yanaşı, Azərbaycan xalqının milli-mədəni kimliyinin, tarixi yaddaşının və mənəvi dəyərlərinin əsas mərkəzlərindən biridir. Şəhərin azad edilməsi hərbi baxımdan müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərdi, siyasi və mənəvi baxımdan isə Azərbaycanın tarixi Zəfərinin rəmzinə çevrildi.

Şuşanın əhəmiyyətini onun coğrafi mövqeyi ilə məhdudlaşdırmaq mümkün deyil. Bu şəhər Azərbaycan mədəniyyətinin, musiqisinin, ədəbiyyatının və incəsənətinin inkişafında müstəsna rol oynayıb. Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan Şuşa əsrlər boyu Qarabağın siyasi və mədəni mərkəzi olub. Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan, Xan Şuşinski və digər görkəmli şəxsiyyətlərin adı bu şəhərlə bağlıdır. Şuşanın azad edilməsi, əslində, xalqımızın tarixi və mədəni yaddaşının öz doğma məkanına qayıdışının ifadəsi idi.
Bu baxımdan Şuşa Zəfərin yalnız hərbi deyil, həm də mənəvi zirvəsi hesab olunur. Şəhərin azad edilməsi Azərbaycan cəmiyyətində böyük ruh yüksəkliyi yaratdı, milli özünəinamı gücləndirdi və dövlətin tarixi məqsədlərinə nail olmaq iradəsini nümayiş etdirdi. Şuşa artıq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının, milli həmrəyliyin və tarixi yaddaşın qorunmasının əsas rəmzlərindən biridir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə edilən tarixi qələbə Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemindəki mövqeyinə də yeni məzmun qazandırdı. Müharibədən sonra regionda yaranmış reallıqlar ölkənin təhlükəsizlik, nəqliyyat, iqtisadi əməkdaşlıq və regional inkişaf gündəliyini genişləndirdi. Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm mərhələ oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirlərindən sonra ölkənin bütün ərazisində suverenliyin bərpası bu tarixi prosesin növbəti mərhələsini təşkil etdi.

Lakin Zəfərin əhəmiyyəti yalnız hərbi və siyasi nəticələrlə ölçülmür. Qələbədən sonra qarşıya qoyulan əsas vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması, iqtisadi potensialının reallaşdırılması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın postmüharibə dövründə müəyyən etdiyi strateji inkişaf xəttinin əsas istiqamətlərindəndir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yolların, körpülərin, tunellərin, hava limanlarının, elektrik və su təchizatı sistemlərinin, yaşayış komplekslərinin, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin inşası bölgənin gələcək inkişafı üçün möhkəm infrastruktur bazası yaradır. Bu layihələr yalnız fiziki bərpa məqsədi daşımır. Eyni zamanda Qarabağın ölkənin iqtisadi sisteminə inteqrasiyasını sürətləndirmək, yeni investisiya imkanları yaratmaq və bölgədə dayanıqlı sosial-iqtisadi mühit formalaşdırmaq baxımından əhəmiyyətlidir.

Böyük Qayıdış prosesi isə Zəfərin ən mühüm humanitar nəticələrindən biridir. Uzun illər doğma yurdlarından ayrı düşmüş insanların öz evlərinə qayıtması tarixi ədalətin bərpasının real ifadəsidir. Bununla belə, qayıdışın uğuru yalnız yaşayış evlərinin tikilməsi və insanların məskunlaşdırılması ilə məhdudlaşmamalıdır. Bölgədə daimi həyatın formalaşması üçün iş yerlərinin yaradılması, sahibkarlığın inkişafı, sosial xidmətlərin əlçatanlığı, təhsil və səhiyyə infrastrukturunun gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsanlar doğma torpaqlarında yalnız yaşamaq deyil, işləmək, təhsil almaq, biznes qurmaq və gələcək planlarını həyata keçirmək imkanlarına malik olmalıdırlar.

Şuşanın yenidən qurulması bu prosesin xüsusi istiqamətini təşkil edir. Şəhərin tarixi simasının qorunması, mədəniyyət abidələrinin bərpası, infrastrukturun müasirləşdirilməsi və beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi onun əvvəlki mədəni mövqeyinin bərpasına xidmət edir. Şuşada təşkil olunan mədəniyyət tədbirləri, beynəlxalq forumlar və festivallar şəhərin Azərbaycanın mədəni diplomatiyasındakı rolunu daha da artırır. Bu, həm də Azərbaycan mədəniyyətinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması üçün mühüm imkan yaradır.

Şuşanın gələcək inkişafında tarixi irsin qorunması xüsusi prioritet olmalıdır. Müasir şəhərsalma layihələri şəhərin qədim memarlıq üslubu, tarixi məkanları və özünəməxsus mədəni mühiti ilə uzlaşdırılmalıdır. Çünki Şuşanın əsas dəyəri onun yalnız gözəl təbiətə və əlverişli coğrafi mövqeyə malik olmasında deyil, əsrlər ərzində formalaşmış milli-mədəni kimliyindədir. Bu kimliyin qorunması şəhərin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından mühüm məsuliyyətdir.

Zəfər Günü həm də şəhidlərimizin müqəddəs xatirəsinin yaşadılması, qazilərimizin fədakarlığının qiymətləndirilməsi və Vətən müharibəsi tarixinin gələcək nəsillərə düzgün çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu qələbə böyük itkilər, ağır sınaqlar və misilsiz qəhrəmanlıq hesabına əldə olunub. Şəhid ailələrinə diqqət və qayğı, qazilərin sosial müdafiəsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası dövlət və cəmiyyət qarşısında daim aktual olan vəzifələrdəndir.

Digər mühüm məsələ Zəfər tarixinin gənc nəslin milli və vətənpərvərlik tərbiyəsindəki roludur. Gənclər Azərbaycanın hansı tarixi sınaqlardan keçdiyini, müstəqilliyin və suverenliyin hansı fədakarlıqlar hesabına qorunduğunu dərindən bilməlidirlər. Vətənpərvərlik yalnız tarixi hadisələrlə qürur duymaq deyil, həm də ölkənin inkişafına töhfə vermək, milli dəyərləri qorumaq, qanunlara hörmət etmək və dövlət qarşısında məsuliyyətini dərk etməkdir.

Zəfərdən sonrakı mərhələdə Azərbaycanın qarşısında dayanan mühüm məsələlərdən biri də regionda uzunmüddətli sülhün və təhlükəsizliyin təmin edilməsidir. Yeni geosiyasi reallıqlar fonunda nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin inkişafı, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması regionun gələcəyi üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Davamlı sülhün təmin olunması Azərbaycanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə riayət və qarşılıqlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi əsasında mümkündür.

Bütün bunlar göstərir ki, Zəfər Günü yalnız keçmişdə qazanılmış qələbənin xatırlanması deyil, həm də gələcək üçün məsuliyyətin dərk edilməsidir. Azərbaycan bu gün hərbi qələbəsini quruculuq, iqtisadi inkişaf, mədəni dirçəliş və sosial tərəqqi ilə möhkəmləndirmək mərhələsindədir. Qarabağın yenidən qurulması, Şuşanın mədəniyyət mərkəzi kimi inkişafı və Böyük Qayıdışın davam etdirilməsi bu strategiyanın əsas istiqamətləridir.
Nəticə etibarilə, Zəfər Günü Azərbaycan xalqının milli iradəsinin və dövlətçilik əzminin tarixi təntənəsi, Şuşanın azadlığı isə həmin qələbənin mənəvi və mədəni zirvəsidir. Bu iki tarixi hadisə müasir Azərbaycan dövlətinin inkişaf yolunda mühüm dönüş nöqtəsi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər üçün də milli birlik, Vətənə sədaqət və müstəqilliyin qorunması barədə mühüm tarixi dərsdir. Qazanılmış Zəfərin əbədi yaşadılması isə onun nəticələrini qorumaq, Qarabağı inkişaf etdirmək və güclü Azərbaycanı gələcək nəsillərə ötürməkdən keçir.

Sevinc Hüseynova
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin