"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMA

"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMAİstiqamət: vətəndaş cəmiyyəti, hüquqi dövlət quruculuğu

""Vətəndaş cəmiyyəti" ifadəsi 18-ci əsrdə yaranıb. "Vətəndaş cəmiyyəti" deyəndə Azərbaycanda tək QHT-lər başa düşülür. Vətəndaş cəmiyyəti həm özəl, həm də dövlət strukturundan kənarda olan, əsas da insan hüquq və azadlıqlarını müdafiə edən, vətəndaşların dövləti idarəetmə prosesində, siyasi qərarların müzakirəsində, yeniliklərin edilməsində, insanların hüquqi cəhətdən maarifləndirilməsində inkişafa təsir göstərməli olan cəmiyyətdir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a açıqlama verən hüquqşünas Şamil Paşayev deyib. O bildirib ki, Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur:

"Burada əsasən fərdlərin və qurumların öz maraqları deyil, hər hansı bir ideya uğrunda apardıqları düşüncə əsasdır. Vətəndaş cəmiyyətinin əsas istəyi odur ki, bazar münasibətləri, iqtisadi azadlıq, qanun və ədalət qarşısında hamının bərabərliyi, hakimiyyətin bölünməsi, siyasi və ideoloji plüralizm, KİV-in müstəqilliyi, mətbuat azadlığı, milli barış, insanların layiqli həyat tərzini təmin edən sosial siyasətdir. Yəni vətəndaş cəmiyyətinin istəyi və düşüncəsi hüquqi dövlət quruculuğuna addımlamaq və vətəndaşların cəmiyyətin idarə edilməsində rolunu artırmaqdan ibarətdir. Əslində vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur. Vətəndaş cəmiyyətinin niyyəti və düşüncəsi cəmiyyəti inkişafa aparmaqdır.

Vətəndaş cəmiyyəti elə bir cəmiyyətdir ki, dövlətin nəzarəti altında deyil. Eyni zamanda, bu cəmiyyət müxtəlif qruplardan ibarət olur. Azərbaycan üçün "vətəndaş cəmiyyəti" anlayışı yeni olsa da, əvvəl olmayıb deyə bilmərik. Mirzə Fətəli Axundzadədən başlayan cərəyanın özü vətəndaş cəmiyyətidir. Vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı üçün qanun bazası, güclü parlament lazımdır. Bunlar üçün isə yenə vətəndaş cəmiyyəti lazımdır.

Eyni zamanda, ədalətli məhkəmə prosesi olarsa, cəmiyyət daha sürətli inkişaf edər. İnsanların məhkəməyə, dövlət qurumlarının ədalətinə, obyektivliyinə, qərəzsizliyinə inamı formalaşdırılmalı, məhdudlaşdırılan hüquqların əksi dövlətdən geri alına bilməlidir.

Hüququn cəmiyyətdə ali mövqedə olması, xüsusilə də fərdi və institusional davranışa təsir etməsi, hökumət də daxil olmaqla, cəmiyyətin bütün üzvlərinin eyni dərəcədə hüquq normalarına tabe olması hüququn aliliyidir.

Şəxslərin qanundan üstün mövqedə olması, qanunun normalarının inkar edilməsi, qanuna "dırnaq arası" baxılması, qanunlara laqeyd münasibət göstərilməsi hallarında dövlətin hüququ idarə etməsi, hüquq düşüncəsi effektiv olmadıqda hüququn aliliyi daha çox pozulur.
Hüququn aliliyi konsepsiyasına görə, hüquq normalarını yaradanlar, hüquq-mühafizə orqanları və hakimlər də daxil olmaqla, hər kəs qanunun tələblərinə tabe olmalıdır. Məhkəmə hakimiyyətinə inam vətəndaş üçün hər şeydən vacibdir. Yəni hüququ pozulan insanın "onsuz da məhkəmədə hüquqlarımı bərpa edəcəyəm" düşüncəsi ilə yaşaması dövlətin və hakimiyyətin möhkəmlənməyinə xidmət edə bilər.

Siseronun dediyi kimi, "Biz hamımız azad olmaq üçün qanunların köləsiyik".

İngilis filosof Hobbs ömrünü vətəndaş iğtişaşlarının səbəbi və onların qarşısının alınmasına həsr edib. Hobbsun nəzəriyyəsinə görə, dövlət təbii vəziyyətdən yaranan ictimai müqavilə əsasında meydana gəlib. İctimai müqavilə əsasında insanlar öz azadlıqlarını məhdudlaşdıraraq, sülhün, rifahın, ədalətin, insan hüquqlarının qorunması və rifaha, inkişafa nail olmaq üçün məhdudlaşdırdıqları hüquqlarını dövlətin ixtiyarına buraxırlar. Öz hüquqlarından keçən insan dövlətin onun hüquqlarının pozulmasının qarşısını alacağını, eyni zamanda təkbaşına qaldıra bilməyəcəyi sosial rifahının təmin olunacağını düşünür.

Hobbs dövlət təşkilatını canlı orqanizmin quruluşuna bənzədirdi: suverenlik - dövlətin qəlbi, sülh - dövlətin sağlamlığı, üsyanlar və vətəndaş müharibələri isə dövlətin dağılmasına və məhvinə səbəb olan xəstəliklərlə eyniləşdirilirdi.

Baxmayaraq ki, bu filosof respubklika deyil, sırf monarxiya tərəfdarı olub, Hobbsa görə, hətta monarx da dövlətin varlığını, suverenliyi və rifahını təmin edə bilər. Ona görə də Hobbsun siyasi idealı dövlətdə suverenliyi və daxili iradə birliyini təmin edən monarxiyadır. Bu fikirlərinə görə Hobbsu bəyənənlər və kifayət qədər sevməyənlər var. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, Hobbsun mühafizəkar fikirləri olsa da, onları liberalizmin ilkin təkanlarından, ilkin fikirlərindən biri kimi təqdim edə bilərik.

Hobbsa görə, dövlət hakimiyyəti vahiddir və heç nə ilə məhdudlaşmır, vətəndaş qanunları üzərində dayanır. Hobbsun fikirlərində əsas təqdirəlayiq olan ictimai müqaviləyə baxışı iidi. Yəni İctimai müqavilə əsasında insanlar öz azadlıqlarını məhdudlaşdırmaqla hüquqlarını dövlətin ixtiyarına buraxırlar, lakin bunu əslində digər əsas hüquqlarını qarantiyaya almaq üçün edirlər".

Material Azərbaycan Respublikası

Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə

dəstəyi ilə hazırlanmışdır.

"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMAAytəkin CƏLALİ


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 1485   Tarix: 03 sentyabr 2021  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Turlar.az

Oxşar xəbərlər

.

Sülhməramlıların sayı niyə gün-gündən artır? - Deputatdan AÇIQLAMA

Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində müvəqqəti yerləşdirilmiş Rusiya sülməramlıları, üçtərəfli 10 noyabr bəyənatına zidd olaraq, bölgəyə 1960 hərbçi deyil, 8 minə yaxın sülhməramlı qüvvələrə xidmət edən hərbi-tibbi personalın dislokasiyasını təmin ediblər. Məsələ ilə bağlı saytına açıqlama verən deputat Bəhru

10 sentyabr 2021
.

Fəxrəddin Altun: "Dezinformasiyaya qarşı ümumi mübarizədə strateji proses aparılmalıdır"

Türkiyə Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsinin rəhbəri Fəxrəddin Altun "Həqiqət Sonrası Bir Dövrdə Milli Təhlükəsizlik Təhdidi Olaraq Dezinformasiya və Manipulyasiya Siyasəti" adlı məqaləsində "Dezinformasiyaya qarşı ümumi mübarizədə qısa, orta və uzunmüddətli stratej

11 sentyabr 2021
.

Azərbaycan XİN səssizliyini pozdu: Rusiyaya etiraz edildi

Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi Rusiyanın ticarət sahəsində vahid informasiya sisteminin rəsmi internet səhifəsində ( ) Azərbaycan ərazilərində müvəqqəti yerləşən sülhməramlıların təminatı ilə əlaqədar tender elanı ilə bağlı yerləşdirilmiş məlumatda qondarma "Dağlıq Qarabağ Respublikası"

4 sentyabr 2021
.

"O, ermənipərəst mövqedən çıxış edirdi" - Deputatdan AÇIQLAMA

Rüstəm Muradov xidməti vəzifəsini bitirdikdən sonra onun ardınca səslənən söz-söhbətlər bitib-tükənmək bilmir. İstər Azərbaycan tərəfi, istərsə də Qarabağda yaşayan erməni əsilli vətəndaşlarımız, Muradovun komandanlıq etdiyi sülhməramlı qüvvələrin fəaliyyətindən narazılıq göstəriblər. Mövzu ilə bağl

8 sentyabr 2021
.

İlham Əliyev Zəfər yolunda işlərlə tanış oldu - FOTO + YENİLƏNİB

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev avqustun 29-da Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa Zəfər yolunda son tamamlama işləri ilə tanış olub. Dövlətimizin başçısının Sərəncamı ilə təsdiq edilmiş işğaldan azad olunmuş ərazilərin yenidən qurulması və bərpası layihəsi çərçivəsində Zəfər yolunun tikintis

29 avqust 2021
.

Zakir Həsənov Ərdoğanla görüşdü

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycanın Müdafiə naziri general-polkovnik Zakir Həsənovu və Müdafiə nazirinin müavini - Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi general-leytenant Kərim Vəliyevi qəbul edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, qəbulda Türkiyənin Milli Müdafiə naziri Hulus

14 sentyabr 2021
.

Mehriban Əliyeva Xocavənddən paylaşım edib - FOTO

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Xocavənd rayonundan paylaşım edib. xəbər verir ki, Mehriban Əliyeva özünün instaqram səhifəsində Prezident İlham Əliyevin Xocavənd rayonundakı fotosunu paylaşıb. Qeyd edək ki, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Birinci vitse-preziden

29 avqust 2021
.

"Onlar sülhməramlı deyil, "erməniməramlı"dır" - Deputatdan SƏRT AÇIQLAMA

Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının Xarici siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri Hikmət Hacıyev BBC-yə müsahibəsində bildirib ki, Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının mandatı ilə bağlı əlavə hüquqi mexanizmlər məsələsi barədə tərəflər arasınd

6 sentyabr 2021
.

"Ermənistan tərəfi narahat olmalıdır ki..." - Politoloqdan Zatulinə CAVAB

Xəbər verdiyimiz kimi, ötən gün Rusiya Dövlət Dumasının deputatı Konstantin Zatulin parlamentdə çıxışı zamanı "Azərbaycanı yerinə oturtmaq lazımdır" ifadəsini işlədib. Qeyd edək ki, Zatulin hər zaman belə ifadələrlə Azərbaycan cəmiyyətində qıcığa səbəb olub. Məsələ ilə bağlı saytına açıqlam

31 avqust 2021