"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMA

"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMAİstiqamət: vətəndaş cəmiyyəti, hüquqi dövlət quruculuğu

""Vətəndaş cəmiyyəti" ifadəsi 18-ci əsrdə yaranıb. "Vətəndaş cəmiyyəti" deyəndə Azərbaycanda tək QHT-lər başa düşülür. Vətəndaş cəmiyyəti həm özəl, həm də dövlət strukturundan kənarda olan, əsas da insan hüquq və azadlıqlarını müdafiə edən, vətəndaşların dövləti idarəetmə prosesində, siyasi qərarların müzakirəsində, yeniliklərin edilməsində, insanların hüquqi cəhətdən maarifləndirilməsində inkişafa təsir göstərməli olan cəmiyyətdir".

Bu sözləri Sonxeber.az-a açıqlama verən hüquqşünas Şamil Paşayev deyib. O bildirib ki, Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur:

"Burada əsasən fərdlərin və qurumların öz maraqları deyil, hər hansı bir ideya uğrunda apardıqları düşüncə əsasdır. Vətəndaş cəmiyyətinin əsas istəyi odur ki, bazar münasibətləri, iqtisadi azadlıq, qanun və ədalət qarşısında hamının bərabərliyi, hakimiyyətin bölünməsi, siyasi və ideoloji plüralizm, KİV-in müstəqilliyi, mətbuat azadlığı, milli barış, insanların layiqli həyat tərzini təmin edən sosial siyasətdir. Yəni vətəndaş cəmiyyətinin istəyi və düşüncəsi hüquqi dövlət quruculuğuna addımlamaq və vətəndaşların cəmiyyətin idarə edilməsində rolunu artırmaqdan ibarətdir. Əslində vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur. Vətəndaş cəmiyyətinin niyyəti və düşüncəsi cəmiyyəti inkişafa aparmaqdır.

Vətəndaş cəmiyyəti elə bir cəmiyyətdir ki, dövlətin nəzarəti altında deyil. Eyni zamanda, bu cəmiyyət müxtəlif qruplardan ibarət olur. Azərbaycan üçün "vətəndaş cəmiyyəti" anlayışı yeni olsa da, əvvəl olmayıb deyə bilmərik. Mirzə Fətəli Axundzadədən başlayan cərəyanın özü vətəndaş cəmiyyətidir. Vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı üçün qanun bazası, güclü parlament lazımdır. Bunlar üçün isə yenə vətəndaş cəmiyyəti lazımdır.

Eyni zamanda, ədalətli məhkəmə prosesi olarsa, cəmiyyət daha sürətli inkişaf edər. İnsanların məhkəməyə, dövlət qurumlarının ədalətinə, obyektivliyinə, qərəzsizliyinə inamı formalaşdırılmalı, məhdudlaşdırılan hüquqların əksi dövlətdən geri alına bilməlidir.

Hüququn cəmiyyətdə ali mövqedə olması, xüsusilə də fərdi və institusional davranışa təsir etməsi, hökumət də daxil olmaqla, cəmiyyətin bütün üzvlərinin eyni dərəcədə hüquq normalarına tabe olması hüququn aliliyidir.

Şəxslərin qanundan üstün mövqedə olması, qanunun normalarının inkar edilməsi, qanuna "dırnaq arası" baxılması, qanunlara laqeyd münasibət göstərilməsi hallarında dövlətin hüququ idarə etməsi, hüquq düşüncəsi effektiv olmadıqda hüququn aliliyi daha çox pozulur.
Hüququn aliliyi konsepsiyasına görə, hüquq normalarını yaradanlar, hüquq-mühafizə orqanları və hakimlər də daxil olmaqla, hər kəs qanunun tələblərinə tabe olmalıdır. Məhkəmə hakimiyyətinə inam vətəndaş üçün hər şeydən vacibdir. Yəni hüququ pozulan insanın "onsuz da məhkəmədə hüquqlarımı bərpa edəcəyəm" düşüncəsi ilə yaşaması dövlətin və hakimiyyətin möhkəmlənməyinə xidmət edə bilər.

Siseronun dediyi kimi, "Biz hamımız azad olmaq üçün qanunların köləsiyik".

İngilis filosof Hobbs ömrünü vətəndaş iğtişaşlarının səbəbi və onların qarşısının alınmasına həsr edib. Hobbsun nəzəriyyəsinə görə, dövlət təbii vəziyyətdən yaranan ictimai müqavilə əsasında meydana gəlib. İctimai müqavilə əsasında insanlar öz azadlıqlarını məhdudlaşdıraraq, sülhün, rifahın, ədalətin, insan hüquqlarının qorunması və rifaha, inkişafa nail olmaq üçün məhdudlaşdırdıqları hüquqlarını dövlətin ixtiyarına buraxırlar. Öz hüquqlarından keçən insan dövlətin onun hüquqlarının pozulmasının qarşısını alacağını, eyni zamanda təkbaşına qaldıra bilməyəcəyi sosial rifahının təmin olunacağını düşünür.

Hobbs dövlət təşkilatını canlı orqanizmin quruluşuna bənzədirdi: suverenlik - dövlətin qəlbi, sülh - dövlətin sağlamlığı, üsyanlar və vətəndaş müharibələri isə dövlətin dağılmasına və məhvinə səbəb olan xəstəliklərlə eyniləşdirilirdi.

Baxmayaraq ki, bu filosof respubklika deyil, sırf monarxiya tərəfdarı olub, Hobbsa görə, hətta monarx da dövlətin varlığını, suverenliyi və rifahını təmin edə bilər. Ona görə də Hobbsun siyasi idealı dövlətdə suverenliyi və daxili iradə birliyini təmin edən monarxiyadır. Bu fikirlərinə görə Hobbsu bəyənənlər və kifayət qədər sevməyənlər var. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, Hobbsun mühafizəkar fikirləri olsa da, onları liberalizmin ilkin təkanlarından, ilkin fikirlərindən biri kimi təqdim edə bilərik.

Hobbsa görə, dövlət hakimiyyəti vahiddir və heç nə ilə məhdudlaşmır, vətəndaş qanunları üzərində dayanır. Hobbsun fikirlərində əsas təqdirəlayiq olan ictimai müqaviləyə baxışı iidi. Yəni İctimai müqavilə əsasında insanlar öz azadlıqlarını məhdudlaşdırmaqla hüquqlarını dövlətin ixtiyarına buraxırlar, lakin bunu əslində digər əsas hüquqlarını qarantiyaya almaq üçün edirlər".

Material Azərbaycan Respublikası

Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə

dəstəyi ilə hazırlanmışdır.

"Vətəndaş cəmiyyətində nə iqtidar, nə də müxalifət olmur" - AÇIQLAMAAytəkin CƏLALİ


Sonxeber.az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Siyasət   Baxılıb: 1485   Tarix: 03 sentyabr 2021  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş


Turlar.az

Oxşar xəbərlər

.

Prezident: "Ermənistan bilməlidir ki, yeganə yol Azərbaycanın bütün şərtlərini qəbul etməkdir"

"Ermənistan və onun havadarları hesab edirdilər ki, onları heç kim cəzalandırmayacaq. Onlar səhv etmişdilər, bu gün də səhv edirlər". AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev fevralın 26-da Xocalı rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşündə söyləyib. "Yeni yiyə axtarışınd

26 fevral
.

Mehriban Əliyeva Əminə Ərdoğanla görüşüb - FOTO

Azərbaycan Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva Türkiyənin birinci xanımı Əminə Ərdoğanla görüşüb. Dövlət Qonaq Evində baş tutan təkbətək görüş zamanı Sıfır Tullantı Fondu və Heydər Əliyev Fondu arasında əməkdaşlığa dair məsələlər müzakirə edilib. Birinci xanım Əminə Ərdoğan Mehriban Əliyeva Azərbaycanı

19 fevral
.

Prezident Xocalı qurbanlarını sükutla yad etdi

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev fevralın 26-da saat 17.00-da Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad edib. xəbər verir ki, bu barədə Prezidentin Mətbuat xidməti məlumat yayıb

26 fevral
.

Ərdoğan: "Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülh dünyada sabitlik üçün ümid mənbəyi olacaq"

"Azərbaycan ilə Ermənistan arasında davamlı sülhün imzalanmasının bölgəmizdə və dünyada sülh, əmin-amanlıq və sabitlik üçün yeni bir ümid mənbəyi olacağı şübhəsizdir. Bu prosesdə Azərbaycan ilə birlikdə çiyin-çiyinə hərəkət edirik". AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikri fevralın 19-da Türkiyə Prezident

19 fevral
.

Süleyman Ələsgərovun 100 illik yubileyi qeyd ediləcək

Prezident İlham Əliyev Süleyman Ələsgərovun 100 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Bununla bağlı məlumat yayıb. Sərəncama əsasən, Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi Süleyman Ələsgərovun 100 illik yubileyi ilə bağlı tədbirlər planı hazırlayıb həyata keçirməlidir

22 fevral
.

Avtomobil yollarının tikintisi və istismarı sahəsində fərqlənən bir qrup şəxs təltif edildi - SİYAHI

Prezident İlham Əliyev Avtomobil yollarının tikintisi və istismarı sahəsində fərqlənən bir qrup şəxsin təltif edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Bununla bağlı məlumat yayıb. Sərəncama əsasən, Avtomobil yollarının tikintisi və istismarı sahəsində əmək nailiyyətləri ilə fərqlənən aşağıdakı şəxslər təlti

22 fevral
.

İrandakı səfirliyimiz fəaliyyətini bərpa edilir? -AÇIQLAMA

Xəbər verdiyimiz kimi, Azərbaycanın İrandakı səfirliyində terror aktı törədən şəxs haqqında ölüm hökmü çıxarılıb. Bu addımlar Azərbaycan və İran arasında əlaqələri düzəldə bilərmi? İrandakı səfirliyimiz yenidən bərpa oluna bilərmi? . Məsələ ilə bağlı politoloq Tural İsmayılov -a açıqlama verib:. "Azərbayca

21 fevral
.

Xocalı soyqırımından bəhs edən yeni sayt yaradılıb

"Xocalıya ədalət!" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyasının təşəbbüskarı, Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyevanın tərəfdaşlığı və məşhur fotojurnalist Reza Deqatinin təşəbbüsü ilə Paris və Bakıdakı əməkdaşlar tərəfindən ww.khojalywitness.org saytı hazırlanıb. AZƏRTAC xəbə

23 fevral
.

İlham Əliyev AZAL-a prezident təyin etdi

Prezident İlham Əliyev Samir Musa oğlu Rzayevin "Azərbaycan Hava Yolları" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin birinci vitse-prezidenti vəzifəsindən azad edilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Bununla bağlı məlumat yayıb. Bundan başqa, dövlət başçısının digər sərəncamı ilə, Samir Musa oğlu Rzayev "Azərbayca

22 fevral