Zəfər Günü və Şuşa şəhəri günü - Azərbaycan tarixinin dəyişməz qürur salnaməsi

Azərbaycan xalqının milli yaddaşında elə tarixi hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız baş verdiyi dövrlə məhdudlaşmır, gələcək nəsillərin dünyagörüşünə, milli kimliyinə və dövlətçilik düşüncəsinə də təsir göstərir. 8 Noyabr - Zəfər Günü və Şuşa şəhəri günü məhz belə tarixi hadisələrin təcəssümüdür. Bu tarixlər Azərbaycanın müasir tarixində milli iradənin, dövlət suverenliyinin, ərazi bütövlüyünün və xalq-ordu birliyinin təntənəsi kimi xüsusi yer tutur. 2020-ci ilin 8 noyabrında Şuşanın işğaldan azad edilməsi ilə Azərbaycan tarixinin yeni mərhələsi başlandı. Bu qələbə təkcə hərbi uğur deyil, həm də onilliklər ərzində davam edən münaqişənin yaratdığı tarixi ədalətsizliyin aradan qaldırılması istiqamətində həlledici hadisə idi.

Zəfər Gününün mahiyyətini anlamaq üçün ilk növbədə Azərbaycanın müstəqillik tarixində Qarabağ probleminin tutduğu yeri və xalqımızın keçdiyi çətin yolu xatırlamaq lazımdır. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğal edilməsi, yüz minlərlə insanın doğma yurdlarından didərgin düşməsi, şəhər və kəndlərimizin dağıdılması milli yaddaşımızda ağır izlər buraxmışdı. Uzun illər ərzində beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan sülh yolu ilə həll imkanlarının nəticə verməməsi Azərbaycanın qarşısında yeni siyasi və hərbi reallıqlar yaratmaq zərurətini meydana çıxarmışdı.
Azərbaycan dövləti bu müddət ərzində hərbi, iqtisadi, siyasi və diplomatik potensialını gücləndirmək istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi. Ölkənin müdafiə qabiliyyətinin artırılması, müasir silah və texnologiyaların əldə edilməsi, peşəkar ordu quruculuğu, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi gələcək Zəfərin mühüm amilləri sırasında idi. 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi isə Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmək əzmini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

44 gün davam edən Vətən müharibəsi Azərbaycan xalqının tarixində misilsiz qəhrəmanlıq səhifəsi kimi yadda qaldı. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu döyüş meydanında böyük hərbi uğurlar əldə edərək işğal altındakı ərazilərin azad edilməsinə nail oldu. Müharibə dövründə xalqın nümayiş etdirdiyi həmrəylik, əsgər və zabitlərimizin fədakarlığı, arxa cəbhədə göstərilən dəstək ümummilli birliyin gücünü ortaya qoydu.

Bu mübarizənin ən mühüm və həlledici mərhələlərindən biri Şuşa əməliyyatı oldu. Qarabağın tacı, Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı və strateji əhəmiyyətli şəhəri olan Şuşanın azad edilməsi müharibənin gedişinə ciddi təsir göstərdi. Şəhərin mürəkkəb coğrafi mövqeyi, sıldırım qayaları və çətin relyefi hərbi əməliyyatları son dərəcə mürəkkəbləşdirirdi. Azərbaycan əsgərlərinin yüksək döyüş hazırlığı, peşəkarlığı, cəsarəti və fədakarlığı nəticəsində Şuşa noyabrın 8-də işğaldan azad edildi.

Şuşanın azad olunması Azərbaycan xalqı üçün sadəcə bir şəhərin geri qaytarılması deyildi. Bu, milli qürurun, tarixi yaddaşın və mədəni irsin yenidən öz sahibinə qovuşması idi. Şuşa Azərbaycan musiqisinin, ədəbiyyatının, incəsənətinin və ictimai fikir tarixinin mühüm mərkəzlərindən biridir. Molla Pənah Vaqifin, Xurşidbanu Natəvanın, Üzeyir Hacıbəylinin, Bülbülün və digər görkəmli şəxsiyyətlərin adı ilə bağlı olan bu şəhər xalqımızın mənəvi dünyasında xüsusi yer tutur. Buna görə də Şuşanın azad edilməsi hər bir azərbaycanlı üçün həm tarixi, həm də mənəvi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyırdı.

Prezident İlham Əliyevin 2020-ci il noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi barədə xalqa müraciəti Azərbaycan tarixinin unudulmaz anlarından birinə çevrildi. Həmin gün ölkənin hər yerində və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlılar böyük sevinc və qürur hissi yaşadılar. Şuşanın azad edilməsi ilə bağlı xəbər xalqın illərlə gözlədiyi tarixi ədalətin bərpasına olan inamını gerçəkləşdirdi.

Məhz Şuşanın işğaldan azad edilməsinin tarixi əhəmiyyəti nəzərə alınaraq 8 noyabr Zəfər Günü elan edildi. Sonrakı mərhələdə, 2023-cü il iyulun 31-də imzalanmış sərəncamla 8 noyabr həm də Şuşa şəhəri günü kimi təsis olundu. Beləliklə, bir tarixdə iki mühüm hadisənin - Azərbaycanın tarixi qələbəsinin və Şuşanın azadlıq gününün qeyd edilməsi milli yaddaşımızda bu hadisələrin ayrılmazlığını bir daha təsdiqlədi.

Zəfərin siyasi və hərbi nəticələri ilə yanaşı, onun yaratdığı yeni geosiyasi reallıqlar da xüsusi təhlil tələb edir. Azərbaycan müharibədən sonra regionda sülhün və təhlükəsizliyin təmin olunması, kommunikasiyaların açılması, iqtisadi əlaqələrin inkişafı və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələyə qədəm qoydu. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat müharibənin dayandırılmasına və bölgədə yeni proseslərin başlanmasına şərait yaratdı. Sonrakı illərdə Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasi və diplomatik fəaliyyət, 2023-cü ilin sentyabrında Qarabağda konstitusiya quruluşunun bərpası ilə nəticələnən antiterror tədbirləri ölkənin suverenliyinin təmin olunması prosesində mühüm mərhələlər oldu.

Lakin Zəfərin əsl mənası yalnız hərbi nailiyyətlərlə ölçülmür. Qələbədən sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması, dağıdılmış infrastrukturun bərpası, tarixi-mədəni irsin qorunması və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına təhlükəsiz və dayanıqlı qayıdışının təmin edilməsidir. Bu baxımdan Böyük Qayıdış proqramı Zəfərin sosial-iqtisadi və humanitar məzmununu tamamlayan mühüm dövlət siyasətidir.

Şuşada həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri bu siyasətin xüsusi istiqamətlərindən biridir. Şəhərdə yollar, yaşayış binaları, sosial obyektlər, təhsil və səhiyyə infrastrukturu yenidən qurulur, tarixi abidələr bərpa edilir. Şuşanın əvvəlki mədəni simasının qorunması, onun beynəlxalq miqyasda tanıdılması və mədəniyyət mərkəzi kimi mövqeyinin gücləndirilməsi Azərbaycanın gələcəyə hesablanmış strategiyasının tərkib hissəsidir. Şuşada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, musiqi festivalları, mədəniyyət layihələri şəhərin yenidən regionun mühüm mədəniyyət məkanına çevrilməsinə xidmət edir.

Burada mühüm məqamlardan biri də ondan ibarətdir ki, Böyük Qayıdış yalnız insanların fiziki olaraq doğma torpaqlarına köçürülməsi demək deyil. Bu proses məktəblərin, xəstəxanaların, yolların, iş yerlərinin, sosial xidmətlərin yaradılmasını, müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılmasını və insanların iqtisadi fəallığının təmin edilməsini tələb edir. Başqa sözlə, azad edilmiş ərazilərdə həyatın bərpası uzunmüddətli və kompleks yanaşma tələb edən strateji vəzifədir. Şuşanın inkişafı da bu baxımdan həm tarixi irsin qorunması, həm də müasir şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqi ilə uzlaşdırılmalıdır.

Zəfər Günü və Şuşa şəhəri günü Azərbaycan gəncliyi üçün də mühüm tərbiyəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu tarixlər gələcək nəsillərə vətənpərvərlik, milli məsuliyyət, dövlətə bağlılıq və tarixi yaddaş kimi dəyərlərin aşılanması baxımından əvəzsiz imkan yaradır. Gənclər bilməlidirlər ki, əldə edilən qələbə böyük fədakarlıq, şəhidlərimizin canı, qazilərimizin sağlamlığı və xalqımızın iradəsi hesabına qazanılıb. Buna görə də Zəfərin qorunması yalnız dövlətin deyil, cəmiyyətin hər bir üzvünün mənəvi məsuliyyətidir.

Şəhid ailələrinə və müharibə veteranlarına diqqət və qayğı, qazilərin sosial müdafiəsi, onların cəmiyyətə inteqrasiyası Zəfər tarixinin humanitar tərəfinin mühüm göstəriciləridir. Qələbənin qəhrəmanlarını yalnız bayram günlərində xatırlamaq kifayət deyil. Onların problemlərinin həlli, hüquqlarının qorunması və layiqli həyat şəraitinin təmin edilməsi davamlı dövlət və ictimai diqqət tələb edir.

Bu gün Zəfər və Şuşa günləri Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə təqdim etdiyi əsas mesajlardan birini də ifadə edir: dövlətin ərazi bütövlüyü və suverenliyi milli təhlükəsizliyin, sabitliyin və davamlı inkişafın təməlidir. Azərbaycanın qazandığı tarixi nailiyyət regionda yeni əməkdaşlıq imkanları yaratmaqla yanaşı, sülhün və qarşılıqlı hörmətin əhəmiyyətini də ön plana çıxarır. Müharibədən sonrakı dövrdə əsas hədəf əldə olunmuş nəticələri möhkəmləndirmək, regional sabitliyə töhfə vermək və azad edilmiş əraziləri ölkənin iqtisadi, sosial və mədəni həyatına tam inteqrasiya etməkdir.

8 Noyabr Azərbaycan tarixində yalnız təqvim günü deyil, milli iradənin, dövlətçilik əzminin və tarixi yaddaşın təcəssümüdür. Şuşanın azad edilməsi ilə zirvəyə çatan Zəfər xalqımızın gələcəyə inamını gücləndirdi, Azərbaycanın siyasi və hərbi imkanlarını nümayiş etdirdi. Bu gün qarşıda duran əsas məsələ həmin tarixi qələbəni davamlı inkişaf, güclü iqtisadiyyat, möhkəm dövlətçilik və firavan həyatla tamamlamadır. Şuşanın yenidən qurulması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsi, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarında məskunlaşması Zəfərin real nəticələrini gələcək nəsillərə ötürəcək.Zəfər tarixdir, Şuşa isə həmin tarixin ən parlaq rəmzlərindən biridir. Bu iki əlamətdar gün Azərbaycan xalqına keçmişini unutmamağı, bu gününü məsuliyyətlə qurmağı və gələcəyinə inamla baxmağı xatırladır.

Könül Nurullayeva
Milli Məclisin deputatı

Telegramda izləyin